Aqrar sahənin dinamik inkişafı, bu sektorda daha çox məhsul istehsalı hökumətin xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Görülən tədbirlər isə ötən dövrlərə nisbətən daha çox məhsul istehsalına imkan verib. Amma hesab edilir ki, müəyyən yeni addımlar hesabına aqrar sektorda məhsul və ixrac potensialını daha çox artırmaq mümkündür. Qeyd olunan istiqamətdə həlli vacib məsələlərdən biri isə fermerlərin ucuz kredit resurslarına çıxışının təmin edilməsi, bununla maliyyə ehtiyaclarının qarşılanmasıdır.
Araşdcırmalar göstərir ki, bu gün fermerlərin kredit resurslarına çox böyük ehtiyacı var. Bu ehtiyacın təmin edilməsi imkan verir ki, həm onlar özləri gəlir götürsün, həm də bazarda bolluq yaransın. Ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatının inkişafında maliyyə məsələsi xüsusi çəkiyə malikdir. Təsərrüfatların inkişafına maliyyə ayrılmasında isə banklar xüsusi rol oynayır. Amma əvvəlki kimi banklar aqrar sahəyə kredit ayrılmasına elə də həvəslə yanaşmır. Ümumiyyətlə, istehsal və aqrar sektorun maliyyələşdirilməsi ilə bağlı aparılan tədqiqatlar göstərir ki, Azərbaycan banklarının kredit portfelinin cəmi 10 faizi istehsal və sənaye sektoruna yönəldilib. Bu sahədə aqrar sektorun payı cəmi 5 faiz təşkil edir. Bu isə kifayət qədər kiçik rəqəmdir. Halbuki, dövlət səviyyəsində dəfələrlə çağrışlar olub kii, kommersiya bankları real sektorun maliyyələşməsində daha yaxından iştirak etməlidir. Çünki real sektor, o cümlədən aqrar sahənin, yalnız dövlət büdcəsi və ya şəxsi maliyyə mənbələri hesabına deyil, eyni zamanda, kommersiya banklarının kreditləri hesabına maliyyələşməsi də vacibdir. Amma banklar yenə aqrar sahəyə kreditləri yüksək faizlə təklif edir. Bu göstəricilər orta hesabla 25 faizdir və bu faiz dərəcəsi fermerlər üçün qətiyyən sərfəli sayılmır. Belə vəziyyətdə aqrar sahənin maliyyə problemini həll etmək üçün yenə əsas təşəbbüsü dövlət öz üzərinə götürür. Məsələn, artıq məlumdur ki, ilin sonunadək Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərin İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən fermerlərə azı 1000 manat, maksimum isə 200 min manat kredit verilməsi nəzərdə tutulur. Kreditlər fermerlərə maksimum 7 faizlə veriləcək. Bu isə olduqca əlverişli rəqəmdir. Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərin İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi Mirzə Əliyevin sözlərinə görə, bu kreditlər rəqabətədavamlı fermer təsərrüfatlarının yaradılması üçün çox böyük önəm daşıyacaq.
Kreditlərin alınması ilə bağlı girovların qoyulması məsələsinə toxunan xidmət rəisi deyib ki, rəhbərlik etdiyi qurum hazırda sözügedən sahədə bir sıra dövlət qurumları ilə yeni girov mexanizmlərinin hazırlanması üzərində çalışır. Həmçinin aqrar sahədə sığortalanma mexanizmi üzərində də işlər görülür. Bu sahədə yaxın zamanda irəliləyişlər olacaq. Kredit almaq üçün zəruri sayılan sənədlərin minimuma endirildiyini diqqətə çatdıran M.Əliyev vurğulayıb ki, əvvəllər bu sənədlərin sayı 10-15 arasında dəyişirdisə, indi 4-5-ə endirilib.
Onu da qeyd edək ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərin İdarə edilməsi üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən kreditlər kənd təsərrüfatının bütün sahələrinə ayrılacaq. Mirzə Əliyev qeyd edib ki, fermerlər artıq kreditlə bağlı müraciət edə bilər. Kreditlərə nəzarət mexanizmindən söz açan M.Əliyev onu da bildirib ki, bəzən fermerlər krediti təyinatı üzrə deyil, şəxsi məqsədlərinə sərf edir. Bu cür neqativ halların qarşısının alınması üçün müvəkkil kredit təşkilatları ilə kreditlərin birgə monitorinqi keçiriləcək.
Xatırladaq ki, mayın 24-də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərinin İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Xidməti ilə “Azərbaycan Beynəlxalq Bankı” ASC, “Paşa Bank” ASC, “Kapital Bank” ASC, “Turanbank” ASC, “Rabitəbank” ASC, “Aqrarkredit” QSC BOKT, “Finoko” BOKT ASC, “Finans İnvest” BOKT arasında fermer və kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal edən sahibkarlara güzəştli kreditlərin verilməsi sahəsində şəffaflığı təmin etmək məqsədilə niyyət protokolları imzalanıb. Bütün bunlar artıq feremrlərin kreditlə bağlı problemlərinin böyük bir qisminin həlli deməkdir. Belə vəziyyət aqrar sahə üzrə məhsul istehsalının yüksəlməsinə də əlverişli zəmin yaradır. Hesab edilir ki, belə vəziyyətdə aqrar sahədə yaşanan inkişaf kommerisya banklarını da bu sahəyə kredit verməyə həvəsləndirəcək.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin yaradılması ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin bir neçə gün əvvəl verdiyi sərəncam da, ekspertiələrə görə, aqrar sahənin inkişafına əlavə təkan verəcək. Qeyd edək ki, sərəncama əsasən, aqrar sahədə elmi tədqiqat institutlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi, təhlil, qiymətləndirmə və proqnozlaşdırmanın aparılması xüsusi diqqət mərkəzində olacaq. Bundan başqa, aqrar-sənaye kompleksi üzrə müxtəlif xidmətlərin, o cümlədən dövlət sifarişlərinin yerinə yetirilməsi, kənd təsərrüfatının inkişafı ilə bağlı məlumat bazasının yaradılması, proqram və layihələrin hazırlanması, sahənin strateji planlaşdırılmasının və innovativ inkişafının təmin edilməsi məqsədilə işlər görüləcək. Bütün bunlar aqrar sahə üzrə dövlətin daha çox gəlir əldə etməsini də şərtləndirən amillərdən sayılır.
NAHİD
