Daməd Sultanov: "Hazırda bütün növ zərərvericilərin artma arealı nəzarətdə saxlanır, onların bitki örtüyünə vura biləcəyi iqtisadi zərərvurma həddi nəzərə alınmaqla daimi mübarizə tədbirlərinin aparılması planlaşdırılır"
ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Tədris və İnkişaf Mərkəzi (AgroCenter) hökumət və özəl sektorun aqrobiznes mütəxəssislərinə Azərbaycanın kənd təsərrüfatına ciddi təhlükə ilə bağlı xəbərdarlıq etmək üçün tədbir keçirib. Bu barədə “Bakı-Xəbər”ə ABŞ Səfirliyindən bildirilib.
Qeyd edək ki, qəhvəyi qalxanlı zərərli bağacıqlar 200-dən çox çeşiddə meyvə və tərəvəzlərdə qidalanan bir zərərverici böcəkdir. Şərqi Asiyaya məxsus bu böcək Cənubi Qafqaz regionunda yeni zərərvericidir və təkcə 2017-ci ildə Gürcüstanda 100 milyon dollardan çox meyvə və fındığı məhv edib.
Zərərverici böcəklərin Azərbaycan kənd təsərrüfatına zərər vurmasının qarşısını almaq üçün nə etmək lazımdır?
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Dövlət Fitosanitar Xidmətinin Bitki Mühafizəsi Mərkəzinin rəisi Daməd Sultanov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qurumun uzun illər həyata keçirdiyi fitosanitar tədbirlər nəticəsində Azərbaycan Respublikasının bitki örtüyü ciddi şəkildə mühafizə olunmaqdadır: "Ölkə ərazisində mövcud olan bütün zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri əsasən iki istiqamətdə aparılır. Karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərə qarşı mübarizə dövlət büdcəsi hesabına, digər zərərvericilərə qarşı isə Dövlət Xidmətinin mütəxəssislərinin verdiyi tövsiyələr əsasında torpaq mülkiyyətçiləri və sahibkarlar tərəfindən həyata keçirilir. Məlumat üçün qeyd edim ki, bu ilin 5 ayı ərzində respublika üzrə müxtəlif zərərvericilərə qarşı 2504105 hektar sahədə fitosanitar monitorinqlər həyata keçirilib və 1130644 hektar sahədə sirayətlənmə müəyyən edilib və bu günə qədər 138032 hektar sahədə dövlət büdcəsi hesabına kimyəvi mübarizə aparılıb. Mübarizə tədbirləri əsasən siçanabənzər gəmiricilərə (97626 ha), çəyirtkəkimilərə (34250 ha), taxıl böcəyinə (4891 ha), meyvə bitkilərinin karantin zərərvericilərinə (333 ha) və alaq otlarından yovşanyarpaqlı ambroziyaya (932 ha) qarşı aparılıb. Digər zərərvericilərə qarşı isə təsərrüfat subyektləri hesabına ümumilikdə 899259 hektar sahədə mexaniki (427527 ha) və kimyəvi (471732 ha) mübarizə tədbirləri görülüb". Həmsöhbətimiz onu da bildirdi ki, hazırda Kürdəmir, İmişli və Beyləqan rayonlarının pambıq sahələrində pambıq sovkasına qarşı Dövlət Xidmətinin Abşeron rayonlararası Bioloji laboratoriyasında istehsal edilən trixoqrammalardan istifadə edilməklə, bioloji mübarizə aparılır: "İyunun 24-də başlayan və bu günə qədər Beyləqanda 730 hektar, Kürdəmirdə 680 hektar və İmişlidə 350 hektar pambıq sahəsində mübarizə tədbirləri görülüb. Bu tədbirlərin cari il ərzində ümumilikdə 6000 hektar sahəni əhatə edəcəyi planlaşdırılıb. Trixoqramma olduqca kiçik, pərdəqanadlı həşərat olub, 0,4-0,8mm uzunluğundadır. Bu həşərat pambıq sovkasının yumurtasına öz yumurtasını qoyur və yumurtadan pambıq sovkası deyil, trixoqramma çıxır. Trixoqramma, həmçinin, sahədə pambıq sovkasının yumurtaları ilə qidalanır. Azərbaycanda bioloji mübarizə üsulu kimi trixoqrammaların geniş tətbiqi qida məhsullarında zəhərli birləşmələrin qalıq miqdarının normada qalmasına, ekoloji təmiz bitkiçilik məhsullarının istehsal edilməsinə, təbiətdə bioloji balansın qorunmasına və insan genofondunun dəyişikliklərə uğramadan sağlam nəsillərin formalaşmasına səbəb olacaq. Buna görə də bioloji mübarizə üsullarıından istifadə olunması müasir bitki mühafizə sistemində prioritet istiqamətlərdən biri kimi diqqətdə saxlanır. Hazırda bütün növ zərərvericilərin artma arealı nəzarətdə saxlanır, onların bitki örtüyünə vura biləcəyi iqtisadi zərərvurma həddi nəzərə alınmaqla daimi mübarizə tədbirlərinin aparılması planlaşdırılır".
Günel CƏLİLOVA
