Məlum olduğu kimi, ABŞ-ın neft nəhəngi “Chevron” Azərbaycana məxsus “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağının işlənməsi layihəsindəki payını satmaq istiqamətində real addımlar atıb. Şirkət öz payını Macarıstanın MOL enerji şirkətinə satıb. ABŞ nəhənginin layihədəki 9,75 faizlik payını MOL-a 2 milyard dollara satdığı bildirilir. Bununla bağlı hər iki şirkət ötən ilin sonunda açıqlama verib. Səbəb biznes maraqları ilə bağlıdır. Ancaq maraqlıdır ki, erməni KİV-i ABŞ nəhənginin Azərbaycandakı payını satmasını siyasi səbəblərlə izah etməyə çalışır. Həmin məlumatlarda iddia olunur ki, güya ABŞ bu addımı Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yürütdüyü siyasətdən qane olmadığı üçün atıb. Xüsusilə də bunun səbəbini güya Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı tutduğu sərt mövqeyi ilə izah etməyə çalışırlar. Güya bu siyasət ABŞ-da Azərbaycana qarşı inamsızlıq yaradıb.
Ermənilərin bu yöndə apardığı təbliğatı nə dərəcədə əsaslı saymaq olar:ABŞ şirkətinin Azərbaycandakı payını satmasında hansısa siyasi səbəb axtarmağa dəyərmi? Neft məsələləri üzrə ekspert İlham Şaban “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-ın nəhəng şirkətinin Azərbaycan bazarını tərk etməsinin səbəbində siyasi motiv görmür:
İlham Şaban:“Azərbaycandan şirkətlərin niyə getdiyini öyrənmək üçün onların saytına girib məlumatı oxumaq olar”
”Ermənilər nə istəsələr yaza bilərlər. Bizim aramızda həm də informasiya müharibəsi gedir. Ancaq burada siyasi səbəb olmayıb. Belə addımlar iri şirkətlər üçün xarakterikdir. Bu məsələyə böyük şirkət gözü ilə nəzər yetirməyə çalışaq. “Chevron”un açıqlamasında mövqeyi ancaq biznes maraqları ilə əlaqələndirilir. Özəl şirkətin heç kəs qarşısında bir öhdəliyi yoxdur ki, izah etsin mən niyə belə addım atıram. Belə bir öhdəçilik yalnız şirkətin səhmdarları qarşısında var. Yadınızdadırsa, 2013-cü il dekabrın əvvəlində Azərbaycan “Şahdəniz-2” layihəsinin sanksiyalaşdırılmasına hazırlaşarkən iki böyük Qərb şirkəti - Norveçin “Statoil” və Fransanın “Total” şirkətləri “Şahdəniz" layihəsini tərk etmələri barədə bəyanat verdilər. Onda da KİV-lər “ŞOK effekti” yaratmışdılar və bu addımları nələrlə əlaqələndirməmişdilər. Nə oldu sonu? Bütün işlər həm “Şahdəniz-2”, həm də infrastruktur layihələri üzrə qrafikə uyğun başa çatdı, hətta investisiya proqramı üzrə nə qədər effektli nailiyyətlər əldə edildi. Hər iki şirkət isə biri 4 il, digəri 5 il sonra qayıdıb yenidən Xəzərin Azərbaycan sektorundakı digər layihələrə investisiya qoymaq qərarına gəldilər. İndi “Chevron”un da AÇG-ni tərk etməsi ilə bu layihənin reallaşması yönümündə hansısa bir dəyişiklik baş verməyəcək, layihə qrafikə uyğun olaraq 2050-ci ilədək işlənəcək. AÇG-də səhmdarların biri və ya ikisinin dəyişməsi layihənin gedişinə hər hansı təsir etmir. Səhmdarlar layihə üzrə nə əməliyyat, nə də maliyyə məsələlərini həll edirlər. Onlar rübdə bir dəfə operatorun təqdim etdiyi büdcəyə səs verirlər. Layihə üzrə işləri operator koordinasiya edir. Bu baxımdan, AÇG-də ”Chevron"un yerinə MOL-un gəlməsi layihəyə heç bir təsir göstərməyəcək”.
İlham Şabanın sözlərinə görə, 1994-cü ildə müqavilə imzalanıb, 1995-ci ilin martında orada payların alqı-satqısı başladı:“Ondan sonrakı dövrə baxsaq, bu layihə üzrə 8 dəfə alqı-satqı müqavilələri olub, şirkətlərin biri gedib, digəri gəlib. Azərbaycandan şirkətlərin niyə getdiyini öyrənmək üçün onların saytına girib məlumatı oxumaq olar. “Chevron” ABŞ-ın “Excon”dan sonra ikinci böyük şirkətidir. Onun Azərbaycanı tərk etməsinin başlıca səbəblərindən biri də ABŞ-dakı layihələrə diqqətini artırması ilə bağlıdır. Burada başqa siyasi maraq axtarmaq yersizdir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
