"Burada məqsəd daha çox ödəniş edən vətəndaşların daha yüksək məbləğdə əmək pensiyası almasından ibarətdir"
Azərbaycanda əmək pensiyalarının baza hissəsi ləğv olunur. Bu, "Əmək pensiyaları haqqında" Qanuna dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Bunun əvəzində minimum pensiya məbləği 110 manat təyin ediləcək.
1992-ci il yanvarın 1-nə qədər pensiyaya çıxan vətəndaşların kompensasiyasını dövlət ödəyəcək. 2006-cı ilə qədər pensiyaya çıxanların kompensasiyasını isə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi təmin edəcək. 2006-cı ildən sonraya aid vəsaitlər sərbəst toplanaraq hesablanacaq.
Bir müddət əvvəl əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Səlim Müslümov da bənzər açıqlama vermişdi. Nazirin fikrincə, əsas dəyişikliklərdən biri "pensiyaların baza hissəsi" anlayışının ləğv edilməsidir. O qeyd edib ki, nəticədə pensiya sistemi tamamilə sığorta prinsipinə keçəcək: "Pensiyalar ancaq işçinin fərdi hesabında yığılmış vəsaitlərdən çıxış edərək təyin olunacaq".
Hazırda Azərbaycanda əmək pensiyası iki hissədən ibarətdir -baza və sığorta hissəsi. Baza hissəsi 110 manatdır və dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşdirilir. Yeni dəyişikliklər qüvvəyə minəndən sonra isə dövlət pensiyaçılara büdcədən ödəmələri dayandırmış olacaq, yəni pensiyalar işçinin sığorta hesabında yığılmış vəsaitdən ödəniləcək.
Ümumilikdə, ekspertlər əmək pensiyalarının baza hissəsinin ləğv olunmasına necə yanaşır? Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun fikrincə, pensiyanın baza hissəsinin ləğv edilərək minimum pensiya məbləğinin tətbiqi pensiya sisteminin inkişafı ilə bağlı konsepsiyaya uyğun olaraq həyata keçirilir: "Yəni pensiya sisteminin inkişafı ilə bağlı konsepsiyada məhz baza hissəsinin ləğv edilməsi və minimum pensiya məbləğinin müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulub. Burada da məqsəd daha çox ödəniş edən vətəndaşların daha yüksək məbləğdə əmək pensiyası almasından ibarətdir. Hesab edirəm ki, islahat, heç bir halda, pensiya məbləğinin azaldılmasına gətirib çıxarmamalıdır. Yəni indi pensiya alan vətəndaşlar, ən azı, aldıqları pensiya qədər pensiya almalıdır. Çünki pensiya alan vətəndaşlarımızın pensiya məbləğinin dəyişməməsi və gələcəkdə artırılması vacib şərtlərdən biridir. Bu baxımdan aparılan islahatlar istər az pensiya alan, istərsə də nisbətən çox pensiya alanların pensiya məbləğini dəyişməməlidir. 12 illik staj limitinin aradan qaldırılması düzgün yanaşmadır. Çünki pensiya hesablanan zaman şəxsin 12 illik iş təcrübəsi yoxdursa, onda həmin şəxs əmək pensiyası ala bilmir. Amma, əslində, elə insanlar var ki, onların əməkhaqları kifayət qədər yüksəkdir. Onlar, məsələn, 7 il işləyir, amma 25 il işləyəndən daha çox ödəniş edir, buna baxmayaraq, əmək pensiyası ala bilmirlər. Halbuki, əmək pensiyası müəyyənləşdirilən zaman staj deyil, ödəniş məbləği əsas götürülməlidir. Təbii ki, çox ödəniş edibsə, həmin şəxslər, stajdan asılı olmayaraq, əmək pensiyası almaq imkanına malik olmalıdır. Pensiya islahatında əsas yenilik stajın ləğv edilməsidir. Çünki yüksək sosial ödənişlər edənlərin əmək pensiyasından faydalanması olduqca vacibdir".
Vidadi ORDAHALLI
