Rusiya və Litva arasında münasibətlər getdikcə daha kəskin xarakter almağa başlayır. Buna səbəb Litvanın ərazisindən Kalininqrad vilayətinə və əksinə məhsul daşınmasına qoyduğu qadağaları geri götürməməsidir.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev qeyd edir ki, Kalininqrad vilayətinə malların tranzitinə qoyulan qadağaya Kremlin reaksiyası çox sərt olacaq: “Onların əhəmiyyətli bir hissəsi iqtisadi xarakter daşıyır və Baltikyanı qonşular üçün “oksigeni bağlamağa qadirdir”. Təbii ki, Rusiya cavab tədbirləri görəcək və onlar çox sərt olacaq”. Medvedyevin sözlərinə görə, imkanların əhəmiyyətli hissəsi iqtisadi xarakter daşıyır. O bildirib ki, həmçinin, Moskva münaqişənin kritik eskalasiyasına səbəb olacaq asimmetrik tədbirlər tətbiq edə bilər: “Belə bir eskalasiya pis seçimdir və Baltikyanı ölkələr, o cümlədən Litva bundan əziyyət çəkir. O ölkələrdə həyat səviyyəsi onsuz da çox yaxşı deyil. Avropa standartlarına görə isə, Litvanın adi vətəndaşları sadəcə dilənçilikdədirlər. Litva siyasətçiləri rəğbət qazanmağa cəhd edir, vətəndaşlar isə bu absurd teatrında birtəhər sağ qalmağa çalışırlar. Lakin hər ikisi getdikcə bunun öhdəsindən daha pis gəlir”. Xatırladaq ki, Avropa İttifaqı aprelin əvvəlində Rusiya Federasiyasında qeydiyyatdan keçmiş yük maşınlarının Avropa ölkələrinə buraxılmasını dayandırıb. Bununla belə, Kalininqrad vilayətinə malların tranziti istisna edilib. Hazırda Litvanın elan etdiyi qadağa Avropa İttifaqı sanksiyalarına məruz qalan malların bütün yük tranzitinə şamil edilir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova bildirib ki, Litva belə bir qərar qəbul edərək aqressiv hərəkət edir və qeyri-dost xətlərdən kənara çıxıb. Avropa İttifaqının Rusiyadakı səfiri Markus Ederer tranzit məhdudiyyətlərinə görə Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Söhbət zamanı Rusiya tərəfi dərhal Kalininqrad tranzitini bərpa etməyi tələb edib, əks halda cavab tədbirləri görüləcəyi bildirilib. Litvanın Moskvadakı müvəqqəti işlər vəkili Virciniya Umbrasenedə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Səfirin XİN-ə çağırılmasının səbəbi Vilnüsün Rusiyaya xəbərdarlıq etmədən Litva ərazisindən Kalininqrada dəmir yolu vasitəsilə yüklərin daşınmasına qadağa qoymasıdır. XİN-dən bildirilib ki, yaxın günlərdə yük daşınması tam bərpa edilməzsə, Rusiya milli maraqlarını qorumaq üçün müəyyən tədbirlər görəcək. Litva hakimiyyəti tranzit sazişinin pozulmasını inkar edir və yalnız Aİ sanksiyalarına əməl etdiklərini iddia edir. Ölkənin prezidenti Gitanas Nauseda bildirib ki, Vilnüs Kalininqrad vilayətinə yüklərin tranziti məsələsində Rusiyaya güzəştə getməyəcək. Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko isə Litvanın Kalininqrada tranzit qadağasının müharibə elan etməyə bənzədiyini bildirib. O, bu ölkənin hərəkətlərini qəbuledilməz adlandırıb.
Ukrayna Hərbi Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Aleksandr Musienko bildirir ki, son cavab tədbiri olaraq Rusiya Litvaya hücuma keçə bilər: “Onlar Rusiya ərazisindən və Belarusdan sürətli hücum edə biləcəklər, NATO isə öz mövqelərini təhvil verəcək. Onların planı belədir. Dəfələrlə bu plan təsvir edilib, hətta bir britaniyalı general belə Rusiyanın Baltikyanı ölkələrə qarşı mümkün hücumu haqqında kitab yazıb”. Musienko qeyd edib ki, Rusiya Belarus və Kalininqrad arasında yerləşən Suvalki dəhlizini bağlaya və Litvanın Polşa ilə əlaqəsini kəsə bilər. Məhşur “Politiko” nəşri də qeyd edir ki, Suvalki dəhlizi hipotetik olaraq ən təhlükəli ərazidir. Məhz bu dəhliz NATO və Rusiyanın toqquşacağı məkan ola bilər: “Litvanın cənub-şərq sərhədində yerləşən Druskininkaya şəhəri “Suvalki boşluğu” kimi tanınan dar bir strateji əraziyə baxır. Qərb hərbi planlaşdırıcıları xəbərdarlıq edirlər ki, Rusiya prezidenti nə vaxtsa münaqişəni qızışdırmaq qərarına gəlsə, bu ərazi ilk hədəflərindən biri olacaq”. Ehtimal olunur ki, Moskva Kalininqrada quru dəhlizi yaratmağa cəhd edə bilər: “Bu isə nüvə silahından istifadə etməklə dövlətlərin genişmiqyaslı müharibəsinə təkan olacaq”. Qeyd edək ki, uzunluğu təxminən 100 kilometr olan Suvalki dəhlizinin adını 2015-ci ildə Estoniyanın keçmiş prezidenti Tomas Hendrik İlves verib. Onun fikrincə, bu bölgə ona görə çox təhlükəlidir ki, Rusiya tərəfindən ələ keçiriləcəyi təqdirdə Baltikyanı ölkələrlə əlaqə kəsiləcək. Ukraynanın Ordu Tədqiqatları, Konversiya və Silahsızlaşdırma Mərkəzinin eksperti Mixail Samus isə iddia edir ki, Avropa üçüncü dünya müharibəsindən qaçmaq üçün Litvanın bir hissəsini qurban verə bilər. Onun sözlərinə görə, Rusiya Suvalki dəhlizini () işğal etmək üçün Litvaya hücum etmək qərarına gələ bilər: “Rusiya və Belarus “Qərb” təlimləri zamanı dəfələrlə Suvalki dəhlizinin tutulmasını işləyib hazırlayıblar. Belə bir hücum olarsa, NATO ölkələri mövqe tuta bilər ki, gəlin Litvanın bir hissəsini qurban verək, Rusiyaya dəhliz ayıraq və üçüncü dünya müharibəsinin eskalasiyasına imkan verməyək”.
Tahir TAĞIYEV
