Avro manat və digər pullar qarşısında "Brekist"ə görə daha sürətlə çökəcək

Tarix: 20.04.2016 / 01:28
Bölmə: İqtisadiyyat

Bu gün dünya miqyasında xüsusi həssaslıqla izlənilən məsələlərdən biri də Britaniyanın Avropa İttifaqından ayrılmaq niyyəti və bununla bağlı sözügedən ölkədə keçiriləcək referendumdur. Hesab olunur ki, indiki şəraitdə Britaniyanın Avropa İttifaqından ayrılması həm dünya iqtisadiyyatında ciddi problemlərə gətirib çıxaracaq, həm də avronun məzənnəsinə ciddi zərər yetirəcək.

Artıq bəzi ölkələr avro ehtiyatlarını başqa valyutada və qızıl ehtiyatlarında əvəzləməyə hazırlaşır. Azərbaycanın da avro ilə böyük həcmdə valyuta ehtiyatlarının olması nəzərə alınarsa, proses ölkəmiz üçün də aktuallıq kəsb edir.

Hələlik isə qeyd edək ki, Britaniyanın Avropa İttifaqında qalıb-qalmayacağı ilə bağlı referendum iyun ayının 23-ə təyin olunub. Referendumla bağlı kampaniyalar rəsmi olaraq keçən həftə başlayıb. Qlobal institutlar bununla bağlı "Brekist" adlanan iqtisadi şokun baş verə biləcəyi barədə isə artıq bir neçə dəfə xəbərdarlıq edib. Hazırda Britaniyanın Avropa İttifaqında qalıb-qalmayacağı ilə bağlı iki kampaniya gedir. Onlardan biri Britaniyanın Avropa İttifaqında qalması, digəri isə bunun əksidir. Lakin referendumqabağı seçkilər göstərib ki, rəqib kampaniyalar, demək olar ki, eyni səsə sahibdirlər. Rəqiblər rəsmi olaraq keçən həftə kampaniyalarına start veriblər. "Britaniya Avropada Güclüdür" adındakı tərəfdar kampaniya Beynəlxalq Valyuta Fondunun dəstəyilə kampaniyasına erkən başlayıb. Kampaniyanın təmsilçisi Simon Tilford məsələ ilə bağlı bildirir: "Biz görürük ki, Avropa İttifaqı dünyada təsirini itirməyə başlayıb. Bu baş verərsə, ölkə Qərbin iki gücü - Birləşmiş Ştatlar və Avropa İttifaqı arasında qalacaq. Beləliklə ölkə qlobal problemlərə cavab verməkdə çətinlik çəkəcək, ABŞ-dan daha çox təcrid olunacaq və dünyadakı digər güc mərkəzləri olan Rusiya, Çin istiqamətində irəliləyəcək".

Ayrılsın deyənlər isə bu arqumenti rədd edir. Onlardan biri Londonun meri Boris Consondur.O, məsələ ilə bağlı bildirir: "Mənim fikrimcə, biz bu sistemdən çıxmalıyıq və azad ticarət anlaşmalarımız olmalıdır ki, Avropa qitəsindəki Birləşmiş Krallığın əmtəə və xidmətlərinə çıxış olsun". Avropa İttifaqı dünyada ən böyük yeganə bazardır. Avropa İttifaqıpərəst biznes qrupları deyir ki, Britaniya şəxsi ticarət müqavilələrini yenidən nəzərdən keçirməlidir. Onlardan biri olan Elizabet Şanahan bildirir: "Krallığın ticarət əlaqələrinin ABŞ, Yaxın və Uzaq Şərq ilə yenidən nəzərdən keçirilməsi, zənnimcə, çox çətin olacaq. "Brekist" adlanan iqtisadi şok baş verərsə, Fransa və Almaniya maliyyə nazirləri bir araya gələcək, maliyyə şəbəkəsinin harada olmasının gərəkliyini müzakirə edəcəklər və bu yer London olmayacaq". Beləliklə, Britaniyada baş verənlər artıq iqtisadi müstəvidə ciddi narahatlıq yaradıb. İndidən birjalarda avronun məzənnəsi sürətlə dəyər itirməyə başlayıb. İlin ikinci yarısından isə proses daha sürətli xarakter ala bilər.

Bunun digər bir səbəbi də Avropa Mərkəzi Bankının 2016-cı ildə ikinci dəfə monetar ekspansiya ilə bağlı qərar verəcəyi barədə səslənən fikirlərdir. İndiyə qədər bu istiqamətdə atılan addımlar hələ də avrozonada iqtisadi artım və inflyasiyanın artmasına səbəb olmayıb. Belə ki, mart ayında avrozonada inflyasiya 0%, son rüb ÜDM artımı isə 0,3% olub. Avropa Mərkəzi Bankı monetar ekspansiya vasitəsilə iqtisadi artımı sürətləndirməyə çalışsa da, qiymətli kağızların geri alınması yolu ilə iqtisadiyyata 1,1 trilyon avro vəsaitin daxil edilməsi hələlik öz bəhrəsini verməyib.

"Bloomberg" agentliyi bu fonda Avropa Mərkəzi Bankının sentyabrın 8-də keçirəcəyi iclasda monetar ekspansiya ilə bağlı qərar qəbul edəcəyi proqnozlaşdırılır. Ekspertlər Avropa Mərkəzi Bankının, istiqrazları geri alaraq, maliyyə bazarlarını nağd vəsaitlə təmin etməsindən çox depozit və marjinal borcvermə faizlərini 10 bənd azaldacağını ehtimal edir. Bu da dövriyyəyə daha çox avro buraxılması və bu pulun sürətlə dəyər itirməsi deməkdir. Ekspertlər də hesab edir ki, yeni monetar ekspansiya avronun dollarla müqayisədə zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, iyunun 23-də Böyük Britaniyada Avropa İttifaqından ayrılmaq üçün referendumun keçirilməsi planlaşdırılır ki, bu hadisə ərəfəsində də avronun təzyiq altında olacağı ehtimal edilir. Məhz iyun ayında ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) uçot dərəcəsini artırmaq ehtimalları analitiklər tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Bu üç səbəb dolların dünya bazarında möhkəmlənməsi üçün şərait yarada bilər. Belə vəziyyət isə avronun manat qarşısında da sürətlə dəyər itirməsi deməkdir.