Bu gün Azərbaycanın iqtisadi siyasətində diqqət yetirilən başlıca məqamlardan biri müxtəlif xarici ölkələrdə investisyalar yatırılması, bununla ölkəyə daha çox gəlir gəlməsinin təmin olunmasıdır. Türkiyə, Gürcüstan, Rusiya, Belarus, Çexiya, Çin və bir çox digər ölkələrə yatırılan sərmayələr də bunun real təsdiqidir.
Eyni zamanda, Azərbaycanın beynəlxalq miqyasda artıq kreditor ölkəyə çevrilməsi də müşahidə olunur. Məsələnin bu tərəfinə toxunan Prezident İlham Əliyev “Yeni dünya və yeni insan formalaşdıraq: yaradıcılıq və insan inkişafı” mövzusunda keçirilən VI Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun açılışında çıxışı zamanı bildirib ki, Azərbaycan son 15 il ərzində iqtisadi sahədə ən sürətli inkişaf templərini nümayiş etdirib: "Mən hesab edirəm ki, bu, rekord göstəricidir. Çünki son 15 il ərzində ümumi daxili məhsul 3,2 dəfə artıb və beləliklə, Azərbaycan çox böyük inkişaf yolunu keçib. Biz iqtisadi sahədə tam müstəqillik əldə etmişik. İqtisadi müstəqillik, əlbəttə ki, siyasi müstəqilliyimizi möhkəmləndirir. Azərbaycan iqtisadiyyatı özünü təmin edən iqtisadiyyatdır, xarici kreditlərdən asılı iqtisadiyyat deyil. Biz nəinki kreditlərin alınmasını demək olar ki dayandırmışıq, özümüz bəzi ölkələrə kreditlərin verilməsinə başlamışıq".
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, xaricə verilən kreditlərdən Azərbaycan artıq daha çox həcmdə gəlir əldə etməyə başlayır. Belə ki, müxtəlif xarici dövlətlərin hökumətlərinə verilmiş kreditlərdən 2019-cu il dövlət büdcəsinə 69 milyon 148 min manat daxil olacağı proqnozlaşdırılır. 2018-ci ilin dövlət büdcəsində bu istiqamətdə daxilolmaların 68 milyon 529 min manat olması gözlənir. Bu istiqamətdə daxilolmaların 2020-ci ildə 67 milyon 594 min manat, 2021-ci ildə 65 milyon 348 min manat və 2022-ci ildə 62 milyon 631 min manat olacağı ehtimal olunur. Bütün bunlar xarici kreditləşmə siyasətinin uğurunu kifayət qədər aydın şəkildə göstərir. Bununla yanaşı o da önəmli amildir ki, indi Azərbaycan investisiyasını ölkəsində görmək istəyən dövlətlərin də sayı artır. Bu investisyalar da özünü doğruldur və bunu elə qardaş Türkiyənin timsalında görmək olar. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu ölkədə böyük həcmdə yatrılan Azərbaycan sərmayələri Türkiyə tərəfindən böyük məmnunluqla qarşılanır. Bunu Türkiyənin Özəlləşmə Təşkilatının prezidenti Ahmet Aksu da xüsusi olaraq vurğulayır. O, Türkiyəyə yatırılan Azərbaycan sərmayələri, həmçinin Azərbaycan şirkətləri tərəfindən Türkiyədə özəlləşdirilən müəssisələrin iqtisadi cəhətdən böyük dividendlər gətirdyini də vurğulayır. Konkret misal kimi isə o, “Petkim” neft-kimya şirkətini göstərir: “Türkiyə 1980-ci ildən başlayaraq özəlləşdirmə təcrübəsinə malikdir. Bu müddət ərzində bir sıra dövlət müəssisələri də özəlləşdirilib ki, onlardan biri də “Petkim” neft-kimya şirkətidir. “Petkim” neft-kimya kompleksinin özəlləşdirilməsinin uğurlu nəticələrini 10 ildir həm Azərbaycan, həm Türkiyə, həm də dünya görür. Hazırda isə Azərbaycan iş adamlarının Türkiyədəki iş imkanlarını, eləcə də Türkiyə iş adamlarının qardaş Azərbaycandakı iş imkanlarını dəyərləndirmələri ilə bağlı müzakirələr aparılır və yaxın günlərdə müvafiq görüşün keçirilməsi nəzərdə tutulur”.
Bu arada qeyd edək ki, Azərbaycan Türkiyədə iqtisadi cəhətdən böyük gəlir vəd edən daha bir uğurlu özəlləşdirəm addımı atmağa hazırlaşır. Belə ki, Hollandiyanın “APM Terminals” şirkəti Türkiyənin İzmir şəhərinin Əliağa rayonundakı “Petlim” konteyner limanını tam şəkildə SOCAR-a təhvil vermək üçün razılığa gəlib. Xatırladaq ki, “Petlim Limancılık Ticaret A.Ş.” şirkətinin konteyner limanının ikinci mərhələsi ötən ilin sentyabrında istifadəyə verilib. Bununla da İzmirin Əliağa rayonundakı limanın tutumu iki dəfə artıb. İki mərhələdə istifadəyə verilməklə ümumilikdə 450 milyon dollara başa gələn liman gəmilərin yan alması üçün 700 metr uzunluğunda bərədən, 42 hektarlıq konteyner saxlama sahəsindən, eləcə də 150 metrlik karqo və yük bərəsindən ibarətdir. Hazırda “Petlim” Egey dənizi hövzəsində ən iritutumlu, Türkiyənin isə üçüncü böyük limanıdır. SOCAR-ın Türkiyədəki ən böyük aktivi və səhmlərinin 51 faizi “SOCAR Turkey Enerji A.Ş.”yə (STEAŞ) məxsus olan “Petkim PetroKimya Holding A.Ş.”nin törəmə şirkəti “Petlim Limancılık Ticaret A.Ş.” öz səhmlərinin 30 faizini 300 milyon dollara “Goldman Sachs” şirkətinə satıb. Hazırda limanın 70 faizlik hissəsi SOCAR-a, 30 faizlik hissəsi isə “Goldman Sachs”a aiddir. “APM Terminals” şirkətinin addımından sonra “Petkim”i SOCAR idarə edəcək. Bu müddət ərzində idarəçilikdən kifayət qədər böyük gəlir əldə edilməsi gözlənir. Yeni razılaşmaya görə, “Petlim” şirkətinin mülkiyyəti tamamilə SOCAR-a məxsus olacaq.
Bununla yanaşı o da məlumdur ki, Azərbaycan sərmayəsi hesabına başa gələn “Star” neft emalı zavodu da qarışdakı dövr ərzində ölkəmizə böyük həcmdə gəlir gətirəcək. Xatırladaq ki, oktyabrın 19-da İzmir şəhərində “Star” neft emalı zavodunun açılış mərasimi olub.
SOCAR-ın 6,3 milyard dollar kapitalla “Petkim” neft-kimya kompleksinin ərazisində inşa etdiyi “Star” neft emalı zavodu Türkiyənin ilk Xüsusi Sənaye Zonası elan edilib. Tam gücü ilə 2019-cu ilin yanvar ayından etibarən fəaliyyət göstərəcək zavod “Petkim” neft-kimya kompleksinin nafta və qarışıq ksilenə olan tələbatını tam ödəyəcək. SOCAR neft emalı zavodunun daha məhsuldar işləməsi üçün Əliağada bir neçə il əvvəl aldığı depolama müəssisəsinə 300 milyon dollarlıq əlavə sərmayə yatıraraq onun tutumunu artırıb.
Türkiyə ilə yanaşı, Azərbaycanın Avropa, Asiya, o cümlədən MDB məkanında yatırdığı sərmayələr də ölkəmizə getdikcə daha çox həcmdə valyuta qazandırmaqdadır.
Nahid SALAYEV
