Avro manat qarşısında kəskin ucuzlaşacaq

Tarix: 14.04.2016 / 01:05
Bölmə: İqtisadiyyat

Hələ də fəsadları aradan qaldırılmayan qlobal iqtisadi böhran Avropaya mənfi istiqamətdə daha çox təsir göstərməyə başlayıb. Hesab olunur ki, bu hal Avropanın vahid valyutasının məzənnəsinə də ciddi təsir göstərəcək. Avronun bu gedişlə digər valyutalar, o cümlədən Azərbaycan manatı qarşısında ciddi dəyər itirməsi gözlənir. Qeyd olunduğu kimi, bütün bunlara səbəb iqtisadi böhranın Avropaya təsirinin artmasıdır.

Beynəlxalq Valyuta Fondu da bildirir ki, qlobal maliyyə böhranından 8 il keçməsinə baxmayaraq, dünya iqtisadiyyatı kənar təsirlərə həssasdır və resessiya risqi yüksək olaraq qalır. Avropanın isə bundan əziyyət çəkən əsas regionlar sırasında yer aldığı vurğulanır. Bu fonda Beynəlxalq Valyuta Fondu növbəti dəfə dünya iqtisadiyyatı ilə bağlı proqnozlarını da aşağı salıb. Təşkilatın "World Economic Outlook" adlı analitik araşdırmasının nəticələrinə görə, qlobal iqtisadi artımın bu il 3.2 faiz təşkil edəcəyi, 2017-ci ildə isə bu göstəricinin 3.5 faiz təşkil edəcəyi ehtimal edilir.

Fondun baş iqtisadçısı Moris Obstfeld iqtisadi artım tempinin onları məyus etdiyini bildirib. Amerikalı ekspertin sözlərinə görə, proqnozun aşağı salınması iqtisadiyyatın bütün sahələrində genişmiqyaslı zəifləmədən irəli gəlir. Onun sözlərinə görə, iqtisadi artım tempinin zəifləməsi qlobal iqtisadiyyatı neqativ risqlərlə üz-üzə qoyub. İqtisadçı, eyni zamanda, Britaniya Avropa İttifaqından (Aİ) ayrılacağı təqdirdə, bunun qlobal iqtisadiyyata potensial təsirləri barədə danışıb":Artan millətçiliyin təzahürü fonunda Birləşmiş Krallığın Avropa İttifaqını tərk etməsi real şəkildə mümkündür. Britaniya bununla genişmiqyaslı ticarət və maliyyə əlaqələrinə ziyan vurmuş olacaq. Digər tərəfdən, bu gün Avropanın siyasi dairələrində heç kəs danmır ki, bir vaxtlar sürətlə inkişaf edən Avropa İttifaqı bu gün tənəzzül edir".

"Bank of America"nın investisiya şirkəti olan "Merril Lynch"ə görə, avronun cari məzənnəsi Böyük Britaniya Avropa İttifaqından çıxacağı təqdirdə daha da azalacaq və avrozonaya dəyəcək iqtisadi zərərin miqyasını artıracaq. Britaniyanın qurumdan çıxmaq ehtimalının artması ilə investorlara əllərindəki avronu satmaq tövsiyə olunur. "Merril Lynch"in ekspertləri hesab edirlər ki, referendum tarixinə yaxınlaşdıqca Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması prosesinin avroya mənfi təsiri çox sərt olacaq. Qeyd edək ki, Britaniyanın Avropa İttifaqında üzvlüyü ilə bağlı səsvermə iyunun 23-də keçiriləcək. Referenduma çıxarılacaq sual "Britaniya Avropa İttifaqının üzvü olaraq qalmalıdırmı" olacaq. Sorğular Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmaq ehtimalının yüksək olduğunu göstərir. Bu da avroya öz mənfi təsirini artırır.

Onu da bildirək ki, Avropa Mərkəzi Bankı ötən ay keçirilən iclasında monetar siyasətdə dəyişikliyə gedib. Qurum mart ayında yeni monetar genişlənmə proqramına başlayıb. Nəticədə Avropa Mərkəzi Bankı dövriyyəyə hər ay 80 milyard avro buraxır və bu da sözügedən pulun ucuzlaşmasına təsirsiz ötüşmür. Xatırladaq ki, Avropa Mərkəzi Bankı həm də ötən ilin yanvar ayında təsdiq etdiyi 1,1 trilyon avro həcmində maddi aktivlərin alınması proqramını cari ilin sentyabr ayına qədər və ondan sonrakı dövrdə davam etdirmək barədə qərar qəbul edib. Təbii ki, bütün bunlar avronu dəyərdən salacaq və manatı da avro qarşısında möhkəmləndirəcək. Amma məsələnin digər tərəfləri də mövcuddur. Artıq dəfələrlə qeyd olunduğu kimi, avronun məzənnəsinin aşağı düşməsi Azərbaycanın saxlanan dövlət rezervlərinin həcminə, eləcə də dəyərinə mənfi təsir göstərir. Digər tərəfdən onu da xatırladaq ki, dünyada dollardan sonra ikinci güclü valyuta avrodur. Dünya ehtiyatlarının 25 faizi məhz avro ilə saxlanır. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarında da dollardan sonra avronun böyük payı var. Bu səbəbdən avronun kursu ölkəmiz üçün də həssas məsələdir. İlk növbədə ona görə ki, avronun ucuzlaşması avro ilə buraxılan istiqrazların faiz dərəcəsinə təsir göstərir. Baş verənlər həm də Azərbaycanın Avropa İttifaqına qeyri-neft sektorunun ixrac imkanlarını xeyli məhdudlaşdırır. Üstəlik bu, Avropa şirkətlərinə imkan verir ki, Azərbaycan da daxil olmaqla, digər xarici bazarlara daha asan çıxsınlar. Çünki avronun məzənnəsinin aşağı düşməsi avrozonada istehsal olunan məhsulların dünya bazarında ucuzlaşmasına və bununla daha çox rəqabət aparmasına imkan yaradır. Bu mənada avronun kəskin ucuzlaşması ölkəmizin maraqlarına cavab vermir. Ucuzlaşan avro həm də dolları daha da möhkəmləndirə bilər. Belə vəziyyət isə, Azərbaycan da daxil olmaqla, əksər ölkələrdə iqtisadiyyatın dollarlaşması problemini yenidən aktuallaşdırmaq iqtidarındadır.

Tahir TAĞIYEV