Ruslan Atakişiyev: “... manata görə dəyişmələr qiymətlərə öz təsirini göstərir”
Azərbaycanda Məhərrəmlik ayı bitən kimi toy mövsümü başlayır. Toy mövsümünün başlaması isə əsasən qızıl satanların üzünü güldürür. Çünki avtomatik olaraq zinət əşyalarının qiyməti bahalaşır. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycanda neçə vaxtdır qızılın qiymətində bahalaşma müşahidə olunur. Yəni toy mövsümü olmadığı dövrdə belə, qızılın qiymətində bahalaşma var. Ara-sıra qızılın qiyməti bahalaşmağa doğru gedir.
Son günlər də qızıl və gümüş bazarında bahalaşma müşahidə olunur. COMEX-də sonuncu hərraclarda qızılın unsiyasının qiyməti 4,80 dollar artaraq 1 219,80 dollara, gümüşün unsiyasının qiyməti 0,04 artaraq 14,32 dollara satılıb. Azərbaycanda ötən ayla müqayisədə qızılın qiyməti 2,125 manat artaraq 1 unsiya üçün 2096,3295 manat təşkil edib. Gümüş 0,0633 manat bahalaşaraq 1 unsiya üçün 24,9393 manata bərabər olub.
Bu arada Dünya Qızıl Şurasının proqnozlarına görə, qarşıdakı 30 ildə dünya üzrə qızıla olan tələb bir neçə səbəbdən daha da yüksələcək. Proqnozda qeyd edilir ki, bu tələbin böyük hissəsi Çin və Hindistanın genişlənməkdə olan orta təbəqəsinin payına düşür. Həmçinin, sənaye və texnologiyalar sektorunda qızıldan istifadənin aktual qalacağı da vurğulanır. “Bank of Amerika – Merril Lynch” tərəfindən verilən proqnozlarda qızılın qiymətinin 2019-cu ildə 1350 ABŞ dolları, 2020-ci ildə isə 1441 ABŞ dollarınadək yüksəlmə ehtimalı qeyd edilir.
Maraqlıdır, ekspertlər son vaxtlar Azərbaycanda qızılın bahalaşmasını hansı amillərlə əlaqələndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyevin sözlərinə görə, Azərbaycanda qızılın bahalaşmasının bir neçə səbəbi var: “Qızılın bahalaşmasında bir sıra amillər rol oynayır. Bu amillərdən biri ondan ibarətdir ki, qızıl məmulatlarının çoxu xaricdən gəlir. Bu zaman manata görə dəyişmələr qiymətlərə öz təsirini göstərir. Bəzən də elə olur ki, inflyasiyanın illik faiz dərəcəsi qiymətlərə təsir edir. Bütün bunlarla yanaşı, dünya qızıl bazarında qiymətlərdə baş verən dəyişikliklər qiymətlərə bu və ya digər dərəcədə öz təsirini göstərir. Həmçinin, bir sıra psixoloji amillər də qiymətlərin artmasında müəyyən rol oynayır. Belə ki, dollardan imtina olunması və digər bu kimi xəbərlər qızılın qiymətinə təsir göstərir. Bu kimi xəbərlər insanlarda bazarda likvidliyi olan məhsullara marağı artırır. O cümlədən, sözügedən sektorda dövlət tənzimlənməsinin güclənməsi, bu işlə məşğul olanların vergiyə cəlb edilməsi, onların fəaliyyətinin şəffaflaşdırılması qiymətlərə təsir göstərir. Yəni bütün bunlarla bağlı işlər rəsmiləşdikcə, sahibkarlar gəlirlərinin bir qismini vergilərin ödənilməsinə yönəldirlər. Bütün bunlar təbii ki, qiymətlərin artmasına gətirib çıxarır. Hesab edirəm ki, bahalaşmanın səbəbləri məhz bu amillərlə bağlıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
