Azər Allahverənov: “Bu, iqtisadi baxımdan ölkəyə böyük kapital axınına səbəb olacaq”
İran bir ayda Azərbaycan vasitəsilə 60 min ton mal ixrac edib. Məlumata görə, İran həmin ixracatı Astara vasitəsilə həyata keçirib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 154 faiz çoxdur.
İxracatın məbləği 32 milyon dollar qiymətləndirilir, bu isə ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 132 faiz artıq deməkdir. İxrac edilən məhsullar əsasən kənd təsərrüfatı malları, tikinti materialları, geyim məhsulları, kimyəvi, mineral maddələr və plastmas mallardır. Bununla yanaşı, həmin mallar Azərbaycana, eləcə də Azərbaycandan keçməklə Rusiya və Gürcüstana ixrac edilib.
Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, İranın Avropa ölkələri ilə də idxal-ixrac əməliyyatları artır. İdxal-ixrac əməliyyatlarının artması, öz növbəsində, daşımaların artmasına müsbət təsir göstərir. Sözügedən fakt “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin əhəmiyyətini daha da artırır. Çox güman ki, sözügedən layihə işə düşəndən sonra Azərbaycan üzərindən indikindən bir neçə dəfə çox yük daşınacaq ki, bu da tranzit gəlirlərinin artmasına müsbət təsir göstərəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu il ərzində İran Azərbaycan üzərindən 2,5 milyon ton yükü Rusiya və Avropa ölkələrinə daşıyacaq. Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, İtaliya və İspaniya İranla daha çox ixrac-idxal əməliyyatları aparan ölkələrdir.
Nəzərə almaq lazımdır ki, Rəşt-Astara yolu istifadəyə verildikdən sonra bu istiqamətdə vəziyyətin əsaslı şəkildə dəyişəcəyi gözlənir. Çünki Rəşt-Astara yolu ilə İrandan başqa, Fars körfəzi və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin idxal-ixrac əməliyyatları da həyata keçiriləcək. Bütün yüklər Azərbaycanın üzərindən daşınacaq və ölkəmizin tranzit gəlirləri ciddi şəkildə artacaq.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bu yöndə gözləntiləri necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənovun sözlərinə görə, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi işə düşəndən sonra Azərbaycan üzərindən daşımalar indikindən qat-qat çox olacaq. O bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırdı: “Azərbaycanın məqsəd və hədəfi beynəlxalq yükdaşımalarda fəal iştirak etməkdir. Bunun da müqabilində, şübhəsiz, ölkə böyük dividendlər əldə edəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu istiqamətdə işləri sürətləndirmək üçün Azərbaycan Astara-Rəşt dəmir yolunun inşasına 500 milyon dollar kredit ayırıb. Bununla, faktiki olaraq, Azərbaycanın niyyəti odur ki, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi tam gücü ilə işə düşsün. Bunun üçün də Rəşt-Astara dəmir yolunun tikintisi sürətləndirildi. Şübhəsiz ki, bu hissə tamamlandıqdan sonra Azərbaycan üzərindən yükdaşımaların həcmi əhəmiyyətli şəkildə artacaq. Bu, iqtisadi baxımdan ölkəyə böyük kapital axınına səbəb olacaq. Çünki sözügedən dəmir yolu vasitəsilə təkcə İran məhsulları Avropaya daşınmayacaq. Eyni zamanda, Ərəb ölkələrindən, Cənub-Şərqi və Şərqi Asiya ölkələrindən yüklər daşınacaq. Bu da, nəticə etibarilə, Azərbaycanın tranzit daşımalardan daha çox gəlir əldə etməsinə səbəb olacaq. Düzdür, hələlik Çindən gələn məhsulların Avropaya daşınmasında Bakı-Tiflis-Qars dəmir yoluna üstünlük verilir. Fikrimcə, Çin bu nəqliyyat dəhlizinə də xüsusi önəm verəcək. “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi daha çox ünvanlanır Mərkəzi Avropa və Skandinaviya ölkələrinə. Hesab edirəm ki, bu, Azərbaycanla yanaşı, İran üçün də çox mənfəətli bir layihədir. Azərbaycanın burada maraqları bəllidir. Həm iqtisadi cəhətdən, həm də beynəlxalq yükdaşımalarda Azərbaycanın kifayət qədər strateji rola malik olması göz qabağındadır. Əminəm ki, Astara ilə Rəşt arasında dəmir yolu tamamlandıqdan sonra beynəlxalq yükdaşımalarda bu yol öz yerini tapacaq. Geosiyasi nöqteyi-nəzərdən Azərbaycanın beynəlxalq yükdaşımalarda rolunun və çəkisinin bir qədər də artacağı gözlənir. Ona görə də bu layihədən gözləntilər böyükdür”.
Vidadi ORDAHALLI
