Rəşad Həsənov: “Bu, kommersiya banklarının diktə əsaslı kredit siyasətini də müəyyən qədər zəiflədə bilər”
Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) Azərbaycana milli valyutada kreditlər verməkdə davam edəcək. Bu barədə AYİB-in baş ofisindən məlumat verilib. Məlumatda qeyd olunub ki, bunun üçün müştərilər tərəfindən də maraq olmalıdır.
Bankdan bildirilib ki, AYİB əvvəlki kimi manat istiqrazlarının buraxılmasını hədəfləyir: “Azərbaycanın milli valyutasında istiqrazların buraxılması bizim məqsədlərimizdən biridir və biz müvafiq orqanlarla müzakirələrimizi davam etdiririk. Biz bazarı izləməliyik, çünki qərarımıza təsir göstərən bir çox xarici amil var”.
Əlavə olunub ki, hazırda istiqrazların buraxılışı üzrə dəqiq vaxt çərçivəsi yoxdur.
Bütövlükdə, bunun bir sıra üstünlükləri var. Məsələ ondadır ki, milli valyuta ilə alınan kreditlər sonradan eyni pul vahidilə qaytarıldığından, dünyada gedən proseslərin, dollar, avro və digər valyutaların məzənnəsinin dəyişməsindən ölkənin ziyana düşmək ehtimalını sıfıra endirir. Bu baxımdan milli valyuta ilə verilən kreditlərin böyük önəmi var. Bu, xarici risqlərdən sığortalanmaq üçün ən yaxşı alətlərdən biri hesab olunur. Çünki proses xarici risqlərdən sığortalandığı üçün, kreditin sonradan qaytarılması da kifayət qədər problemsiz keçir. Məzənnə dəyişikliyindən doğan əlavə yük kimi ölkənin və yaxud həmin kreditlərdən istifadə edən dövlət şirkətlərinin üzərinə düşmür. Digər tərəfdən, xarici banklardan milli valyuta ilə kredit alınmasının bir sıra üstünlükləri də var. Milli valyuta ilə alınan kreditlər daxildə istehsalın artımı və iş yerlərinin açılmasında iş adamları tərəfindən daha rahat istifadə oluna bilər.
Maraqlıdır, bütün bunlar manata inamın artmasında nə dərəcədə rol oynayacaq?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, bu həm manata inamı artıracaq, həm də digər məsələlərə müsbət təsir göstərəcək: “Bir müddət əvvəl, xüsusən də son 2 ildə bu istiqamətdə müəyyən narahatlıq var idi. Maliyyə əlçatanlığı arzuolunan səviyyədə deyildi. Eyni zamanda, banklar kreditləşmədə maraqlı deyil. Bir sıra hallarda banklar xüsusilə manatla kreditləşmədə daha konservativ mövqe sərgiləyirlər. Belə bir vəziyyətdə AYİB-in manatla kreditləşməni həyata keçirməsi rəqabətin dərinləşməsinə, digər tərəfdən isə növbəti dövrlərdə faiz dərəcələrinin mərhələli şəkildə aşağı düşməsinə gətirib çıxaracaq. Bundan başqa, sözügedən siyasət maliyyə vəsaitlərinə çıxış imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır. Təbii ki, AYİB etibarlı tərəfdaş kimi manatla istiqrazların yerləşdirilməsində də heç bir hüquqi çətinliklə üzləşməyəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda ölkədə bank sektoruna kifayət qədər inamsızlıq var. Bu isə dövriyyədənkənar vəsaitlərin toplanmasına gətirib çıxarıb. AYİB manatla istiqrazların yerləşdirilməsi yolu ilə dövriyyədən kənarda olan bu vəsaitlərin yenidən iqtisadiyyata inteqrasiya olunmasında öz töhfəsini verə bilər. O baxımdan düşünürəm ki, bütün bunlar daha effektiv mexanizmin formalaşmasına gətirib çıxaracaq. Hazırda AYİB-in təklif etdiyi kredit şərtləri kifayət qədər səmərəlidir və azərbaycanlı sahibkarlar üçün uyğundur. Sadəcə, burada tələb olunan əsas məsələ ondan ibarətdir ki, peşəkar biznes planları olsun. Eyni zamanda, tərəflər arasında münasibətlər hüquqi müstəvidə, sivil formada təmin olunsun. Bunlar öz həllini taparsa, elə bir çətinlik qalmayacaq. Yəni sahibkar tələblərə uyğun yanaşma ortaya qoyarsa, əlbəttə ki, bank tərəfindən yaradılan imkanlardan yararlanmaqla öz fəaliyyətini genişləndirə bilər. Eyni zamanda, bu, kommersiya banklarının diktə əsaslı kredit siyasətini də müəyyən qədər zəiflədə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
