Azərbaycanın tranzit yükdaşımalardan böyük qazanc dövrü gəlir...

Tarix: 23.04.2016 / 00:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, Azərbaycan ərazisi ilə getdikcə daha çox həcmdə yükdaşımalar həyata keçirilir. Xüsusən də Türkiyədən Orta Asiyaya gedən yüklərin artıq xeyli hissəsi Azərbaycan üzərindən keçir. Marşrutun əlverişli olması türk iş adamlarının böyük əksəriyyətinin diqqətini cəlb edir. Bu fonda Azərbaycan üzərindən daha böyük miqdarda yüklərin daşınması gözlənir.

Rusiya ilə Türkiyənin münasibətlərinin hələ də gərgin həddə qalması isə bu prosesi daha da sürətləndirir. Belə bir vaxtda Kremlin atdığı növbəti addım Azərbaycan üzərindən yükdaşımaların miqdarını daha da artırmaq iqtidarındadır. Belə ki, Rusiya hökuməti xarici daşıyıcılar üçün ölkə ərazisindən keçmək haqqını iki dəfə artırıb. Yeni qərara əsasən, Rusiya ərazisindən sutkalıq istifadə edən xarici daşıyıcılar 350 yox, 850 rubl ödəyəcək. Birdəfəlik illik ödəniş məbləği isə 60 min rubldan 120 min rubla qədər qaldırılıb. Nazirlər Kabinetinin saytında yerləşdirilmiş qərarda deyilir: "Bu, federal yol fondunun gəlirlərini artıracaq".

Beləliklə, Rusiya üzərindən yükdaşımalar artıq daha baha başa gəlməyə başlayır. Bu da yükdaşıyanların diqqətini digər marşrutlara, o cümlədən Azərbaycana yönəldir. Qeyd edilənlər, xüsusən də Türkiyədən göndərilən yüklərə aiddir. Onsuz da son aylarda Türkiyədən gələrək Azərbaycan üzərindən keçən yüklərin həcmində ciddi artım qeydə alınır. Məsələn, bu ilin yanvar-fevral aylarında Türkiyədən Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Mərkəzi Asiyaya 1582 yük avtomobili göndərilib ki, bu da ötən ilin analoji dövrünün göstəricisindən 7,3 dəfə çoxdur. Belə ki, ötən ilin yanvar-fevral aylarında Bakı-Aktau-Bakı istiqaməti üzrə 217 yük avtomobili göndərilib. Amma indi vəziyyət dəyişib. Azərbaycan ərazisilə yükdaşıma qaydalarının sadələşdirilməsi, xüsusilə də daşımalar üzrə xərclərin 40% azaldılması diqqətini Azərbaycana yönəldənlərin sayını artırıb. Azərbaycan isə yükdaşımaların həcminin artmasında birmənalı şəkildə maraqlıdır. Türkiyə iş adamlarının öz yükdaşımalarını daha çox Azərbaycan ərazisi vasitəsilə reallaşdırması ölkəmiz üçün həm də əlavə gəlir deməkdir. Proseslər göstərir ki, artıq yükdaşımalar Azərbaycan üçün qeyri-neft sektorunun inkişafında əsas istiqamətdir. Ekspertlər bildirir ki, bu il Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu xətti istifadəyə verildikdən sonra yükdaşımaların artması Azərbaycan üçün qeyri-neft sektorunda əsas prioritet istiqamətlərdən biri olacaq. Bu isə dövlət büdcəsinə daxil olan vəsaitlərin həcminin artmasına imkan verəcək. Onu da xatırladaq ki, Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda son illər bir sıra irimiqyaslı infrastruktur layihələri həyata keçirilib. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı Kompleksinin, müasir hava limanlarının, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri istiqamətində beynəlxalq əhəmiyyətli avtomobil yollarının tikintisi və dəmir yolu xətlərinin yenilənməsi ölkənin xarici iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsində mühüm rol oynayır. Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin də yaxın tezlikdə işə düşə biləcəyi ilə bağlı məlumatlar Azərbaycanın yükdışmalardan əldə edəcəyi qazancın daha çox olacağını deməyə əsas verir.

Xatırladaq ki, Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi haqqında razılaşma Rusiya, İran və Hindistan arasında 2000-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində bağlanıb və 2002-ci ildə qüvvəyə minib. Razılaşmanın əsas məqsədi yük və sərnişin daşımalarının təşkilində nəqliyyat əlaqələrinin səmərəliliyinin yüksəldilməsi, üzv ölkələrin dəmir yolu, avtomobil, dəniz, çay və hava nəqliyyatı xidmətlərinin beynəlxalq bazara girişi üçün şəraitin yaradılmasıdır. Eləcə də, əsas məqsədlərdən biri beynəlxalq daşımaların həcminin artırılmasına yardım göstərilməsi, nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinin təhlükəsizliyinin təmin olunması, razılaşdırılmış nəqliyyat siyasətinin həyata keçirilməsidir. Azərbaycan Şimal-Cənub dəhlizi haqqında sazişə 2005-ci ilin sentyabrında qoşulub. Son illərdə isə bu nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı işlər sürətlənib. Mütəxəssislər düşünür ki, dəhlizin Azərbaycan ərazisindən keçməsi iştirakçılar üçün daha sərfəlidir. Belə ki, burada məsafənin qısalığı, daşımalara daha az vaxt sərf olunması, mövcud nəqliyyat infrastrukturu və bir tranzit ölkənin olması faktoru əsas rol oynayır. Burada yükdaşımaların həcminin birinci mərhələdə 3 milyon ton, ikinci mərhələdə 5-8 milyon ton, üçüncü mərhələdə isə 15 milyon ton olacağı proqnozlaşdırılır. Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan üzərindən yüklərin böyük əksəriyyətinin daşınmasında dəmir yolundan istifadə nəzərdə tutulur və burada əsas amil kimi, yüklərin bir nəqliyyat növü ilə böyük həcmdə, tez bir zamanda, daha uzaq məsafəyə daşınması götürülür. Buna görə də, dəhliz vasitəsilə yük daşımalarına Azərbaycanın yol-nəqliyyat kompleksinin daha geniş cəlb edilməsi üçün zəruri addımlar atılır. Bütün bunlar tranzit yükdaşımalardan Azərbaycanın daha çox qazanc əldə etməsini şərtləndirir.