Maliyyə Palatası xarici valyuta kreditlərinin şərtli verilməsini qərara aldı...

Tarix: 06.05.2016 / 01:10
Bölmə: İqtisadiyyat

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası (MBNP) yaradılıqdan sonra bank kreditləşmələrində tamamilə yeni vəziyyət müşahidə olunur. Proseslər göstərir ki, sözügedən qurum həm problemli kreditlərin həcminin azalması, həm də xarici valyutada kreditlərin məhdudlaşmasına çalışır. Bu, istehlakçılar və bank sektoru üçün də mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Bu arada xatırladaq ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası son iclasında sağlam borclanma və məsuliyyətli kreditləşməyə dair qərar qəbul edib. Qərarda xarici və milli valyutada istehlak kreditlərinin verilməsi şərtləri və onlara dair yeni məqamlar öz əksini tapıb. Məlumata görə, xarici valyutada gəlirlərlə və bankda əmanətlərlə təmin olunmamış xarici valyutada olan istehlak kreditlərinin verilməsinin dayandırılmasına dair 4 aprel 2016-cı il tarixli qərar qüvvədə qalıb. Bundan əlavə, daşınmaz əmlakın əldə edilməsi üçün xarici valyutada kreditlərin verilməsinə qadağa qoyulub. Eyni zamanda, qərar valyutada borcalanların borc yükünün yüngülləşdirilməsi məqsədilə xarici valyutada mövcud kreditlərin sağlam kreditləşmə şərtləri ilə restrukturizasiyasını mümkün edir.

Bununla yanaşı, milli valyutada istehlak kreditlərinin verilməsi borcalanların borc yükünün izafi artmasının məhdudlaşdırılması əsasında aparılacaq. Bu məqsədlə borcalanların gəlirlərinin həcmindən asılı olaraq borc yükünün gəlirə nisbəti və kredit məbləğinin təminata nisbəti əmsallarının daxil edilməsi nəzərdə tutulur. Ekspertlər isə qeyd edir ki, yeni qərarlar problemli kreditlərin həcminin azalmasına gətirib çıxaracaq. İlk növbədə xarici valyutalarda olan belə kreditlərin miqdarında azalma gözlənir. Qeyd edək ki, son bir ildə Azərbaycanda istehlak məqsədilə alınmış dollar kreditlərinin içində problemlilərin ümumi məbləği 3,4 dəfədən çox artıb. Manatla verilmiş kreditlərdə isə əks mənzərə müşahidə edilib. Ölkədə 2015-ci ilin sonuna xarici valyutada olan kreditlərin həcmi 10,7 milyard manat olub ki, bunun da 3 milyard manatı istehlak kreditlərinin payına düşür. Bütün bunlar həm də problemli kreditlərin artmasına rəvac verirdi. Ekspertlər isə bunu iqtisadiyyat üçün təhlükəli hal adlandıraraq bildirirdi ki, kreditlərin ödənməməsi problemi çox ciddi məsələdir və həllini tapmalıdır.

Xatırladaq ki, xarici kreditlərin məhdudlaşdırılması artıq bir çox ölkələrdə tətbiq olunur. Məsələn, bu il fevralın 28-dən etibarən Qırğızıstanda ipoteka və istehlak kreditlərinin xarici valyutada verilməsi qadağan edilib. Oxşar addımlar bu və ya digər şəkildə Rusiyada, Belarusda, Qazaxıstanda da atılıb. Son proses göstərir ki, Azərbaycan hökuməti də bu istiqamətdə mümkün məhdudiyyət proseduruna start verir. Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının qərarı da bunu təsdiq edir. Qərarı şərh edən iqtisadçı-ekispert Samir Əliyev bildirir ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası xarici valyutada istehlak kreditləşməsinə tətbiq etdiyi qadağanı məhdudiyyətlə əvəz edib: "Bununla da Palatanın xarici valyutada istehlak kreditləşməsinə tətbiq etdiyi 1 aylıq moratorium aradan qalxdı. Mayın 6-dan etibarən banklar xarici valyutada istehlak kreditləri verməyə başlayacaq. Ancaq heç də hamı belə kreditlərdən yararlana bilməyəcək".

O ki qaldı kimlərin xarici valyutada istehlak krediti ala biləcəyinə, ekspert deyir ki, bu kateqoriyaya xarici valyutada gəlirləri olan, banklarda xarici valyutalarda əmanətləri olan şəxslər aiddir: "Ölkədə hazırda 2,5 milyona yaxın əmanətçi var. Ölkə üzrə əmanətlərin 85%-nin xarici valyutada olduğunu nəzərə alsaq, bu halda təxminən 2 milyon nəfərin xarici valyuta kreditlərindən yararlanmaq imkanı əldə edəcəyini zənn etmək olar. Palata bir aylıq qadağadan sonra banklarda borcalanların borc yükünün yüngülləşdirilməsi məqsədilə xarici valyutada mövcud kreditlərin restrukturizasiyasına icazə verir. Yəni banklar belə kreditlərin şərtlərini sabahdan (bu gündən) başlayaraq yüngülləşdirə bilərlər. Palata, həmçinin, xarici valyutada ipoteka kreditlərinin verilməsini qadağan edib. Palata, xarici valyuta ilə yanaşı, milli valyutada da istehlak kreditlərinin verilməsi şərtləri sərtləşdirilir. Bundan sonra borcalanların gəlirlərinin həcmindən asılı olaraq borc yükünün gəlirə nisbəti və kredit məbləğinin təminata nisbəti əmsalları daxil ediləcək. Bu əmsallar kredit götürmək istəyənlərin imkanlarını daha da məhdudlaşdıracaq. Aylıq gəlirlərini rəsmi sübut edə bilməyənlər isə, həmişəki kimi, kənarda qalacaq".