Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu Moskvada Ermənistan müdafiə naziri Arşak Karapetyanla görüşüb. Görüş zamanı Rusiya müdafiə nazirliyinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin modernləşdirilməsi və islahatlarında kömək etməyə hazır olduğu bildirilib: “Hərbi əməkdaşlığımızı həm ikitərəfli formatda, həm də KTMT çərçivəsində inkişaf etdirməyə böyük əhəmiyyət veririk. Biz də Ermənistan silahlı qüvvələrində islahat proqramının həyata keçirilməsinə kömək göstərməyə davam etməyə hazırıq. Bu çətin bir işdir, amma təcrübənizlə öhdəsindən gələcəyinizə inanıram“.
Rusiyanın müdafiə naziri bildirib ki, Ermənistanda yerləşən 102-ci Rusiya hərbi bazası yaxşı təchiz olunub və sabitliyin qarantıdır: “Ermənistan Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin təmin edilməsində Rusiyanın müttəfiqi və əsas tərəfdaşıdır və biz bu bölgədə sabitliyin qorunmasında son dərəcə maraqlıyıq”. Şoyqu görüşün sonunda Karapetyana xəncər hədiyyə edib və deyib: “Hesab edə bilərik ki, Ermənistana silah tədarükü prosesi başlayıb”. Ekspertlər qeyd edir ki, Rusiya ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olaraq Ermənistana silah tədarük etməklə tərəfsizliyini pozur. Moskva Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində sülhməramlı funksiyasını və noyabrın 10-da imzalanan sənədin müddəalarını yerinə yetirmir. Son günlər ərzində Ermənistanın üçtərəfli bəyanatı kobud şəkildə pozaraq, öz silahlı qüvvələrinin şəxsi heyətini Rusiya Federasiyası sülhməramlı qüvvələrinin müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərinə daşıması, Muxtarkənd, Şuşakənd məntəqələri yaxınlığında, eləcə də Kəlbəcər və Laçın rayonlarının inzibati hüdudlarının şərq istiqamətindəki ərazilərdə yeni erməni postlarını qoyması halları müşahidə olunur. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, Rusiya Federasiyası sülhməramlı qüvvələri üçtərəfli bəyanatın müddəalarına uyğun olaraq müvəqqəti dislokasiya olunduqları Azərbaycan ərazilərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin yerləşdirilməsi hallarına son qoymalıdır. Amma Rusiya indi bunun əksini edir. Hesab edilir ki, bu şəraitdə Azərbaycan Türkiyə və Qərb ölkələri ilə hərbi əlaqələrini daha da dərinləşdirməlidir. Çünki Rusiya yenə birtərəfli oynayır. Məhz bu fonda Mərkəzi Stokholmda yerləşən SİPRİ Sülh Araşdırmaları Mərkəzinin hesabatlarına görə, 2019-2020-ci illərdə Ermənistan ümumilikdə 250-yə yaxın raket, raketdən müdafiə sistemləri və təyyarə alıb. Bu silahların böyük hissəsi isə Rusiyadan gəlib. Analoji proses indi də davam edir.
44 günlük müharibəni uduzan və hərbi texnikanın əhəmiyyətli hissəsini itirən Ermənistanın öz ordusunu dürçəltmək planı davam edir. ABŞ-ın keçmiş diplomatı Pol Qobl hesab edir ki, Rusiya müharibədən sonra Ermənistanı dəstəkləməklə Qarabağda neytral sülh yaratmaq niyyəti olmadığını göstərir: “Rusiya bir daha göstərdi ki, münaqişədə neytral deyil və Ermənistanla Azərbaycan arasında iddia etdiyi kimi mediatr vəzifəsini yerinə yetirə bilməyəcək. Bakı bu halda, ən azı, qətiyyətli bir şəkildə reaksiya verməlidir. Bundan başqa, rəsmi Bakı gərək Türkiyə hərbi bazasının Azərbaycanda yaradılması ilə bağlı Ankara ilə danışıqlara başlasın”. Rusiyadan olan hərbi ekspert Pavel Felgenhauer isə qeyd edir ki, Rusiya tam mənası ilə Ermənistanın yanında deyil: “Ermənistanın tankları da köhnədir. Rusiya bu tankları modernizasiya etmək üçün onu öz ərazisinə aparmalıdır. Amma necə? Gürcüstan öz ərazisindən buna icazə verməyəcək. İran üzərindən təyyarə ilə aparmalı olacaq. Amma bu da praktik deyil. Bəlkə də Ermənistan ərazisində zavodda bunu etmək olar. Amma bunun da üzərində işləmək lazımdır”. Istənilən halda, Rusiyanın yenə Ermənistana meyllənməsi hiss olunur. Bu fonda Azərbaycan hərbi potensialını daha sürətlə gücləndirməyə məcburdur. İsrailin nüfuzlu "İsrail Hayom" nəşri bununla bağlı yazır ki, Azərbaycan İsrail şirkətlərindən 2 milyard dollarlıq silah almaq üçün danışıqlar aparır. Nəşrə görə, yeni silahların alınması üçün iki əsas amil irəli sürülür: "Birincisi Azərbaycan və Ermənistan arasında köhnə sərhədlər boyunca gərginliyin davam etməsidir. Bir çoxları bunun üçüncü Qarabağ müharibəsinə çevrilə biləcəyini düşünür. İkinci faktor Azərbaycanın İkinci Dağlıq Qarabağ Müharibəsində qələbə qazanmasından sonra İsraillə münasibətlərinin dərinləşməsidir. Bu yaxınlarda Azərbaycan İsraildə Ticarət və Turizm Palatasının tarixi açılışını həyata keçirib". Qeyd olunur ki, Bakı son günlərdə İsrailin müxtəlif sahələrdəki şirkətləri ilə, eləcə də ballistik raketlər və PUA-lar daxil olmaqla müxtəlif növ döyüş sursatları ilə maraqlanır. Bunlar önümüzdəki aylarda imzalanması gözlənilən yüz milyonlarla dollarlıq müqavilələrdir. Bu sövdələşmələr, silah alqı-satqısına qarşı ermənilərin təzyiqlərinə baxmayaraq, Bakı ilə münasibətlərin İsrail rəsmiləri üçün əhəmiyyətinin sübutu olacaq. İsraillə yanaşı, Azərbaycanın Qərb ölkələrindən silah alması da aktuallaşır. Hər halda, Rusiyanın regionda ikili oyunu da bunu şərtləndirən səbəblər sırasında yer alır.
Nahid SALAYEV
