Ermənilərin Qarabağı tezliklə tamamilə tərk edəcəyinə dair verilən proqnozlar özünü doğruldur. Artıq erməni mediasında da etiraflar səslənr ki, yaxın 1-2 ilə Qarabağda erməni qalmayacaq.
Ermənistanın “Hayeli” nəşri bu xüsusda yazır: “Bu günlərdə Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan şəxsi evində Qarabağdakı qurumun “rəhbəri” Arayik Arutyunyanı qəbul edib. Arayik və Ermənistanın torpaqverən səlahiyyətliləri indi Qarabağı tamamilə təhvil vermək üçün müttəfiqlər axtarırlar. Levon Ter-Petrosyanın Qarabağla bağlı mövqeyi məlumdur və bu, “Serqo can, Qarabağ məsələsi həll olunmadığı müddətcə yaxşı yaşamayacaqsan” sözü ilə yekunlaşır. Qeyd edək ki, Ter-Petrosyan Nikol Paşinyanı artıq antimilli fəlakət hesab etmir, əks halda o, Paşinyanın müharibənin ilk günündən yalan kampaniyasında iştirak edən, hər şeyin yaxşı olduğunu, qalib gəldiyimizi bildirən, hətta Hollivud təbəssümlü şəkillərlə yalanı inandırıcı etməyə çalışan müttəfiqini rədd edərdi”. Qeyd edilir ki, Ermənistanın hakim partiyası müxalif “Şərəf duyuram” fraksiyasının Qarabağ məsələləri üzrə daimi komissiya yaratmaq təşəbbüsünü qəbul etməyib. “Ermənistan” bloku da bu təşəbbüsü təklif edirdi. Səsvermə nəticəsində 33 lehinə, 68 bitərəf səs qeydə alınıb. “Hayeli” nəşri yazır ki, “Ermənistan” və “Şərəf duyuram” fraksiyalarının deputatları layihənin lehinə səs verdilər, hakim “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının deputatları isə səsvermədə bitərəf idilər, əslində isə qarşı idilər, bütün səsvermə zamanı bu tam görünən oldu. Bildirilir ki, “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının deputatları Qarabağ məsələləri üzrə daimi komissiya yaradılmasının niyə yolverilməz olduğuna dair hər hansı bir əsaslandırma gətirməyiblər: “Faktiki olaraq, Qarabağ məsələsini tamamilə uğursuz etmiş, ölkəni məğlubiyyətə uğratmış, minlərlə qurbanlara səbəb olmuş siyasi qüvvə açıq şəkildə etiraf etdi ki, əllərini Qarabağdan və Qarabağın problemlərindən çəkir”. Qeyd edilir ki, məhz bu vəziyyətdə ermənilər artıq Qarabağda qalmaq istəmir. Onıların buradan yeni köç dalğası başlanır.
Bundan başqa, son günlərdə o da bəlli olub ki, ermənilər Laçını da bütünlüklə tərk edib. Şəhərdə erməni avtomobil kolonlarının hərəkətində də səngimə müşahidə olunur.
Rusiyanın Qarabağdakı sülhməramlı kontingenti də Laçında hər hansı uzunmüddətli mövcudluq obyekti, yəni kazarma, möhkəmləndirilmiş post inşa etməyib. Azərbaycanın güc qurumlarından birinin adının çəkilməsini istəməyən əməkdaşı da yerli mediaya bildirib ki, Laçın şəhəri boşdur, orada bir nəfər də sakin yoxdur, hər yer bağlıdır, mağazalar işləmir. Laçında Rusiya sülhməramlılarının postlarından və keçib gedən avtokolonlardan başqa heç nə yoxdur. Onun sözlərinə görə, Laçın dairəsində ancaq Ermənistan nömrəsi olan 3-4 avtomobil görüb, halbuki, bu dairədən hər gün çoxsaylı ağır hərbi texnikaya malik Azərbaycan kolonları keçir. Azərbaycan güc strukturunun zabiti Laçında ancaq Rusiya bayraqlarını görüb. O, rusiyalı hərbçilərlə söhbət edib. Rusiya Silahlı Qüvvələrinin sülhməramlıları hesab edir ki, Rusiyanın regionda hərbi iştirakı ilk beş ildən çox çəkməyəcək. Bu fonda ermənilər artıq Qarabağı tərk edir. Son məlumatlara görə, Qarabağda rusiyalıların müdafiəsi altında 25 min erməni əhali yaşayır. Amma indi bununla bağlı “virtualaz” portalı daha bir maraqlı məlumat yayıb: “Redaksiyamız Laçın dəhlizi ilə avtomobillərin hərəkətinə dair ətraflı statistikanı əldə edib. Beləliklə, son bir ayda dəhlizlə Ermənistandan gələn 15 min avtomobil daxil olub, 21100 avtomobil çıxıb. Fərq isə böyükdür-6100 avtomobil. Statistika əhalinin hərəkəti məsələsinə də aydınlıq gətirir: göstərilən müddət ərzində Rusiya sülhməramlılarının nəzarətindəki zonaya 15 700 nəfər daxil olub, 22 360 nəfər çıxıb”. Deməli, Qarabağda ermənilərin sayı 20 mindən də azdır. Yəni Qarabağdakı ermənilərin sayı sürətlə azalır və əhalinin bu hissolunacaq axınının səbəbi sabaha inamsızlıq və qeyri-müəyyənlikdir. Bunu “Komsomolskaya Pravda” qəzetinin müxbiri Darya Aslamovaya separatçıların nümayəndəsi, özünü oyuncaq qurumda “xarici işlər naziri” adlandıran David Babayan da etiraf edir. Darya Aslamova bu günlərdə dərc edilmiş səs-küylü reportajında ermənilərin Qarabağdan köçünə xüsusi diqqət ayırır. Babayan bu fonda etiraf edir: “Bu doğrudur. Əhalinin köçü başlayıb. İnsanlar sadəcə olaraq yaşamaq istəyirlər. Hər kəs özünü missioner və ya apostol hesab etmir. Ermənilər çıxıb gedəcəklər, cəbhə boşalacaq”. Qarabağda qalan ermənilər ümidlərini Rusiya sülhməramlılarına bağlayıblar, amma bununla belə başa düşürlər ki, onlar regiona həmişəlik gəlməyiblər. Belə ki, “Artsax TV” kanalının aparıcısı Tsovinar Barxudaryan “Eurasianet” portalına müsahibəsində deyir ki, Qarabağ ermənilərinin çoxu çemodan əhval-ruhiyyəsindədir: “Gələcək aydın deyil. İnsanlar bilmirlər ki, qalsınlar, yoxsa getsinlər. Biz hətta bilmirik ki, bir həftə sonra nələr olacaq, nəinki dörd il sonra”. Ağdərədə yaşayan 60 yaşlı Liliya Matevosyan gizlətmir ki, yerli ermənilərin bütün ümidləri Rusiya sülhməramlıları ilə bağlıdır: “Əgər ruslar burada olmasaydı, insanların çoxu artıq getmişdi”. Xankəndi bazarında quru meyvə və bal satan İrina Parsadanova adlı yaşlı qadın isə deyir: “Biz axşam yatırıq, bilmirik ki, sabah nə olacaq. Hara gedək? Getməyə yer yoxdur”. Yana Avanesyan adlı erməninin sözlərinə görə isə, gənclərin çoxu bilmir ki, nə etsin - qalsın, yoxsa getsin: “Və səndə xüsusi mənəvi haqq yoxdur ki, onlardan qalmağı xahiş edəsən. Situasiya indi xaotikdir, insanlar gündəlik qayğıları ilə məşğuldur və biz baş verənlərin tam miqyasını hələ dərk etmirik”. O, həmçinin, Ermənistan hökumətinin insanların Qarabağa qayıtmasını stimullaşdıran səylərinə, o cümlədən kirayə haqqının və kommunal xidmətlərin subsidiyalaşdırılmasına, itirilmiş evlərə görə kompensasiyanın ödənilməsinə də tənqidi yanaşır. Deyir ki, bu, insanları güzəştlərlə ələ almağa bərabərdir, bunun əvəzində müharibənin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün uzunmüddətli strategiya işləyib hazırlanmalı idi. Bu fonda ermənilərin Qarabağdan tam köçü başlanıb.
Nahid SALAYEV
