Ermənistanda ağır sosial-iqtisadi vəziyyət özünün getdikcə daha təhlükəli mərhələsinə qədəm qoyur. Belə görünür ki, erməni əhalisini qarşıdakı dövr ərzində daha ağır günlər gözləyir. Bunu Ermənistanın Milli Statistika Xidmətinin məlumatları da təsdiq edir. Qurumun bildirdiyinə görə, iyulda ölkədə inflyasiya illik hesablama üzrə 8,2 % təşkil edib. Bu halda qida məhsulları üzrə qiymətlərin artımı cari ildə ilk dəfə ikirəqəmli olub və 13,9% təşkil edib.
Qeyd edilir ki, ölkədə qida məhsulları qrupunda düyü (13,4%), çörək (8,6%), donuz əti (32,2%) və toyuq əti (24,3%) bahalaşıb. İl ərzində qiymətlərdə ən böyük artım yumurtada 51,3% artımla müşahidə olunur. İyul ayında kartofun orta qiyməti 38,4%, tərəvəz qrupu üçün 53,1% artıb. Kərə yağı il ərzində 15,9% bahalaşıb. Qeyri -ərzaq məhsulları qrupunda texniki malların (soyuducular, paltaryuyan maşınlar, qaz sobaları və digərlərinin) qiymətləri 13,2% bahalaşıb. Siyahını sonsuza qədər davam etdirmək olar, çünki praktik olaraq bütün mallar və xidmətlər bahalaşıb. Ermənistanın Milli Statistika Xidməti bu fonda bildirir: “Bu, ailə büdcəsi məhdud olan bir çox evlərin həyat səviyyəsinin ciddi şəkildə pisləşdiyini və ölkədə yoxsulluğun miqyasının artdığını göstərir”. İqtisadçı Suren Parsyan isə vəziyyətin daha da ağırlaşacağını qeyd edir. Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bank inflyasiyanı idarə edə bilmir və yeni qiymət artımları gözlənilir: “3 avqust 2021-ci ildə Ermənistan Mərkəzi Bankı bu il dördüncü dəfə yenidən maliyyələşdirmə faizini 7% -ə qaldırdı. Yenidən maliyyələşdirmə faizinə növbəti dəfə baxılmasının səbəbi inflyasiyanın gündən-günə artmasıdır. Ermənistan Mərkəzi Bankının əsas vəzifəsi qiymət sabitliyini təmin etməkdir. Qeyd edək ki, 2020-ci il ərzində Ermənistan Mərkəzi Bankı yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsini 5 dəfə dəyişib. Mərkəzi Bank işgüzar aktivliyi stimullaşdırmaq üçün yenidən maliyyələşdirmə faizini aşağı saldı, lakin praktikada bu, kredit faizlərinin azalmasına səbəb olmadı. İqtisadi və siyasi risqlər üzündən kredit faizləri artmağa davam etdi. Aydındır ki, uğursuz pul siyasəti alətləri ilə Mərkəzi Bank qiymət sabitliyini təmin edə bilməz. Dağ-mədən sənayesinin və tikintinin aktivliyi və real sektora investisiya qoyulmadığı bir şəraitdə Ermənistanda malların qiymətləri artmağa davam edəcək. Dramın məzənnəsinin müvəqqəti qalxması belə malların bahalaşmasının qarşısını almayacaq. Dünya bazarında ərzaq məhsullarının bahalaşması da Ermənistanda yeni inflyasiyaya səbəb olacaq”.
Ermənistan parlamentinin deputatı, iqtisadçıTadevos Avetisyan da vəziyyətin ağır olduğunu bəyan edir: “2021-ci ilin birinci yarısında da sosial-iqtisadi böhran davam edib. 2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında, 2020-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müavinətlərinin, pensiyaların, minimum əmək haqqının, dövlət qulluqçularının əsas əmək haqqının artımı baş vermədi. Əvəzində istehlak malları xeyli bahalaşıb. Bu mənfi tendensiya davam edir. Yəni vətəndaşların real gəlirləri daim azalır və yoxsulluq, o cümlədən işləyən insanlar arasında ifrat yoxsulluq daim artır. 2020-ci ilin əvvəli ilə müqayisədə, son altı ay ərzində Ermənistanın xarici borcu 10,3% və ya təxminən 625 milyon dollar artıb. Xarici dövlət borcunun davamlı artması həm də ölkəmizin inkişaf etməsini məhdudlaşdırır. Davam edən böhran fonunda yeni bir mühacirət dalğası da formalaşır: 2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında respublikanı tərk edən Ermənistan vətəndaşlarının sayı Ermənistana gələnlərin sayını 95 min nəfər üstələyib”. Erməni mediası yazır ki, ölkə hazırda yeni texnologiyaların inkişafına görə orta qlobal göstəricidən üç dəfə geridədir. Ümumiyyətlə, son üç ildə iqtisadiyyatda heç bir real islahat aparılmayıb. Bu sahədə hər hansı yaxşılaşma yoxdur. Erməni siyasi şərhçisi Qalust Qriqoryan bu fonda bildirir: “Vaxtilə biz Serj Sarkisyanın kriminal-antixalq rejiminin devrilməsinə sevinir və ümid edirdik ki, yeni hakimiyyət Ermənistanda daha yaxşı, daha firavan və təhlükəsiz həyat quracaq. Təəssüf ki, üç il ərzində həyatımızda yaxşılığa doğru heç nə dəyişmədi. Əksinə, sosial-iqtisadi böhran daha da dərinləşdi. Xalq baş nazir Paşinyanın vədlərinin gözə kül üfürməkdən başqa bir şey olmadığının şahidi oldu. Müharibənin nəticələri isə Ermənistanı daha rəzil duruma saldı. Ölkənin xarici dövlət borcu da təhlükəli vəziyyətdədir. Belə ki, son 8 il ərzində 342 faiz artaraq, 7,5 milyard dollara çatıb. Burada ən dəhşətli məqam xarici borcu artan ölkənin əhalisinin sürətlə azalmasıdır. Belə ki, Ermənistandan köçənlərin sayında artım müşahidə edilməkdədir. Əhalinin ölkəni tərk etməsinin səbəbləri əvvəlki illərdəki kimi dəyişməz olaraq qalır. İnsanlar səfalətdən, işsizlikdən, rüşvət və korrupsiyadan can qurtarmaq üçün xaricə üz tutur. Mövcud demoqrafik problemlər sosial kataklizmləri daha da sürətləndirib. Ölkənin sosial problemlərini aradan qaldırmaq üçün kifayət qədər siyasi, iqtisadi resurslara malik olmaması isə demoqrafik problemlərin daha da kəskinləşməsinə zəmin yaradıb. Burada dəhşətli məsələ təkcə emiqrasiyanın davam etməsi ilə bağlı deyil, həm də əhalinin təbii artımının, doğum faizinin getdikcə aşağı düşməsi ilə bağlıdır”.
Nahid SALAYEV
