İlham Şaban: “Ötən il qızılın qiyməti qalxdı və bu da əlavə dividendlər əldə olunmasına şərait yaratdı”
Azərbaycanın həyata keçirdiyi neft strategiyası öz bəhrəsini verməkdədir. Bunu şərtləndirən başlıca amil isə bu istiqamətdə işlərin düzgün və səmərəli qurulması ilə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, ölkənin neft yataqlarının xarici şirkətlərlə birgə işlənməsindən əldə edilən neft gəlirlərinin toplanaraq səmərəli idarə edilməsi, həmin vəsaitlərin öncül sahələrin inkişafına və sosial-iqtisadi baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihələrin həyata keçirilməsinə yönəldilməsi bunu bir daha sübut etdi. Müşahidələr göstərir ki, bu istiqamətdə işlər uğurla davam etdirilir.
Bütün bunların nəticəsidir ki, Azərbaycan Dövlət Neft Fondu 2018-ci ildə aktivlərin idarə olunmasından əldə edilən gəlirlərin ötən illə müqayisədə daha yüksək olacağını gözləyir.
ADNF-dən bildirilib ki, fondun 2018-ci il üçün büdcəsi neftin bir barreli üçün 45 dollar nəzərə alınaraq proqnozlaşdırılıb. 2017-ci ildə bu göstərici 40 dollara bərabər idi: “Bununla belə, bu göstərici qiymətlərin azalması risqinin ehtiyatlı qiymətləndirilməsidir, çünki indi neft bazarında tendensiyaları nəzərə alsaq, faktiki orta illik qiymətin yüksək olması ehtimal olunur. 2018-ci ilin yanvarında ADNF, həmçinin, “Azəri-Çıraq-Günəşli” blokunun işlənməsi barədə sazişin uzadılmasına görə 450 milyon dollar bonus əldə edib”.
Fonddan o da qeyd edilib ki, yuxarıda sadalanan faktları nəzərə almaqla gözləmək olar ki, qurumun 11,56 milyard manat həcmində büdcə gəlirləri proqnozu tamamilə icra olunacaq: “Qeyd etmək lazımdır ki, 2017-ci ildə faktiki nəticələr gözləntiləri əhəmiyyətli dərəcədə üstələyib. Fondun aktivləri isə 33,1 milyard dollardan 35.8 milyard dollaradək yüksəlib. Bu il ADNF büdcəsinin profisiti 1,8 milyard manat həcmində dəyərləndirilir”.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər aktivlərin idarə olunmasından əldə edilən gəlirlərin ötən illə müqayisədə daha yüksək olacağı ilə bağlı gözləntiləri necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, səslənən proqnozlar yetərincə əsaslıdır: “Əvvəlki illərdə aktivlərin idarə edilməsindən 400-450 milyon dollar əldə olunurdusa, ötən il bu rəqəm 600 milyon dollaradək yüksəlib. İdarəetmədən əldə olunan gəlirlər ona görə artır ki, Neft Fondu özünün aktivlərində şirkətlərin aksiyalarına qoyulan payları artırır. Sözügedən addım özünü praktikada doğruldur. Bundan əvvəl niyə belə etmirdi? Fond hesab edirdi ki, bu, risqlidir və bu addımları yavaş-yavaş atmaq lazımdır. Neft Fondunun son 5 ildə atdığı addımlar göstərdi ki, artıq həm fondun əməkdaşlarının, həm də qurumun həyata keçirdiyi ehtiyatlı davranışlar özünü praktikada doğruldur. Ona görə də aktivlərin idarə edilməsindən əldə olunan gəlirlər ildən-ilə artır. Məsələn, Neft Fondunu Norveçdəki analoji fondla müqayisə edirlər. Norveçdə neft gəlirlərinin 60 faizdən çoxunu şirkətlərin aktivlərinə qoyurlar. Bəzən elə olur ki, bundan 80-90 milyard dollar itirəcəkləri olur. Bəzən də elə olur ki, bundan 130 milyard dollar qazanırlar. Ancaq Azərbaycanda Neft Fondunun tutduğu strategiya risqləri minimuma endirməyə hesablanıb. İkinci bir tərəfdən, fondun aktivlərində 30 ton qızıl var. Ötən il qızılın qiyməti qalxdı və bu da əlavə dividendlər əldə olunmasına şərait yaratdı. İndi yavaş-yavaş Neft Fondunun aktivləri genişləndikcə, yaxın 5 il ərzində aktivlərin idarə edilməsindən 1 milyard dollar vəsaitin daxil olması gözlənir. Bununla bağlı heç bir problemin olmayacağı gözlənir. Üçüncü bir tərəfdən, neftin idarə edilməsindən gələn gəlirlər neft hasilatının azalmasını kompensasiya edəcək. Bu baxımdan hesab edirəm ki, neft aktivlərinin idarə olunması ilə bağlı aparılan siyasət səmərəlidir. O cümlədən, bununla bağlı proqnozlaşdırılan gəlirlər reallığa əsaslanır”.
Vidadi ORDAHALLI
