Azərbaycana beynəlxalq yükdaşımalardan valyuta axını başlayır

Tarix: 03.05.2016 / 01:31
Bölmə: İqtisadiyyat

Həyata keçirilən layihələr, xüsusən Şimal-Cənub, Şərq-Qərb dəhlizlərinin reallaşması Azərbaycanın tranzit imkanlarının sürətlə yüksəlməsinə şərait yaratmaqdadır. Artıq Azərbaycan üzərindən daha çox yük daşınmasına da marağın artdığı aydın müşahidə olunur. Bu arada bəlli olub ki, Türkiyə Orta Asiya bazarlarına daha asan çıxış əldə etmək üçün yeni plan hazırlayıb.

Bunun üçün Rusiya və İranın nəqliyyat dəhlizlərindən asılılıq azaldılacaq. Həmçinin, Xəzər dənizi üzərindən keçən dəhliz bu planın əsas hissələrindəndir. Burada Azərbaycanın imkanlarına da geniş diqqət ayrılır. Türkiyənin iqtisadiyyat naziri Mustafa Elitaş da bunu təsdiq edir. Azərbaycanın tranzit yükdışmalarda qiymət endirimlərinə getdiyini xatırladan nazir bildirir: "Türkiyə ilə Rusiya arasında baş verən siyasi gərginlikdən sonra Xəzər dənizi üzərindən Orta Asiya istiqamətində hərəkət edən türk yük maşınlarına endirim tətbiq olundu. Əvvəllər bu rəqəm 2900-3300 dollar arası olub. Lakin ardından bu qiymət 1700 dollara kimi endirilib. Rusiya ilə baş verən son hadisələrdən sonra Xəzər dənizi bizim üçün daha strateji əhəmiyyət kəsb edir. Sözsüz ki, Orta Asiya istiqamətində yüklərin daşınmasında bu marşrutdan daha sıx istifadə olunacaq".

Musafa Elitaş onu da deyib ki, Türkiyənin Nəqliyyat və Dənizçilik Nazirliyi Xəzər dənizi ilə yükdaşımanın sürətləndirilməsi üçün Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistanla danışıqlar aparır: "Hazırkı danışıqlarda və görüşlərdə gömrük sənədlərinin asanlaşdırılması, daşınma qiymətlərinin endirilməsi məsələləri müzakirə olunur". Nazir Rusiya ilə baş verən son hadisələrdən sonra Xəzər dənizi nəqliyyat dəhlizinin daha strateji mövqeyə sahib olduğunu deyib.

Türkiyənin Beynəlxalq Nəqliyyatçılar Dərnəyinin idarə heyətinin rəhbəri Fatih Şener isə, Rusiya ərazisindən keçən nəqliyyat dəhlizi yenidən açılsa belə, Xəzər dənizinin öz əhəmiyyətini qoruyacağını deyib: "Biz çalışırıq ki, bu xətdən təkcə türk sürücülər deyil, digər ölkələrin yükdaşıma şirkətləri də istifadə etsin. Türkiyə və Çin arasında quru yolunun inkişaf etdirilməsi gündəmdədir. Bu ay Türkiyə və Çin nümayəndə heyətləri arasında görüş olacaq. İki ölkə arasında quru yolu barədə razılıq əldə olunduqdan sonra Xəzər dənizinin tranzit əhəmiyyəti daha da artacaq. Xəzər dənizi nəqliyyat dəhlizinin inkişaf etdirilməsini milli siyasət kimi dəyərləndirməliyik".

Xatırladaq ki, "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC martın 31-dən etibarən Bakı-Türkmənbaşı-Bakı xəttində iki tərəfə avtomobil daşımaları tariflərinə 20% endirim tətbiq edir. Belə ki, 1 standart qoşqulu yük avtomobilinin daşınması üçün tarif 1072 ABŞ dolları həcmindədir. Üstəlik, sürücü hər iki istiqamətə əvvəlcədən bilet alarsa, tarif 2144 ABŞ dolları deyil, 1716 ABŞ dolları olacaq. Bu məbləğə sürücünün öz bileti də daxildir. Təkərli texnikanın uzunluğu 16,5 metrdən çox və ya az olduğu halda tariflər təkərli texnikanın uzunluğuna mütənasib qaydada hesablanacaq. Xatırladırıq ki, bir neçə ay əvvəl, ötən ilin dekabrında Bakı-Aktau-Bakı xəttində də avtomobil daşımalarına 20%-ə qədər endirim tətbiq edilib. Azərbaycanın bu istiqamətdə infrastukturu daha da təkmilləşdirməsi isə ölkəyə marağı artırır.

Digər tərəfdən, Qazaxıstanın şərq qapılarından başlayaraq Azərbaycanın Xəzər dənizində yerləşən ən böyük Ələt limanından keçən və Türkiyənin Şərq qapılarına qədər davam edən nəqliyyat dəhlizi çoxsaylı xarici şirkətlərə müxtəlif sahələrdə yeni imkanlar yaradır. Məsələn, dəniz marşrutu ilə müqayisədə Asiya ilə Avropa arasında tranzitin müddəti üç dəfə azalır. Eyni zamanda, tərəfdaş dövlətlərin layihədə iştirak edən dövlət qurumları tranzit və ticarət üçün əlverişli şərait yaratmaq məqsədilə bir-birilə yaxından əməkdaşlıq edirlər. Belə uğurlu regional əməkdaşlığın əsasları Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəməri üzrə işbirliyinin təcrübəsinə söykənir. Bu gün isə strateji "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi bunu daha da gücləndirir.

ABŞ-ın Ticarət Palatasının təmsilçisi Maykl Şvartsman 264 milyon əhaliyə və 1,8 trilyon dollar ümumi daxili məhsula malik Avrasiyanın qlobal iqtisadiyyat üçün vacib region olduğunu və bununla əlaqədar beynəlxalq şirkətlər tərəfindən həmin bazarın yenidən nəzərdən keçirilməsinin vaxtı gəldiyini bildirir. O qeyd edir ki, regionda əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin artması ilə yaşayış standartları yaxşılaşmağa başlayıb və nəticədə bu regiona investisiya cəlbedici olacaq. Buna konrkert nümunə kimi Azərbaycan göstərilir. Maykl Şvartsman Azərbaycanda yükdışmalar üçün şəariti yüksək qiymətləndirir və bu sahənin Azərbaycanda sürətlə inkişaf etdiyini vurğulayır.