Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində qələbəsindən sonra ölkəmizin vətəndaşlığını qəbul etməyən ermənilərin burada qalmasının mümkünsüzlüyü heç kimə sirr deyil. Elə bu səbəbdən ermənilərin Qarabağdan köçü davam edir. Burada qalan sadə erməniləri maraqlandıran əsas məsələ isə sahib olduqları evləri sata bilməkdir.
Qeyd edilənlər fonunda Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti cavabdehliyi zonasında yerləşən Xankəndi şəhərində indi əsl mənzil satışı bumu yaşanır. Bu barədə “Caliber”in “YouTube” kanalında yayımlanan növbəti süjetində bildirilir: “Mənzil satışı bumu əhalinin kütləvi köçünün göstəricisidir. Rusiya sülhməramlılarının gec-tez bu əraziləri tərk edəcəyini anlayan ermənilər mənzillərini tələsik satışa çıxarırlar. Bunu görmək üçün belə elanlarla zəngin olan erməni saytlarına nəzər salmaq kifayətdir”. Onu da qeyd edək ki, Xankəndidə ermənilər tərəfindən satışa çıxarılan evlərin qiyməti sürətlə ucuzlaşır. Ermənistanın məşhur “list.am” saytı bildirir ki, bir neçə ay əvvəl satışa çıxarılan evlərlə hazırda satışa çıxarlan evlərin qiyməti arasında bəzən 50% fərq var. Belə ki, ötən ilin dekabr ayında satışa çıxarılan 3 otaqlı mənzil 45 min dollara təklif olunurdusa, hazırda bu, 25 min dollara təklif edilir. 2 otaqlı mənzillər 2-3 ay əvvəl 35-36 min dollara təklif edildiyi halda, indi 18-20 min dollara kimi aşağı düşüb. Ermənistan mətbuatı yazır ki, 44 günlük müharibədən sonra Xankəndini tərk edən ermənilərin bir çoxu yenidən ora qayıtmaq istəmir və bu səbəbdən də mənzillərini satmağa çalışırlar. Mənzillərə tələb olmadığı üçün isə qiymətlər aşağı düşməyə başlayıb. Bir müddət əvvəl isə sosial şəbəkələrin erməni seqmentində yayılan məlumatlara görə, Xankəndidə satışa çıxarılan mənzillərə daha çox azərbaycanlılar maraq göstərir. Sosial şəbəkə istifadəçiləri iddia edirlər ki, azərbaycanlılar Xankədidə yaşayan ermənilərə evlərini onlara satmaları üçün hətta zənglər də edirlər. Burada əsas diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, mənzil satışı ilə bağlı verilən elanların əksəriyyətində əlaqə vasitəsi kimi Rusiya nömrəsi qeyd edilir. Əslində bu başadüşüləndir, çünki ermənilər bilirlər ki, Xankəndidə olan əmlaka müştəri yalnız azərbaycanlı ola bilər. Onlar azərbaycanlılarla Rusiyada görüşüb evlərini satmaq istəyirlər. Əmlak məsələləri üzrə ekspertlər qeyd edir ki, əslində, Xankəndi və ümumiyyətlə Qarabağda qalan digər ermənilərin azərbaycanlılara mənzil satışı mümkündür. Belə ki, bütün sənədləşmə işləri Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğun aparılsa, məsələ həllini tapa bilər. Yəni hər hansı bir erməni o ərazidə əmlak sata bilməsi üçün birinci növbədə sənədlərini Azərbaycan hökümətinə təqdim etməlidir. Həmin sənədlər əsasında erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşına ölkə qanunvericiliyinə müvafiq olaraq mülkiyyət sənədi verilməlidir. Çünki bu ərazilər Azərbaycana məxsus olduğuna görə bütün alğı-satqı prosesi də Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğun olaraq notarial qaydada aparılmalıdır. Alğı-satqı prosesində bank köçürmələri Azərbaycan banklarında manatla həyata keçirilməlidir. Nə qədər ki, Xankəndidə yaşayan ermənilər Ermənistanın və ya qondarma respublikanın onlara təqdim etdiyi mülkiyyət sənədlərini Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğunlaşdrmayıblar, heç bir halda qanunvericilik onlara həmin evləri satmaq imkanı vermir. Ermənilər bunu nəzərə almalıdır.
Başqa bir tərəfdən, Xankəndidə mənzillərini satmaq istəyən ermənilərə bu məsələdə Azərbaycan dövləti də yardım edə bilər. Yəni həmin ermənilərin evlərini dövlət ala bilər. Məsələ burasındadır ki, işğaldan əvvəl təkcə Xankəndidə 12 000-dən artıq azərbaycanlı yaşayıb. Indi həmin azərbaycanlıların Xankəndiyə qayıtmasına da hazırlıq gedir. Bu halda Xankəndidən məcburi köçkün düşmüş soydaşlarımızı ora yerləşdirmək üçün tikinti işləri aparılmalıdır. Bu isə çox uzun zaman alacaq. Ona görə də ermənilərin satdığı evlər də dövlət tərəfindən alınaraq, bura soydaşlarımız yerləşdirilə bilər. Amma bunun üçün, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, ermənilərin faktiki yaşadığı həmin ərazilərdə Azərbaycan qanunvericiliyi tətbiq edilməli, bunu da ermənilər qəbul etməlidir. Belə vəziyyətdə ermənilərin satışa çıxardığı evlərin dövlət tərəfindən alınması da mümkün ola bilər.
Onu da qeyd edək ki, Xankəndi və Qarabağda ermənilər qalan digər ərazilərdə su, işıq və digər problemlər də getdikcə kəskinləşir. Ümumiyyətıə, Xankəndinin içməli su təchizatı həmişə problemli olub. Ermənistanın işğalı altında olduğu müddətdə şəhərin su təchizatının yaxşılaşdırılması adı ilə milyonlarla dollarlıq layihələr icra olunsa da, bu sahədə ciddi dəyişiklik baş verməyib. Bu yayın Qarabağ ərazisində xeyli quraq keçməsi Xankəndi üçün su götürülən mənbələrdə suyun səviyyəsinin azalmasına səbəb olub. Buna görə də şəhərin su ilə təchizatında problemlər daha da dərinləşib. Xankəndiyə, həmçinin Əsgəran, Ağdərə rayonlarına gedən bütün çayların mənbəyi Azərbaycanın tam nəzarətində olan ərazilərdədir. Belə vəziyyətdə ermənilər Azərbaycandan getdikcə daha çox asılı duruma düşdüklərini yaxşı bilirlər. Bu halda isə onlar ya Azərbaycan qanunları ilə Qarabağda yaşamalı, ya da bu yerləri tərk etməlidirlər.
Ramil QULİYEV
