Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən ən vacib transmilli layihələrdən biri də cari il ərzində istifadəyə veriləcək Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu xəttidir. Bu layihə işə düşdükdən sonra ölkəmiz üzərindən yükdaşımaların həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artacaq.
Eyni zamanda il ərzində sözügedən dəmiryolu ilə milyonlarla sərnişin daşınacaq. Bu vəziyyət də ölkəmizin layihidən böyük miqdarda gəlir götürməsini şərtləndirəcək. Eyni zamanda layihənin istifadəyə verilməsi ilə həm Asiyadan, həm də Avropadan Azərbaycana gəliş daha ucuz başa gələcək. Bu da ölkəmizə əlavə turist axınına imkan verən önəmli faktorlardan sayılır. Amma Bakı-Tiflis-Qarsın ölkəmiz üçün əhəmiyyəti təkcə qeyd edilənlərlə məhdudlaşmır. O işə düşdükdən sonra blokada şəratində qalan Naxçıvanla da dəmiryolu əlaqəsi asanlaşacaq. Qeyd olunan xüsusda Türkiyənin nəqliyyat, dənizçilik və rabitə naziri Əhməd Arslan çox maraqlı açıqlamalar verib. Onun sözlərinə görə, Naxçıvanla Türkiyəni birləşdirəcək dəmiryolunun layihəsi hazırlanıb. Arslan bildirib ki, Qars-İğdır, Dilucu-Naxçıvan dəmir yolu layihələrinin hazırlanması başa çatıb: "Avropadan gələn bir qatarın Qarsdan İğdıra, İğdırdan Naxçıvana, Naxçıvandan Orta Asiyaya getməsi nəzərdə tutulur. Bu dəmiryolu Türkiyəni, Naxçıvanı, Azərbaycanı daha da gücləndirəcək, ticarətin artmasına səbəb olacaq. Rəhmətlik Heydər Əliyev "bir millət, iki dövlət" olduğumuzu bildirib. Ona görə də Qars-İğdır, Dilucu-Naxçıvan dəmiryoluna çox böyük əhəmiyyət veririk. Layihənin hazırlanması başa çatıb, növbədə layihənin icra edilməsidir. Bu məsələ ilə bağlı Azərbaycanla müzakirələr aparırıq".
Beləliklə, Bakı-Tiflis-Qars həyata keçdikdən sonra onun davamı sayılan qollardan biri kimi dəmiryolu Naxçıvana qədər uzadılacaq. Aydındır ki, bu hal muxtar respublikanın iqtisadiyyatı üçün kifayət qədər böyük önəmə malikdir. İndilikdə isə Bakı-Tiflis-Qarsın özünün mümkün qədər tez istismara verilməsi xüsusi diqqət mərkəzindədir. "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin sədri Cavid Qurbanov qeyd edir ki, dəmiryolunun Türkiyəyə aid hissəsində tikinti işləri avqustun sonu, sentyabrın əvvəlində yekunlaşacaq. Onun sözlərinə görə, tikinti işlərinin uzanmasının səbəbi ilin əvvəlində Qarsda qarlı-şaxtalı hava şəraitinin olması ilə bağlıdır: "Qiş bu il çox sərt keçdi. İşlər tez yekunlaşmalı idi, amma 40-50 dərəcə şaxta işi ləngitdi". O bildirib ki, dəmir yolunun Gürcüstan hissəsində işlər başa çatıb, lakin Türkiyə hissəsində hələ də tikinti işləri yarımçıqdır: "İşlər yekunlaşndan sonra yükdaşıma və ya sərnişindaşımalardan hansı birinin ilk öncə başlayacağı barədə konkret fikir söyləmək çətindir. Bu məsələ tələbatdan asılı olacaq. Artıq 30 vaqon almışıq və tikinti işləri bitən kimi dərhal sərnişindaşımaya başlamağa hazırıq".
Türkiyənin nəqliyyat, dənizçilik və rabitə naziri Əhməd Arslan isə qeyd edir ki, Bakı-Tiflis-Qars reallaşdıqdan sonra Qərblə Şərq arasında dəmiryolu dəhlizini birbaşa bağlayacaq: "Ədirnədən Qarsa, yəni Avropadan Asiyaya gedən birbaşa yük qatarının olması üçün İstanbulda iki qitəni dənizin altında birləşdirən Mərmərə layihəsini həyata keçirdik. Bu layihə Avropanı Qarsa qədər birbaşa birləşdirdi, Londondan gələn yükün Orta Asiyaya birbaşa gedə bilməsi üçün isə Bakı-Tiflis-Qars layihəsini həyata keçirməyə başladıq. Bununla da dəmiryolu dəhlizini Şərq və Qərb arasında birbaşa bağladıq. Bu layihə Londonla Pekini birləşdirəcək. Hazırda Çindən Londona daşımalar 45-60 gün ərzində həyata keçirilir. Lakin Bakı-Tiflis-Qars layihəsi istismara verildikdən sonra bu müddət 3-4 dəfə, 12-15 günədək azalacaq". Türkiyənin gömrük və ticarət nazirinin müavini Fatih Ciftci də layihənin müstəsna əhəmiyyət daşıdığını vurğulayır: "Bu bizim ticarət dövriyyəmizin genişlənməsində, Çindən İngiltərəyə qədər sərnişin və yük daşınmalarının həcminin artırılmasında mühüm rol oynayan bir layihədir. Bakı-Tiflis-Qars layihəsi eyni zamanda beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığımızın genişlənməsində də böyük əhəmiyyətə malik olacaq. Eyni zamanda, bizim beynəlxalq tərəfdaşlar arasında nüfuzumuzun artmasına xidmət edəcək".
Beləliklə, Bakı-Tiflis-Qarsın həyata keçməsi Asiya və Avropa dəmiryollarının inteqrasiyasına öz töhfəsini verəcək və Çindən Avropaya yüklərin çatdırılması daha qısa zaman ərzində mümkün olacaq. İlkin mərhələdə yeni dəmiryolu xətti üzrə il ərzində 5 milyon ton yük və 1 milyon sərnişin daşınması planlaşdırılır. Bakı-Tiflis-Qars həm də "Şərq-Qərb" nəqliyyat dəhlizinin ən önəmli halqalarından biri sayılır. O, Çinlə Avropa arasında yükdaşımaların Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunu daha səmərəli hala gətirir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan Çinlə Avropa arasında olan yükdaşımaların Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu vasitəsilə həyata keçirilməsinə xüsusi önəm verir. Qeyd edək ki, 2015-ci ilin noyabr ayında Çinin Lyanyunqan vilayətindən yola düşən konteyner qatarı Çin-Qazaxıstan-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə marşrutu ilə hərəkət edərək 15 gün ərzində İstanbula çatıb. Halbuki, ənənəvi okean daşımaları vasitəsilə Çindən Türkiyə istiqamətindəki yükdaşımalara 25-30 gün sərf olunur. Bu fonda Bakı-Tiflis-Qars işə düşdükdən sonra onunla dahaartıq yük daşınması gözlənir.
Tahir TAĞIYEV
