Cənubi Qafqaz ölkələri arasında koronavirus təhdidinin bu gün işğalçı Ermənistana daha çox təsir göstərməsi müşahidə olunur. Pandemiyaya qarşı zəif mübarizə Ermənistanda yoluxanların sayını artırmaqla yanaşı, onun iqtisadiyyatını da sürətlə məhv etməkdədir. Düşmən ölkədə bu fonda açıq etiraf olunur ki, Ermənistanda vəziyyətin bu şəkildə davam etməsi onun bir dövlət kimi süqutunu sürətləndirməklə yanaşı, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqəli siyasətini davam etdirməsinə də imkan verməyəcək.
Erməni siyasi ekspert Akop Köçəryan da bildirir ki, koronavirus və onun iqtisadi nəticələri erməni hakimiyyətinin cəmiyyətə misilsiz nailliyyət kimi göstərməyə cəhd etdiyi hər şeyi məhv etdi. İqtisadiyyatdakı gözləntilər yaxşı heç nə vəd etmir. O, baş nazir Nikol Paşinyanın hazırkı durumla bağlı fikrinin reallıqdan uzaq olduğunu və insanların belə nağıllara inamının qalmadığını bildirib: “Reallıq budur ki, Ermənistan keçən il xarici bazarlara 2,6 milyard dollarlıq mal ixrac edib. Baş nazir deyəndə ki, ixrac beş il ərzində 30 milyarda çatmalıdır, qeyri-ciddi idi. Belə çıxır ki, 5 il ərzində ixrac 12 dəfə artmalıdır. Koronavirus Ermənistana dəhşətli zərbə vuracaq. İl hələ yeni başlayıb, amma belə templərlə ilin sonuna nə olacağını təsəvvür belə etmək olmur. Əksinə, azsaylı istehsal sahələri də bağlanır. Ən dəhşətlisi isə virus bəlasının orduya bulaşmasıdır. Bu, döyüş hazırlığından tutmuş ordunun şəxsi heyətlə təminatına qədər hər şeyə ciddi təsir edəcək”.
Eyni mövqeni digər erməni siyasi ekspert Armen Badalyan da bölüşür. Ekspert vurğulayır ki, ölkəsi böhran əleyhinə idarəetmənin çox aşağı keyfiyyətinə sahibdir. Onun sözlərinə görə, koronavirus ilkin dövrlərdə Ermənistanda ciddiyə alnmırdı: “Biz gördük ki, ilkin dövrdə bu infeksiya sadəcə nəzərə alınmırdı. Koronavirusun kiminsə iti olduğu bildirilirdi, sonra bu virusu pinsetlərlə qoparmaq, onu ev arağı ilə təmizləmək haqqında danışılırdı. Lakin məlum oldu ki, bu metodlarla ona qarşı mübarizə aparmaq mümkün deyil. Üstəlik, 5 aprel referendumu ilə bağlı görüşlər dayandırılmaq əvəzinə davam etdirilirdi. Nəticədə virus genişləndi, hətta orduya da sıçradı”. Ermənistan müdafiə naziri David Tonoyan isə baş verənlərə görə əhalini günahlandırmağa çalışır: “İnfeksiyanın orduya nüfuz etməsinin qarşısını almaq mümkün deyil, çünki hərbi qulluqçuların böyük bir hissəsi gündəlik olaraq mülki sakinlərlə ünsiyyətdədir”. O bildirib ki, daha əvvəl döyüş bölgəsinə daxil olmayan hərbi hissənin 3 hərbi qulluqçusundan nümunə götürülüb və COVID-19 testi nəticəsində hər 3 hərbi qulluqçuya koronavirus diaqnozu qoyulub. Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Şuşan Stepanyan öz “Facebook” səhifəsində yazıb ki, daha 2 hərbi qulluqçuda koronavirus aşkarlanıb: “3 hərbi qulluqçuda koronavirus tapılması ilə əlaqədar döyüş bölgəsinə düşməyən eyni hərbi hissənin 32 hərbi qulluqçusundan, bundan sonra isə daha 5 hərbi qulluqçudan koronavirus xəstəliyi üçün nümunə götürülmüşdü. Test nəticəsində 2 hərbi qulluqçuya koronavirus diaqnozu qoyulub, 35 hərbi qulluqçunun test nəticəsi neqativdir. Təsdiq olunmuş hallar sözügedən hərbi hissədə qeydə alınmış ilk koronavirus halı ilə əlaqədardır. Hərbi qulluqçular xəstəxanaya yerləşdirilib, onların sağlamlıq vəziyyəti qənaətbəxş olaraq qiymətləndirilir. Hər iki hərbi qulluqçu təcrid olunub”. Amma Ermənistanın “1in.am” saytı yazır ki, əslində, orduda yoluxanların sayı daha çoxdur və bura cəbhə boyu ərsazilərdə olan hərbu qulluqçular da daxildir: “Ermənistan müdafiə naziri David Tonoyan məlumat verib ki, Silahlı Qüvvələrin hərbi hissələrindən birində xidmət edən 3 hərbçidə koronavirus testi müsbət çıxıb. Bu da əsgərlərin infeksiyaya yoluxması deməkdir. Nazir eyni zamanda məlumat verib ki, əsgərlər mülki şəxslərlə təmas nəticəsində yoluxublar. İnfeksiyanın yayılmasının, necə deyərlər, məşhur olan iki qaynağı – Eçmiədzin və sexdə yoluxma halları vardır. Yoluxmanın bu iki qaynağın hansından, ola bilsin, 3-cü, az məlum olanından gəlməsi haqqında isə məlumat verilmir.
İnfeksiyanın orduda yayılması halı cəmiyyətdə müəyyən ajiotaja səbəb olub, bir çox hallarda isə hətta elə bir rəy yaradıb ki, sanki düşmən paytaxtı ələ keçirib. Bizim hamımızın orduya münasibətdə qayğıkeş və diqqətli olması şübhəsizdir və təbii, bizim hamımız arzu edərdik ki, infeksiya orduya, üstəlik, müharibə rejimində olan orduya keçməsin. Ancaq bu mənada vəziyyət kritikdir. Birincisi, nazirin verdiyi məlumata əsasən, koronavirusa yoluxan əsgərlər Dağlıq Qarabağda deyil. Amma reallıq bunun əksini deməyə əsas verir. Eyni zamanda, Ermənistanın ön cəbhə xəttində də virusun yayılmasına dair məlumatlar var. İkincisi, bu 3 yoluxma halı sayıqlığın qatbaqat artırılması və sonrakı daha sərt addımların atılması üçün yeni stimul ola bilər. Bu da infeksiyanın digər hərbi hissələrə keçməsinin qarşısını almağa imkan verər. Amma reallıq yenə bunun əksini göstərir. Bundan əlavə, ordu infeksiyaya nə qədər həssas olsa da, öz daxili münasibətlərinin özəlliyinə, idarəçiliyinin xüsusiyyətlərinə, eyni zamanda operativliyinə görə xəstəliyin yayılmasının qarşısının alınması tədbirlərini, – təbii, əgər bu tədbirləri lazımi qaydada həyata keçirərsə, – daha asan reallaşdıra bilər. Yenə ıks hal müşahidə olunur. Şübhəsiz, 3 əsgərin infeksiyaya yoluxması haqqında siqnal orduya görə məsuliyyət daşıyanların sayıqlığını daha da artırmalıdır. Digər tərəfdən, cəmiyyət də sayıqlığını itirməməlidir. Hər bir vətəndaş unutmamalıdır ki, verdiyi reaksiya, hətta bu ən səmimi narahatlıq olsa belə, orduya münasibətdə tamamilə əks effekt verə bilər. Əslində elə bu da indi müşahidə olunur. Buna uyğun olaraq diqqətli, hesabatlı, lakin eyni zamanda məsuliyyətli olmaq lazımdır. Çünki infeksiya, onun ətrafında yaradılan ajiotaj ordunun döyüş qabiliyyətini aşağı salır. Bu halda Qarabağ müharibəsinin yenidən alovlanması Ermənistan üçün ciddi problemlər deməkdir. Bunu Azərbaycanda da yaxşı sezirlər”.
Əslində, erməni tərəfinin bu həyəcanı əbəs sayılmır. Elə politoloq Qabil Hüseynli də bildirir ki, Ermənistan koronavirus pandemiyasına görə Rusiya və digər dövlətlərin köməyinə möhtacdır. Lakin bütün ölkələr bu virusdan əziyyət çəkir və heç kimi Ermənistan maraqlandırmır. Koronavirus pandemiyası ilə Rusiyanın bütün ölkələrlə əlaqələri kəsməsi və hazırda Gürcüstan üzərindən yük daşımalarında ciddi problemin yaşanmasını şərh edərkən ekspert İrəvanın daha ağır duruma düşəcəyini bildirir. Politoloq koronavirus səbəbindən Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazasını boşaldacağını düşünmür. Lakin Ermənistana yardım etməyəcəyini də bildirir: “Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazası Moskvanın regionda təsir gücü baxımından əhəmiyyətlidir. Bu mənada, Rusiyanın hərbçilərini Ermənistandan çıxarması real görünmür. Digər tərəfdən, bu gün Rusiya istəsə də, öz hərbçilərini Ermənistandan çıxara bilməz. Koronavirus pandemiyası Ermənistanda sürətlə yayılmaqdadır. Ermənistanın zəif səhiyyə sistemi bu virusun qarşısının alınmasında acizdir. Hətta virusun Ermənistanda yerləşən rus hərbi bazasına da sıçradığı ilə bağlı xəbərlər mövcuddur. Bu mənada, rus hərbçilərinin ölkəyə qaytarılması virusun Rusiyada sürətlə yayılması ilə nəticələnə bilər”. Politoloq qeyd edib ki, Ermənistan həm mövcud koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar, həm də ölkədə yerləşən rus hərbi bazasında yoluxma hallarının qarşısını almaq üçün Moskvadan yardım tələb edir: “Lakin bu gün mövcud vəziyyət bir çox dövləti öz içinə qapanmağa məcbur edir. Rusiya öz ölkəsindəki vəziyyəti düşünməyə məcburdur. Bu baxımdan deyə bilərəm ki, Moskvanı hazırda nə Ermənistan, nə də oradakı hərbi bazası düşündürür. Kreml üçün bu gün əsas prioritet Rusiyada koronavirus pandemiyasının qarşısını almaqdır”. Məhz bu durumda Ermənistanda vəziyyətin daha da ağırlaşması gözlənilir. Siyasi və Hərbi Təhlillər İnstitutunun direktoru, rusiyalı ekspert Aleksandr Xramçixin isə qeyd edir ki, belə vəziyyətdə Qarabağ savaşının yenilənməsi Ermənistan üçün ciddi problem deməkdir: “Qarabağda isə müharibə qaçılmazdır, çünki Ermənistan tərəfi status-kvonu saxlamaq istəyir, Azərbaycan tərəfi isə yaranmış vəziyyətlə barışmaq niyyətində deyil. Amma indi Ermənistan çətin durumdadır”. Xramçixin qeyd edib ki, Azərbaycan ordusu silahlanma səviyyəsinə görə Ermənistan ordusunu üstələyir: “Ermənilər səngərlərdə otura bilərlər, azərbaycanlılar mütləq hücuma keçəcəklər. Çünki Azərbaycan əraziləri qaytarmaqda israrlıdır”.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
