Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın 27 iyun tarixli mətbuat konfransında söylədiklərinə cavab verib. Bu cavabda diqqət yetirilən əsas məqamlardan biri də ATƏT-in Minsk Qrupu ilə bağlı olub.
Rəsmi Bakı bir daha diqqətə çatdırıb ki, sözügedən qrupun fəaliyyətinə ehtiyac yoxdur, çünki Qarabağ münaqişəsi həll olunub. Bununla bağlı Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Nikol Paşinyana tövsiyə də verib: “Ermənistan həqiqətən sülh istəyirsə, səmərəlilik əmsalı hər zaman aşağı olan və hazırda üzvləri tərəfindən açıq şəkildə fəaliyyətinin qeyri-mümkünlüyü etiraf edilən bir formatı dirçəltməyə zaman sərf etməkdənsə, öz siyasi iradəsini ortaya qoyub sülh istiqamətində konkret addımlar atmalıdır”. Bununla Paşinyana başa salınır ki, Minsk Qrupunu süni şəkildə gündəmə gətirməyə ehtiyac yoxdur. Xatırladaq ki, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da Azərbaycana son səfərində Minsk Qrupunun fəaliyyətinə son qoyulduğunu diqqətə çatdırıb. Belə ki, Lavrov Bakıya son səfərində ATƏT-in Minsk Qrupunun amerikalı və fransalı iştirakçıların təşəbbüsü ilə fəaliyyətini dayandırdığını açıq şəkildə elan edib. Bununla Kreml İrəvana bir daha mesaj verib ki, ATƏT-in Minsk Qrupundan ümidini üzsün. Nikol Paşinyan onlayn rejimdə keçirdiyi mətbuat konfransında bu məsələyə toxunaraq etiraf edib ki, Sergey Lavrovun ATƏT-in Minsk Qrupu ilə bağlı Bakıda səsləndirdiyi bəyanat İrəvan üçün çox qəribədir. O iddia edib ki, 19 aprel 2022-ci ildə Rusiyaya səfəri zamanı prezident Vladimir Putinlə birgə bəyanat imzalayıb: “O bəyanatda bildirilir ki, biz Qatabağ konfliktinin nizamlanması üçün ATƏT-in Minsk Qrupunun potensialından istifadə edərək əməkdaşlıq etməliyik”. Paşinyan Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin və qrupun özünün fəaliyyətini dayandırdığını elan etmədiyini bildirib. Halbuki, Rusiya dəfələrlə ABŞ və Fransanın Rusiya ilə əməkdaşlıq etməməsi səbəbindən Minsk Qrupunun artıq tam iflic olduğunu elan edib. Lavrov özü də 8 apreldə erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla Moskvada görüşərkən, “Vaşinqton və Paris rusofobiyaya görə Moskva ilə bu Minsk Qrupu formatında əlaqə saxlamayacaqlar” demişdi. Rusiya, Fransa və ABŞ da Minsk Qrupundakı həmsədrləri Qafqaz üzrə nümayəndələr olaraq təyin ediblər və de-fakto əməkdaşlığı dayandırıblar. Bu nümayəndələr də regiona ayrı-ayrılıqda səfər edirlər. İndi görünən odur ki, Ermənistan Minsk Qrupu timsalında həm beynəlxalq dayağa, həm də əvvəllər olduğu kimi, bu qrupun həmsədrlərinin ayrı-ayrılıqda dəstəyinə ümid edir. Lakin bölgədə gedən son proseslər və baş verən hadisələr Ermənistanın bu istəyinin də reallaşmasının mümkünsüzlüyünü göstərir. Əvvəla, həmsədr ölkələr özləri artıq Minsk Qrupunun mövcudluğunu sual altına alıb. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov diqqətə çatdırıb ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun ABŞ və Fransadan olan həmsədrləri bu format çərçivəsində Rusiya ilə əlaqə saxlamaqdan imtina edib. Bununla da formatın fəaliyyətinə son verilib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova da bir müddət əvvəl diqqətə çatdırıb ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun ABŞ və Fransadan olan həmsədrləri Bakı ilə İrəvan arasında hərtərəfli sülhə nail olmaq üçün Rusiya tərəfinə bu mexanizmin işini bərpa etməyə hazır olduqları barədə siqnallar göndərməyib: “Bizə belə siqnallar daxil olmayıb. Biz onları gözləmirik”. Zaxarova bildirib ki, Vaşinqton və Paris Rusiyanın iştirakı ilə əməkdaşlıqdan imtina etməklə, faktiki olaraq, ATƏT-in Minsk Qrupunun üç həmsədrinin vaxtilə yaxşı əlaqələndirilmiş işini iflic ediblər. Beləliklə, Kreml Minsk Qrupunun bərpasını mümkünsüz saydığına dair konkret mesajlar verir.
Barəsində bəhs edilən mesajların birbaşa Ermənistana ünvanlaması isə şübhəsizdir. Bunu rusiyalı ekspert Yevgeni Mixaylov da xüsusi olaraq vurğulayır. Ekspert “axar.az” portalına açıqlamasında diqqəti ilk növbədə ona yönəldir ki, Rusiya daha çox Azərbaycanın mövqeyini nəzərə alır: “Azərbaycan son illər regionda və onun hüdudlarından kənarda olan bir çox sahələrdə əhəmiyyətini artırıb. O cümlədən nəqliyyat qovşağı kimi. Bu baxımdan Azərbaycan baş verənlərin nəbzini diqqətlə hiss edir və Zəngəzur dəhlizi layihəsinin həyata keçirilməsi üçün generator kimi çıxış edir. Rusiya üçün Qərbin sanksiya siyasəti fonunda bu cür layihələr vacibdir, Avropa bizim üçün bağlanır, bizi bloklayır, biz isə güzgü kimi reaksiya veririk. Ona görə də bizim üçün nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsi, dost ölkələr timsalında iştirakçıların sayının artırılması vacibdir. Rusiya və Azərbaycan, eləcə də Türkiyə və yəqin ki, İran üçün bu gündəm çox vacibdir. Təbii ki, Putin və Əliyev Xəzər sammitində bu cür layihələrin həyata keçirilməsi baxımından qeydləri müqayisə etmək imkanı əldə edəcəklər. Bundan başqa, Sergey Lavrov həm İrəvanda, həm də Bakıda nəqliyyat əlaqələrinin açılması istiqamətində prosesi müzakirə edib. Mövqelər aydındır. Və hazırda Rusiya və Azərbaycan liderləri onun necə irəliləyəcəyini göstərəcəklər. Problem ondadır ki, Ermənistan hələ də regionda qlobal əməkdaşlığa mane olur, daha doğrusu, öz xeyrinə olan prosesləri ləngidir. İrəvan Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması prosesinin qarşısını alır və bununla da özünün oturduğu budağı kəsir. Bu gün ortaya çıxan sual budur ki, Ermənistan imzaladığı müqavilələri nə vaxt yerinə yetirəcək? Deyəsən, indiki beynəlxalq vəziyyətdə bir çox ölkələr kimi onlar da nə isə gözləyir. Hər kəs Rusiyanın Ukraynada keçirdiyi xüsusi hərbi əməliyyatdan sonra nələrinsə baş verəcəyini gözləyir. Ermənistan quyruğunu bulamağı sevir. İrəvan Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin nizamlanması baxımından Amerika Birləşmiş Ştatları və Fransaya müraciət etməyə çalışır. ATƏT-in Minsk Qrupu vasitəsilə nizamlanma ideyasını irəli sürür. Amma Bakıda keçirilən son danışıqların nəticələrinə görə Rusiya XİN rəhbəri Minsk Qrupunun artıq mövcud olmadığını təsdiqləyib. Bundan sonra Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi və ermənilər rusiyalı nazirə etiraz etməyə cəhd göstərir”. Hesab edilir ki, bu cəhdlər əbəsdir. Xüsusən də Bakı və Moskvanın üst-üstə düşən mövqeyi İrəvanı tamamilə arxa plana atır.
Nahid SALAYEV
