Böyük dövlətlərin, xüsusən də ABŞ, Çin, Rusiya, Avropa İttifaqı arasında geosiyasi, geoiqtisadi müstəvidə artan ziddiyyətlər dünya üçün indi kifayət qədər ciddi təhdid sayılır. Bu hal dünyanın siyasi nizamı ilə yanaşı, iqtisadi vəziyyətinə də mənfi istiqamətdə ciddi təsir edir. Elə bunun nəticəsidir ki, dünya iqtisadiyyatı üzrə artım proqnozları aşağı salınır.
Məsələn, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) 2018 və 2019-cu illərdə dünya üzrə ümumi daxili məhsulun artım proqnozunu 0,2 faiz azalaraq 3,7 faizə qədər endirib. BVF ekspertləri iqtisadi artımın proqnozunun azalmasına səbəbi kimi avrozonada iqtisadi zəiflik, ticarət müharibəsinin dərinləşməsi və inkişaf etməkdə olan böyük ölkələrdə iqtisadi artımın azalmasını göstərib. Hesab olunur ki, vəziyyət dəyişməsə, dünya iqtisadiyyatını, xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələri daha böyük çətinliklər gözləyir. Amma yaranmış situasiyada uğurlu inkişafını təmin edən ölkələr də var ki, onlardan biri də Azərbaycandır.
Elə beynəlxalq miqyasda verilən proqnozlardan da belə bəlli olur ki, Azərbaycan qarşıdakı dövr ərzində uğurlu iqtisadi inkişafını davam etdirəcək. Məsələn, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı bu il Azərbaycanda ÜDM-in 1,5% artacağını proqnozlaşdırır. Qurumun "Regional Economic Prospects" adlı hesabatında deyilir ki, 2019-cu ildə Azərbaycanda ÜDM 3,5%artacaq: "Neftin yüksək qiymətləri və makroiqtisadi sabitlik Azərbaycan iqtisadiyyatında artımı dəstəkləyir. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda ÜDM 0,8% artıb. Bu artım qeyri-neft sektorunun 1% böyüməsi hesabına baş verib. Üçüncü rübün nəticələrinə görə, Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 44,5 milyard dollar təşkil edib ki, bu da 2017-ci ilin sonu ilə müqayisədə 8,2% çoxdur. 2017-ci ilin aprelindən bəri manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi sabitdir. 2018-2019-cu illərdə qaz hasilatının və ixracının artması hesabına Azərbaycanda ÜDM-in tədricən artacağı gözlənir". Hesabatda qeyd olunub ki, Azərbaycanda inflyasiya 2017-ci ildəki 12,9% səviyyəsindən 2,6% səviyyəsinə enib: “Uçot dərəcəsi ilin əvvəlindəki 15%-dən 10%-ə qədər endirilib. Gözlənir ki, yeni fiskal qaydalar gələn ildən maliyyə intizamını yaxşılaşdıracaq”. Bütün bunlar bir daha Azərbaycanda uğurlu iqtisadi inkiaşfın real göstəriciləri qismində çıxış edir.
Xatırladaq ki, bundan öncə də Dünya Bankı tərəfindən yayılan “Doing Business 2019” hesabatında Azərbaycan dünyanın ən çox islahat aparan ölkəsi elan olunub. Ekspertlər bildirir ki, məhz vaxtında həyata keçrilən islahatlar Azərbaycanın dinamik inkişafını şərtləndirir, aparılan iqtisadi islahatlar nəticəsində “Doing Business 2019” hesabatında Azərbaycan ümumi reytinqdə yeni rekorda imza atıb. Xatırladaq ki, “Doing Business 2019” hesabatında Azərbaycan dünyanın 10 ən islahatçı dövləti siyahısına daxil edilib. Yeni hesabatda Azərbaycanın mövqeyi 2017-ci illə müqayisədə 32 pillə irəliləyərək 190 ölkə arasında 25-ci yerdə qərarlaşıb. Bu nəticə ilə ölkəmiz MDB məkanında lider mövqeyə yüksəlib. Hesab edilir ki, Azərbaycanda aparılan iqtisadi islahatların getdikcə dərinləşməsi bütün sahələrdə çox böyük inkişafa əsaslı zəmin yaradır. Maliyyə sabitliyi, iqtisadi artımın bərpa olunması, kənd təsərrüfatı, qeyri-neft sənayesi və digər sektorlarda əhəmiyyətli irəliləyişə nail olunması sayəsində Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə nüfuzu getdikcə yüksəlir. Elə bu səbəbdən, dünyada baş verənlərə rəğmən, Azərbaycanın dinamik inkiaşfını davam etdircəyi proqnozlaşdırılır. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin professoru Zahid Məmmədov bildirir: “2015-ci ilin sonlarında neftin qiyməti aşağı düşəndə, qlobal xarici risqlər Azərbaycan iqtisadiyyatına təsir etdiyi dönəmdə Prezident İlham Əliyevin tapşırığı ilə bütün sahələrdə iqtisadi islahatlar aparıldı. Təbii ki, bu, mahiyyətcə yeni xarakter kəsb etməyə başladı. Aparılan iqtisadi islahatlar nəticəsində maliyyə sabitliyi, iqtisadi artım təmin olundu, kənd təsərrüfatı, qeyri-neft sənayesi sahəsində əhəmiyyətli dönüş yaradıldı. Maliyyə mənbələrinə çıxış imkanları genişləndirildi, vergilərin ödənilməsi istiqamətində şəffaflıq təmin olundu, əmlakın qeydə alınması və xarici ticarətin aparılması istiqamətlərində əhəmiyyətli irəliləyişlər təmin olundu. Ən önəmlisi, dövlət-biznes tərəfdaşlığında qarşılıqlı inamın daha da artması gələcək iqtisadi inkişafın təməl prinsipinə çevrilib”. Zahid Məmmədov qeyd edib ki, ölkə başçısının güclü iradəsi, düşünülmüş və uzaqgörən siyasəti sayəsində yaradılmış siyasi və makroiqtisadi sabitlik, güclü iqtisadi potensial, vaxtında aparılan islahatlar neft amilindən asılılığı azaldıb, biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi, sahibkarlığın daha da inkişaf etdirilməsi üçün geniş imkanlar yaradıb: “Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin apardığı iqtisadi islahatların məntiqi nəticəsi olaraq respublikamızın beynəlxalq iqtisadi nüfuzu əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Heç şübhəsiz, Azərbaycan iqtisadi yüksəlişi, inkişaf templərini növbəti illərdə də saxlayacaq, bütün sahələrdə yeni-yeni uğurlar əldə ediləcək”.
Tahir TAĞIYEV
