Daşınmaz əmlak bazarında son vəziyyətin təhlili burada tələbin azalmasının qiymətlərə gedərək daha ciddi şəkildə təsir göstərdiyini üzə çıxarır. İndi tikinti şirkətlərinin əksəriyyəti daha sərfəli qiymətlər təklif etməklə daha çox mənzil satışına cəhd göstərir. Ekspertlər hətta bu istiqamətdə şirkətlər arasında bir rəqabətin də yaşandığını vurğulayır. Belə vəziyyətdə mənzil bazarında qiymətlərin ucuzlaşmasının hələ müəyyən müddət davam etməsi istisna olunmur.
Məlumat üçün bildirək ki, mənzillərin satış sayına görə hələ də liderliyini əlində saxlayan Bakıda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər təkcə bu ilin iyununda bir faizə qədər azalıb. İyunda köhnə mənzillərin kvadratmetrinin dəyəri 1737 manatdan 1 614 manata qədər (7,24 faiz), ilkin mənzillərin kvadrat metri 1452 manatdan 1 432 manata (1,41 faiz) qədər azalıb. Əvəzində torpaq, kirayə mənzil və kommersiya obyektləri bazarında qiymətlər artıb. Bakıda torpaq bazarında bu il ərzində qiymət artımı 11,5 faiz təşkil edib. Hesab edilir ki, ilin sonuna kimi vəziyyətin dəyişməsini gözləməyə dəyməz. Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı ekspert Rəşad Həsənov da bildirir ki, indi mənzil-tikinti kooperativləri (MTK) qiymətləri aşağı salmaqla daha çox mənzil satışına cəhd edir: "Hazırda MTK-lar qiymətlərin aşağı istiqamətli müəyyənləşdirilməsinə üstünlük verir. Faktiki olaraq, MTK-ların müəyyən öhdəliklər qarşısında vəsaitlərə ehtiyacı var. Çünki bu mənzillər üzərində yatan vəsaitlər güclü deyil. Buna görə də MTK-lar çalışır ki, bu aktivləri likvidləşdirsinlər, yəni daha qısa müddətdə satmaqla nağdlaşdıra bilsinlər. Bu məqsədlə də müəyyən kampaniyalar həyata keçirilir. Bu kampaniyalar nəticəsində yeni mənzil bazarında qiymətlər aşağı istiqamət üzrə davam edir. Ancaq digər bir məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda bir sıra banklar kreditləşməni müəyyən qədər bərpa etməyə çalışır. Eyni zamanda, paralel olaraq artıq manatın məzənnəsində sabitlik müşahidə olunmaqdadır. Bunun nəticəsində isə həm dövriyyəyə daxil olan vəsaitlərin, həm də əhalinin əlində cəmlənən yığımların bir qismi daşınmaz əmlak bazarına yönələ bilər. Bu baş verərsə, mənzil bazarında qiymətlərin ilin sonuna indiki səviyyədə qərarlaşmasını ehtimal etmək mümkündür".
Ekspert hələlik daşınmaz əmlak bazarında və təkrar bazarda qiymətlərin sabit olduğunu bildirib: "Düzdür, satışlar kifayət qədər zəifdir və bu sferada fəaliyyət göstərənlər davamlı olaraq tələbin azlığından şikayət edir. Ancaq buna baxmayaraq, qiymətlərin azalması prosesi ciddi həcmdə müşahidə edilmir. Ümumiyyətlə, hələlik həm təkrar, həm də ilkin daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin aşağı düşmə imkanları var. Çünki müəyyən olunmuş qiymətlər real bazar şərtlərinə uyğun deyil. Bu baxımdan da gələcəkdə yenidən bazarda təklif təzyiqi artarsa və tələb indiki kimi durğun qalarsa, o zaman qiymətlər aşağı düşəcək". Hesab edilir ki, qiymətlər azaldığı halda mənzil bazarında alıcı sayının artmasını gözləmək olar. Digər tərəfdən hökumətin sosial mənzillərin inşasına start verməsi də vəziyyətə təsir edir. Məsələ burasındadır ki, hökumət hər il 3 min yeni sosial mənzilin tikilməsini nəzərdə tutur. Həmçinin bunun mənzil bazarının 10 faizi olduğu bildirilir, yəni mənzil bazarının toplam həcmi 30 min göstərilir. Əslində isə, ekspertlərin fikrincə, bu rəqəmi ilkin mənzil bazarı ilə müqayisə etmək daha düzgün olar. Belə ki, ölkədə il ərzində istifadəyə 16 min yeni mənzil verilir. Bu da o deməkdir ki, ilkin mənzil bazarının təxminən 20 faizini Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi tərəfindən tikilən sosial evlər təşkil edəcək. Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi tərəfindən tikilən belə evlər istənilən halda başqa evlərdən ucuz olacaq və müştərilər bu evlərə daha çox meyl edəcək. Qiyməti nisbətən aşağı salan başqa amillər həm də evlərin dövlət ərazisində tikilməsidir.
Əmlak ekspertlərinin fikrincə, potensial alıcılar içində bu evləri nağd pula alanlar da olacaq. Belə vəziyyətdə rəqabətə tab gətirmək üçün digər tikinti şirkətləri də qiymətləri aşağı salmağa məcburdur. Ümumən sosial evlərin tikintisi mənzil bazarında təklif bolluğu yaradan layihədir. Bu da rəqabəti artıracaq və əmlak bazarında qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olacaq. Elə hökmətin də əsas istəyi məhz bundan ibarətdir.
Tahir TAĞIYEV
