Məhəmməd Əsədullazadə: "Hazırda manatın məzənnəsi psixoloji həddən aşağıdır və üç ay ərzində kəskin bahalaşması, yaxud ucuzlaşması baş verməyəcək"
Son məlumatlara görə, Azərbaycan Mərkəzi Bankı 1 ABŞ dollarının rəsmi məzənnəsini 1,7475 səviyyəsində müəyyən edib. Beləliklə, aya 1,9200 manat səviyyəsində başlayan dollar fevralı 1,7475 manatla tamamlayıb. Göründüyü kimi, dollar fevralda manata qarşı 9,87 faiz ucuzlaşıb.
Onu da qeyd edək ki, manat fevralın 16-dək bahalaşma nümayiş etdirib. Fevralın 16-dan isə manat ucuzlaşır.
AMB ucuzlaşmanın səbəbini açıqlamır. Srağagün banklar orta hesabla dolları 1,7350 manata alıb, 1,8400 manata satıb.
Bəzi ekspertlərin fikrincə, ötən aydan etibarən bazarın və xüsəsən də bankların prosesə təsir imkanları artıb. Buna görə də Mərkəzi Bankın kursu artıq heç də bazardakı mənzərə anlamına gəlmir. Belə ki, ötən həftə banklarda dollar manata nisbətən ucuzlaşdı, amma rəsmi məzənnədə bahalaşdı. Buna görə də banklarda manatın məzənnəsinin necə dəyişdiyini müəyyənləşdirmək üçün dolların satış kursuna diqqət yetirmək lazımdır. Dolların satış kursu düşürsə, deməli, xarici valyutalara tələb azalır və banklar dolları ucuzlaşdırmaqla daha çox satmağa çalışır. Satış kursunun düşməsi artıq növbəti günlərdə dolların ucuzlaşmasına işarədir. Əksinə, dolların satış kursu artırsa, deməli, xarici valyutaya tələb artır və bu halda növbəti günlərdə dollar dəyər qazanacaq.
Qarşıdakı dövrdə ekspertlərin dolların məzənnəsi ilə bağlı gözləntiləri nədən ibarətdir? Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini "Bakı-Xəbər"lə bölüşən ekspert Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, dünyada neftin kəskin şəkildə ucuzlaşması Azərbaycan iqtisadiyyatına da təsirsiz ötüşməyib: "İqtisadiyyatın 75 faizi neft gəlirlərindən asılı olduğu üçün, bu qlobal ucuzlaşma Azərbaycanın maliyyə sektorunda ciddi problemlərə yol açaraq, milli valyutanın ucuzlaşmasına səbəb olub. İki il ərzində aparılan müəyyən islahatlar nəticəsində bu bahalaşmanın qarşısı müəyyən dərəcədə alındı. Burada Neft Fondundan, AMB-dən 7 mlrd. dollar transfer edilməsi də əhəmiyyətli rol oynayaraq, manatın 10 faiz bahalaşmasına səbəb olub. Maliyyə bazarlarında iki əsas oyunçu Neft Fondu və Mərkəzi Bankdır. Qeyd edim ki, bu iki qurum ölkədə maliyyə sabitliyinə nəzarət edir. Qeyri-neft sektorunun inkişafı, iqtisadiyyatı neft gəlirlərindən asılı vəziyyətdən çıxarmaqla manatın möhkəmlənməsini təmin etmək olar. Dövlətin kiçik və orta biznesin dəstəklənməsi, kreditlərin verilməsi, kənd təsərrüfatına subsidiyaların ayrılması, iqtisadi rəqabətin təmin edilməsi istiqamətində atdığı addımlar və digər tədbirlər milli valyutanın möhkəmlənməsinə səbəb olar. Hazırda manatın məzənnəsi psixoloji həddən aşağıdır və üç ay ərzində kəskin bahalaşması, yaxud ucuzlaşması baş verməyəcək. Mərkəzi Bankın məzənnə siyasəti iki və üç qəpik arasında dəyişəcək. Dünya birjasında brend markalı neftin qiyməti 57 dollardan satılır. Azərbaycan büdcəsi 40 dollardan götürülüb. Hazırda 55-57 dollar arasında qiymətlərin aşağı-yuxarı qalxması baş verir. Bu da manata müəyyən qədər təzyiqlərin qarşısını alır. Qarşıdakı aylarda manata təzyiqlər azalsa, "qara bazar"la mübarizə effektli şəkildə aparılsa və neftin qiyməti 58 dollara yaxınlaşsa, manatın ucuzlaşması baş verməyəcək".
Vidadi ORDAHALLI
