Rəsul Cahangirli: “Bundan başqa, ölkənin neft hasilatında özünəməxsus ənənələri var”
Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı olması istər Qərb, istərsə də Şərq ölkələri ilə uğurlu əməkdaşlıq formatı qurmağa imkan verib. Təsadüfi deyil ki, həm enerji istehlak edən, həm də enerji daşıyıcıları istehsal edən ölkələr bu sahədə Azərbaycanla əlaqələr qurmağa maraq göstərirlər. Bununla bağlı bir sıra məsələlərdə Azərbaycanın mövqeyini nəzərə alırlar.
Bu arada məlum olub ki, OPEC-in baş katibi Məhəmməd Barkindo ilk dəfə Azərbaycana rəsmi səfər edəcək. Belə ki, 17-19 mart tarixlərinə planlaşdırılan səfər zamanı Azərbaycan və OPEC-in cari münasibətləri, OPEC+ sazişi çərçivəsində təşkilatla əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi, Azərbaycanın da təşəbbüskar olduğu OPEC və kartelə daxil olmayan ölkələr arasında daha sıx əməkdaşlıq formatının müzakirə olunması nəzərdə tutulur. Ümumən sözügedən səfər OPEC rəhbərliyinin Azərbaycana ikinci səfəri olacaq. İlk səfər 2011-ci ildə baş tutub.
Nəzərə almaq lazımdır ki, sözügedən təşkilat dünyada neft hasilatında və onun qiymətinin formalaşmasında ciddi rol oynayır. OPEC 1960-cı ildə qlobal xam neft qiymətlərinin və neft əldə edilməsi həcmi üzrə fəalliyyətlərin koordinasiyasının tənzimlənməsi məqsədilə yaradılıb. Hazırda neft ticarəti üzrə dünya bazarının, demək olar ki, yarısı OPEC-in nəzarəti altındadır və bu səbəbdən adıçəkilən təşkilat qiymət səviyyələrinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. OPEC-in tərkibinə 12 ölkə daxildir.
Belə bir təşkilatın rəhbərinin Azərbaycana səfərinin gözlənilməsi adi sayıla bilməz. Ən azından ona görə ki, Azərbaycan OPEC-in üzvü deyil. Digər tərəfdən, OPEC ölkələrində hasil olunan neftin həcmi Azərbaycanla müqayisədə daha böyükdür. Bütün bunların fonunda, Azərbaycanın OPEC üçün cəlbediciliyi nədir?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, Azərbaycanın nüfuzu, uğurlu enerji siyasəti və tərəfdaşlığı ölkəni OPEC üçün cəlbedici edən əsas faktordur: “Bəzən belə fikirlər səslənir ki, Azərbaycan kiçikhəcmli hasilatçı ölkədir, onun bu sahədə geniş əlaqələr qurması nəyi dəyişə bilər? Hesab edirəm ki, bu, yanlış yanaşmadır. Ona görə ki, təkcə neft hasilatının həcminə görə öncül yerdə olmaq əsas faktor sayıla bilməz. Vacib olan həm də odur ki, bu sahədə uğurlu tərəfdaşlıq əlaqələri qurasan. Görünən odur ki, ötən illər ərzində Azərbaycan bunu edə bilib. Nəticədə həyata keçirilən böyük enerji layihələri ilə nəinki Azərbaycanın enerji daşıyıcıları, o cümlədən digər hasilatçı ölkələrin də neft ehtiyatları dünya bazarına çıxarılır. Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin müəyyən hissəsinin Bakı-Tiflis-Ceyhan kəməri ilə dünya bazarına çıxarılması buna əyani misaldır. Digər tərəfdən, dünyada 70 neft ölkəsi var və onlardan 35-40-da yetərli həcmdə hasilat var. Belə ölkələr sırasına Azərbaycan da daxildir və OPEC-in statistikasında ölkəmiz də yer alır. Bu baxımdan Azərbaycan OPEC üçün cəlbedicidir və müəyyən əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın Xəzərdə həyata keçirdiyi böyük layihələr və bu işdə xarici neft şirkətləri ilə qurduğu çoxşaxəli əməkdaşlıq bir sıra dövlətlər üçün nümunədir. Bundan başqa, Azərbaycanın neft hasilatında özünəməxsus ənənələri var. Bütün bunlar da hesab edirəm ki, Azərbaycanın önəminə müsbət mənada öz təsirini göstərir”.
Vidadi ORDAHALLI
