Azər Allahverənov: “Daşımaların sayı artacaq və daha çox kapital ölkəyə gələcək”
Məlum olduğu kimi, “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin inşa olunması istiqamətində işlər planauyğun şəkildə həyata keçirilir. Qeyd edək ki, sözügedən dəmir yolu Skandinaviya ölkələri, Rusiya, Azərbaycan və İranın dəmir yollarını bir şəbəkədə birləşdirəcək. Layihə Azərbaycan, İran və Rusiya ərazisində dəmir yolu əlaqələrinin, həmçinin, bu ölkələrin tranzit və iqtisadi potensialının gücləndirilməsinə xidmət edəcək. Eyni zamanda, yüklərin bu istiqamətə axınına təkan verəcək.
Yeri gəlmişkən, onu da qeyd edək ki, layihə İranla Rusiyanın dəmir yolları şəbəkəsini Azərbaycan vasitəsilə birləşdirəcək.
Bu arada o da məlum olub ki, Azərbaycan və İran “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi çərçivəsində neft və neft məhsullarının daşınmaları üzrə güzəştli tarif barədə razılaşıblar. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin Tarif siyasəti və marketinq üzrə şöbə rəisi Əli Qasımovun sözlərinə görə, “Şimal-Cənub” dəmir yolu dəhlizi üzrə daşımaların təmin edilməsi yönündə işlər davam etdirilir: “Azərbaycan və İran dəmir yollarının birləşdirilməsinin birinci mərhələsi Astara - Astara hissəsində test qatarının buraxılması ilə başa çatıb. İran ərazisindəki Astara-Rəşt hissəsinin tikintisi başa çatdıqdan sonra qatarlar Hind okeanından Şimali Avropaya qədər hərəkət edə biləcəklər, eləcə də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu vasitəsilə Türkiyədən Şərqi və Mərkəzi Avropaya. İran mənşəli neft və neft məhsullarının Azərbaycan ərazisindən daşınması üzrə 50 faiz endirimli güzəştli tarif artıq razılaşdırılıb”.
Görünən odur ki, tərəflər arasında yükdaşımalarda güzəştli tariflərin tətbiq edilməsi layihənin cəlbediciliyini daha da artırır. Bu da, öz növbəsində, dəmir yolunun daha işlək olmasına müsbət təsir göstərəcək. Bu baxımdan bəzi məhsulların daşınması üzrə güzəştli tarifin razılaşdırılmasına ekspertlər necə yanaşırlar?
Məsələyə münasibət bildirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənovun sözlərinə görə, güzəştli tariflərin tətbiq olunması layihənin cəlbediciliyini artıracaq: “Nəticədə bu, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə daha çox yük daşınmasına stimul verəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, İran mənşəli neft və neft məhsullarının digər yollarla daşınması daha baha idi. Hesab edirəm ki, sözügedən razılaşma hər iki tərəf üçün sərfəli bir variantdır. Sərfəli olduğu üçün də güzəştli tariflərin tətbiqi ilə bağlı razılıq əldə olunub. Azərbaycan üçün önəmli olan odur ki, bu dəmir yolu ilə daşımaların həcmi böyük olsun. Düzdür, tariflərdə 50 faiz güzəşt kiçik rəqəm deyil. Yənu bu, ilk mərhələdə gəlirlərin azalmasına öz təsirini göstərəcək, amma reallıqda isə Azərbaycan dövriyyənin artmasından qazanacaq. Ona görə də güzəştlər tətbiq olunmasaydı, o zaman bu dəmir yolu İran üçün alternativ yollardan biri olardı. Tariflərə görə digər yollara da üstünlük verə bilərdi. Bu baxımdan hesab edirəm ki, əldə olunan razılaşma İrandan daşınan yüklərin müəyyən qisminin “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə daşınmasına təkan verəcək. O üzdən, Azərbaycan güzəştli tarif tətbiq etməklə, əslində, iqtisadi cəhətdən bundan qazanmış olur. Daşımaların sayı artacaq və daha çox kapital ölkəyə gələcək. Digər tərəfdən, sözügedən layihənin regional əhəmiyyəti var. Məsələ ondadır ki, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin populyarlaşması üzərindən daha çox yük daşınmasına öz təsirini göstərəcək. Çünki yükdaşıma olmadan populyarlaşma mümkün deyil. Bu olduğu halda, o zaman sözügedən dəhlizin regional əhəmiyyəti artmış olur. Nəzərə almaq lazımdır ki, nə qədər çox yükdaşıma, dövriyyə olarsa, bu daha çox böyük layihələrin, yükdaşıma əməliyyatlarının həyata keçirilməsi deməkdir. Bu da minlərlə əlavə iş yerləri deməkdir. Bütün bunlar dəmir yolunun davamlı işləməsinə müsbət təsir göstərəcək. İqtisadi dividendlər Azərbaycanın əmək bazarı üçün çox sərfəli olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
