Samir Əliyev: “Bunun faydası o olar ki, bizim idxal əməliyyatlarımızda Azərbaycandan dollar axını azalar”
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə birgə Ankarada keçirdiyi mətbuat konfransında deyib ki, ölkəsi ilə Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlıq yüksək səviyyədə inkişaf edir.
Ərdoğan bildirib ki, iki dövlət arasında yeni layihələr mövcuddur: “Onların reallaşması üçün bütün addımlar atılacaq. Xüsusən bu sahədə ən önəmlisi ticarətin milli valyutalarla aparılmasına keçid olacaq. Bundan əlavə, iyunun əvvəlində Azərbaycan təbii qazının Türkiyəyə və qardaş ölkədən də Avropaya nəqlini nəzərdə tutan Trans-Anadolu qaz boru kəmərinin (TANAP) açılış mərasimi keçiriləcək. “Cənub Qaz Dəhlizi”nin mühüm tərkib hissəsi olan TANAP təkcə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında təbii qaz alqı-satqısına deyil, eyni zamanda, bütövlükdə, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə öz töhfəsini verəcək. İzmir şəhərinin Əliağa rayonunda inşa edilən “Star” neft emalı zavodunun tikintisi isə yaxın vaxtlarda yekunlaşacaq. Zavodun açılış mərasimi bu ilin sentyabr-oktyabr aylarında baş tutacaq. Bununla da Azərbaycan Türkiyədə ən böyük investor olacaq”.
Ərdoğan vurğulayıb kı, qısa müddətdə güzəştli ticarətə dair müqavilə həyata keçiriləcək. Azərbaycan-Türkiyə-Pakistan, Azərbaycan-Türkiyə-İran formatları da əməkdaşlıqda mühüm əhəmiyyət kəsb edir .
Göründüyü kimi, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsilə bağlı prezidentlər səviyyəsində mühüm razılaşmalar əldə olunub. Onlardan ən önəmlisi iki ölkə arasında ticarətin milli valyutalarla aparılması məsələsidir. Bildiyiniz kimi, bu mövzu ətrafında uzun müddətdir müzakirələr aparılır. Ərdoğanın xüsusilə milli valyutalarla bağlı mövzuya işarə etməsi onu deməyə əsas verir ki, yaxın zamanlarda bu prosesə keçid olacaq. Bunun ölkələrimiz üçün nə kimi faydası və zərəri ola bilər?
İqtisadçı Samir Əliyev hesab edir ki, Türkiyə və Azərbaycan arasında sıx ticarət əlaqələri var: “İndiki vəziyyətdə türk lirəsinin ucuzlaşması Türkiyənin Azərbaycanla ixracına müsbət təsir edir. Bilirik ki, dollara nisbətdə lirə əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşıb. Buna görə də manata da nisbətdə lirə ucuzlaşır. Türkiyə ilə dollarda ticarətin aparılması Türkiyənin ixracına müsbət təsir edir. Həmçinin, Türkiyədən gələn malların nisbətən ucuzlaşmasına gətirib çıxarır. Bu, istehlakçı üçün yaxşıdır. Belə olan halda, Türkiyədən gələn mal daha ucuz olacaq. Amma istehsal üçün bu artıq problemlər yaradır. Bu zaman yerli istehsal Türkiyədən daha ucuz gələn mallarla müqayisədə çətinlik çəkəcək. Hər halda nəzərə almaq lazımdır ki, milli valyutada ticarətə keçsək də, istənilən halda, bu qiymət dollara münasibətdə müəyyən olunacaq. Bizim türk lirəsinə nisbətdə manatın məzənnəsi birbaşa müəyyən olunmur. Bu zaman lirənin dollara olan məzənnəsi və manatın dollara olan məzənnəsi nəzərə alınır. Bunun əsasında çarpaz məzənnə tapılır. Burda da məzənnə dollara əsasən müəyyən ediləcək. Lirənin ucuzlaşması Azərbaycanın Türkiyəyə ixracına mənfi göstərir. Lakin iki ölkə arasında olan ticarəti şərtləndirən çox məsələlər var. Çünki ticarət əlaqələrində qiymətlərin necə müəyyən olunması və s. bu kimi çox mühüm şərtlər var ki, bunu da ölkələr özləri müəyyən edirlər. Bunun faydası o olar ki, bizim idxal əməliyyatlarımızda Azərbaycandan dollar axını azalar. Yəni dollara olan tələbat minimallaşar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
