Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişinin hazırlanması ilə əlaqədar iki ölkənin xarici işlər nazirləri görüşməli idi. Ancaq hələ də belə görüşün keçirilməsindən səs-soraq yoxdu. Bundan başqa, Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhədin delimitasiyası üzrə Komissiyanın ilk görüşü mayın 24-də keçirilib.
Belə ki, Azərbaycan Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayev və Ermənistan Baş nazirinin müavini Mqer Qriqoryan Arazdəyən (Vedi rayonunun Arazdəyən kəndi) istiqamətində sərhəd xəttində görüş keçirib. Tərəflər delimitasiya və digər məsələlər üzrə Komissiya çərçivəsində işləməyə hazır olduqlarını təsdiq ediblər. Komissiyanın birgə fəaliyyətinin təşkilati və prosedur məsələləri müzakirə edilib. Tərəflər, dövlətlərarası sərhəddə görüşlərlə yanaşı, Komissiyanın növbəti iclaslarının fərqli yerlərdə keçirilməsinin məqsədəuyğunluğu barədə razılığa gəliblər. Belə ki, ikinci görüşün Moskvada, üçüncü görüşün isə Brüsseldə keçirilməsi barədə razılıq əldə edilib.
Ancaq nədənsə, sərhədin delimitasiyası üzrə Komissiyanın ikinci iclası o vaxtdan gecikir. Baxmayaraq ki, bir neçə dəfə ikinici görüşün keçiriləcəyi anons edilib. Sonuncu dəfə, yəni iyunun 22-də Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova dedi ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası üzrə Komissiyanın ikinci iclası yaxın vaxtlarda Moskvada keçiriləcək. Onun sözlərinə görə, Rusiya mayın 24-də tərəflərin razılaşdırdığı delimitasiya komissiyasının ikinci iclasını Moskvada keçirməyə çox yaxın vaxtlarda hazırdır. Buna baxmayaraq, hələ də sözügedən görüş baş tutmur.
Maraqlıdır, delimitasiya üzrə Azərbaycan və Ermənistan sərhəd Komissiyasının ikinci Moskva görüşü niyə gecikir?
“Moskva görüşünün baş tutmamasının səbəbi Ermənistan rəhbərliyinin təxribatçı açıqlamalarından irəli gəlir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev iclasın gecikməsini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bildiyimiz kimi, Azərbaycanın Ermənistanla sərhədlərin delimitasiyası prosesində, Rusiyanın vasitəçiliyi də daxil, üçtərəfli işçi qrup fəaliyyət göstərir . Hazırkı dövrə qədər bir neçə dəfə müzakirələr aparılsa da, eləcə də görüş keçirilsə də biz Ermənistan tərəfinin açıq-aşkar sözügedən prosesi gecikdirdiyinin və zaman-zaman erməni rəsmi hökumət nümayəndələrinin hələ də ərazilərimizə iddialı münasibət nümayiş etdirdiklərinin şahidi oluruq. Söz yox ki, belə olan halda Azərbaycan tərəfi haqlı olaraq rəsmi İrəvanın qəbul edilmiş prinsiplərə riayət etmədiyini bəyan edir və söz yox ki, məsələ yalnız bəyanatlarla başa çatmır. Ermənistanın baş naziri növbəti sərsəm bəyanatını səsləndirərək iddia edib ki, Azərbaycan Ermənistanla yeni müharibəyə başlaması üçün legitim yollar axtarır. Əslində, Nikol Paşinyan birdəfəlik anlamalıdır ki, onun ölkəsi 44 günlük müharibədə uduzmuş tərəfdir və ölkəsi adından kapitulyasiya sənədinə imza atan da odur. Həmin sənəddə hər şey tam açıq şəkildə ifadə olunub və Ermənistan üzərinə götürdüyü bütün öhdəliklərinə əməl etməyə borcludur. Əgər bunları həyata keçirməzsə, əlbəttə ki, rəsmi Bakı qalib tərəf olması ilə yanaşı, həm də haqlı tərəf olaraq rəsmi İrəvana qarşı təzyiq və təsir dili ilə danışmağı məqbul hesab edəcək”
B.Quliyevin fikrincə, Ermənistan indiyə qədər üçtərəfli bəyanatda qəbul edilmiş iki əsas bəndlərə ümumiyyətlə əməl etməyib: “Onlardan biri qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin Qarabağdan çıxarılmasını tələb edən 4-cü, digəri isə Zəngəzur dəhlizinin blokadadan çıxarılması, habelə sərhədlərin delimitasiyasını əks etdirən 9-cu bənddir. 2020-ci ilin 10 noyabr tarixindən 1,6 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, Ermənistan bu bəndlərin heç birinə əməl etməyib. Sual edilə bilər ki, Azərbaycanın Ermənistana təzyiq etməkdən başqa hansı çarəsi ola bilər? Hazırkı dövrə qədər Moskva və Brüssel görüşlərində əldə edilmiş razılıqları da buraya əlavə etsək, Bakının hələ də nə qədər böyük səbrə malik olduğunu bir daha vurğulaya bilərik. Gözlənilən Moskva görüşünün baş tutmamasının səbəbi Ermənistan rəhbərliyinin təxribatçı açıqlamalarından irəli gəlir. Paşinyanın Azərbaycanın həmin görüşdən imtina etməsi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərini analiz etməklə biz belə bir nəticə hasil edə bilərik: Azərbaycan artıq təzyiq rıçaqlarını işə salıb və Prezident İlham Əliyevin Laçında yeni komando birliyinin açılışı zamanı irəli sürdüyü önəmli bəyanatı da buna əsaslanır. Dövlət başçısı xüsusilə vurğuladı ki, Ermənistan regionda sülh prosesinin yaranmasına əngəllər yaratmaqda davam edərsə, vaxtı uzatmağa cəhdlər göstərərsə lazımi cavabını alacaq və dəmir yumruq da yerindədir. İndi qalır İrəvanın bu bəyanatdan nəticə çıxarması və özünü yığışdıraraq üzərinə düşdüyü vəzifələri icra etməsi. Əks halda, elə son vaxtlar erməni mediasının da iddia etdiyi kimi, Azərbaycan Ermənistana qarşı yeni və 2020-ci ilin payızından da dəhşətli müharibəyə başlaya bilər. Və burada söhbət yalnız Qarabağın separatçı tör-töküntülərdən tamamilə təmizlənməsi məsələsi dayanmır. Bu həmçinin tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqları və oraya dönməyə haqları olan soydaşlarımızla bağlıdır. Necə deyərlər, zaman dayanmır və vaxt da daralır. Ermənistan tərəfi İlham Əliyevin bəyanatlarından nəticə çıxarmalıdır”.
Bu baxımdan politoloq hesab edir ki, yaxşı olardı erməni tərəfi bu reallıqları dərk etsin.
Vidadi ORDAHALLI
