Dollar yığımı bankları "uçuruma" aparır

Tarix: 26.04.2016 / 01:40
Bölmə: İqtisadiyyat

Dollar əmanətləri əhalini də zərərə salmağa başlayır

Valyuta bazarlarında son vəziyyətin təhlili Azərbaycanda dollara marağın daha sürətlə azalmaqda olduğunu göstərir. Dolların bu vaxta qədər böyük həcmdə alşını həyata keçirən kommerisiya bankları da artıq bu prosesdə bir qədər çətin duruma düşüb. Belə ki, əllərində böyük həcmdə dollar cəmləşdiyindən, banklar artıq əhalidən dollar əmanəti qəbul etməkdə maraqlı deyil.

Elə bu səbəbdən bankların dollarda qəbul edilən əmanətlər üzrə faiz dərəcəsini kəskin aşağı salması getdikcə daha geniş vüsət alır. Səbəb isə odur ki, banklar hazırda dollar bolluğundan əziyyət çəkir. Mütəxəssislərin fikrincə, bir tərəfdən xaricdən cəlb edilən resurslar, digər tərəfdən əmanətlər son vaxtlar banklarda dollar resurslarını kəskin artırıb.

Daha bir maraqlı məqam odur ki, banklar əllərində olan dollarları istifadə edə bilmir. Belə ki, banklara dollar axınının artması fonunda dollar kreditlərinə tələbatın azalması banklarda əlavə çətinlik yaradır. Bu gün həm əhali, həm də sahibkarlar dollar krediti almaqda maraqlı deyil. Onların üstünlük verdikləri manat isə banklarda azlıq təşkil edir. Həmişə əmanətlərdən daxil olan milli valyuta son aylarda kəskin azalıb. Amma dollar əmanətləri artıq vətəndaşlar üçün də sərfəli deyil. Belə ki, martın 11-dən bəri dollar Azərbaycanda 8,6% ucuzlaşıb. Ay yarım bundan əvvəl Amerika valyutasının rəsmi məzənnəsi 1,6456 manat olub. Hazırda isə kurs 1,5036 manatdır. Yaranmış fərq əmanət faizlərini silməyə kifayət edir. Məsələn, bankda illik 12%-lə 1000 dollar əmanəti olan əmanətçi manatla ifadədə mart ayının 11-də 1645 manata malik olduğu halda, bu gün 1000 dollar 1503 manata bərabərdir. Yəni fərq 143 manatdır. Bu fərq də əmanətçinin qazanacağı 120 manatlıq (12%) faiz gəlirindən çoxdur. Əmanətçi 1000 dollarda 23 manat zərərdədir. Nəzərə alsaq ki, banklar dolları rəsmi məzənnədən 4%-ə qədər daha ucuz alır, deməli, əmanətçinin zərəri daha çoxdur. Dollar 1,40 səviyyəsinə düşərsə, bu valyuta əmanətçilərinin zərəri daha çox - 1000 dollarda 245 manat olacaq. Bütün bunlar isə əmanətçilərin də dollara marağını azaldır.

Qeyd olunduğu kimi, artıq banklar da dollarla əmanət qəbuluna maraq göstərmir. Bu səbəbdəndir ki, dollar kreditlərinin faiz dərəcələri ilə manat kreditlərinin faiz dərəcəsi arasında ən azı 4-5% fərq var. Manat kreditləri isə əvvəlki illə müqayisədə xeyli bahalaşıb. Mütəxəssislər hesab edir ki, dollar əmanətlərinin faiz dərəcəsinin azalması davam edəcək. Bu isə əhalinin və bankların əllərində olan dolları satışa çıxarması ilə nəticələnə bilər. Belə vəziyyət dolları daha da ucuzlaşdırmaq iqtidarındadır. Ümumiyyətlə, hesab olunur ki, hazırkı mərhələdə, dolların bazar qiymətinin nisbətən sabitləşdiyini nəzərə alaraq, dedollarizasiyaya başlamaq mümkündür. Belə olan halda, hətta perspektivdə dünya bazarında neftin qiymətinin təkrar geriləməsinə də maliyyə sektoru sabit qala bilər və əhalinin dollara tələbi artmaz.

Ekspertlərin fikrincə, manatla pul kütləsinin azalması da prosesə təsir edir. Qeyd edək ki, Azərbaycanda geniş mənada pul kütləsinin həcmi 2016-cı il mart ayının 1-nə 19 milyard 598,8 milyon manat təşkil edib. Geniş mənada pul kütləsinin həcmi fevralın 1-nə nisbətən 331,4 milyon manat və ya 1,66%, ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə isə 516,4 milyon manat və ya 2,57% azalıb. Belə vəziyyət manata daha çox tələb yaradır və onu dollar qarşısında bahalaşdırır. Bu səbəbdən həm əhalinin, həm də bankların manata tələbinin artması gözlənir. Bunun təmini üçün ölkədə fəaliyyət göstərən kommersiya banklarında manat likvidliyinin həyata keçirilməsi üçün təcili dedollarizasiya prosesinə başlanması zəruri sayılır. Ekspertlər də bildirir ki, banklarda manat likvidliyinin artırılmasının ən doğru yolu dedollarizasiya prosesinin həyata keçirilməsidir. Çünki banklarda və əhalidə kifayət qədər pul var. Bankların özünün kifayət qədər vəsaitləri var, ancaq onlar xarici valyutadadır. Həmin xarici valyutanı manata çevirib real sektorun kreditləşməsinə cəlb edilməsi banklar üçün ən əlverişli variantdır.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

Tarix: 21.10.2026 / 10:23

Avropalı investorların Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvana marağı artır - Aİ hesabatı

Tarix: 20.10.2026 / 22:07

Taxıl bazarında kəskin təzad: kəndlilər buğda əkinindən imtina edir...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...