Azərbaycanın kommersiya bankları xarici borc əsarətində...

Tarix: 08.05.2014 / 09:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Yayılan məlumata görə, son 9 ildə Azərbaycan kommersiya banklarının xarici borcunda kəskin fərq yaranıb. Belə ki, cari ilin fevral ayına olan göstəriciyə görə, bankların xarici borcu 4.2 milyard manatdan çoxdur. Ancaq bu rəqəm 2005-ci ildə cəmi 158 milyon manat təşkil edirdi.
Beləliklə, göstərilən müddətdə bankların xarici borcu 27 dəfəyədək artıb. Belə böyük fərqin yaranmasının səbəblərinə gəldikdə bununla bağlı fikirlər müxtəlifdir.
Azərbaycan Kredit İttifaqları Assosiasiyasının sədri Ayaz Quliyev mətbuata açıqlamasında qeyd edib ki, bu rəqəm ölkənin vəziyyətinə baxanda elə də qorxulu göstərici deyil: "Həmin vəsaitlər ölkəyə qoyulan sərmayələrdir. Bu da inkişafla əlaqədardır. Azərbaycanda 2005-ci illə müqayisədə 2014-cü ildə daha çox inkişaf var. Xüsusilə də son dövrlər kənd təsərrüfatı sahəsində inkişaf daha yüksəkdir. Kənd təsərrüfatına qoyulan sərmayələrin böyük hissəsi də banklardandır. Banklar isə bu vəsaiti əsasən xaricdən alırlar. Bu borcdur. Amma sevindirici haldır. Hər ölkəyə belə sərmayə qoyulmur. Bu da Azərbaycandakı inkişafla əlaqədardır. Borc o vaxt problem kimi götürülə bilər ki, onun həcmi bankın nizamnamə kapitalından artıq olsun. Ancaq Azərbaycandakı bankların nizamnamə kapitalları yüksəkdir. Xarici də pul verəndə onun nizamnamə kapitalından artıq vəsait vermir. Ona görə də 4.2 milyard manat problemli hədd deyil. 4.2 milyard manat ölkədə mövcud 43 bankın nizamnamə kapitalının yanında çox kiçikdir". Ayaz Quliyev onu da qeyd edib ki, xarici borclar artdıqca bankların faiz dərəcələri aşağı düşür: "Bu gün aqrar sahəyə verilən kreditlər elə də yüksək dərəcəli deyil. Banklar borcu xaricdən illiyi 2-4% arasında alır. Xarici donorlarla işləyən az təşkilat var ki, özlərinin maraqlarını güdüb faizləri yüksək edirlər". İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, indiki şərtlərdə bankların borc öhdəlikləri sanballı məbləğdir: "Bu, ölkədə kredit yatırımlarının 27 faizi xarici mənimsəmələr hesabına həyata keçirilir deməkdir. Əsasən xarici kapitalı olan bankların və ya xarici bankların nümayəndəliklərinin hesabına artır. Cəlb edilən resurslar əsasən müxtəlif proqramların maliyyələşdirilməsinə sərf edilir. Bu ipoteka, sahibkarlığın və kənd təsərrüfatının inkişafı üzrə proqramlardır. Xarici banklar bu proqramların çərçivəsində Azərbaycan banklarına kreditlər açırlar. Yuxarıda qeyd edilən proqramların realizəsi üçün resursların cəlb edilməsini müsbət qiymətləndirmək lazımdır".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, maliyyə-bank sektorunun digər sektorlara nisbətən beynəlxalq əlaqələri çox möhkəmdir: "Kommersiya bankları özlərinin maliyyə ehtiyatlarının toplanmasında mənbə kimi Mərkəzi Bankdan alınan kreditlər, əhalidən toplanan depozitlər, bank fəaliyyətindən əldə olunan vəsait və həmçinin, xarici borclanmadan istifadə edirlər. Əslində, Azərbaycanda kommersiya banklarının əhaliyə verdikləri kreditlərin böyük əksəriyyətini mərkəzləşmiş yox, xaricdən alınmış kreditlər təşkil edir. Səbəbi də ondan ibarətdir ki, xaricdən təklif olunan kreditin faiz dərəcəsi ucuzdur. Bundan başqa, özəl bankların kapitallarının iştirakında xarici investorlar da olur. Xarici investorların özlərinin də marağı var ki, kommersiya banklarının borclanması Mərkəzi Bankdan yox, birbaşa onlardan olsun. Bu onların birlikdə işləməsinə əsas verən amildir. Amma bunun mənfi tərəfləri də var. Məsələn, bankların aktivlərinin dinamikasında dayanıqlıq zəifləyir. Xaricdən borclandığı müddətdə bankların aktivləri təhlükə altındadır. Bankın da bir nömrəli məqsədi likvidliyini yüksək dərəcədə tutmaqdır. Digər tərəfdən, xarici maliyyə institutlarından borclanmaq maliyyə-bank sektorumuzun xarici kapitaldan asılılığına gətirən amildir. Həmin maliyyə institutlarının Azərbaycandakı kommersiya bankları vasitəsilə birbaşa ölkənin rifah halına təsir etmək inkanları var. 4.2 milyard manat heç də az məbləğ deyil. Düşünməyə vadar edən məsələdir. Yəni indiki hədd bank sektorunun asılılığı deməkdir. Dövlət bu məsələyə ciddi diqqət yetirməlidir. Çünki Avrozonada bu gün böhran davam edir. 4.2 milyardın azaldılması qısa zamanı əhatə edən məsələ deyil. Yaxşı olar ki, banklar daxili borclanmaya daha çox getsinlər. Mərkəzi Bankın 4 uçot dərəcəsi daha da aşağı düşsə, məqsədəuyğun olardı. Yaxşı olar ki, kommersiya bankları fəaliyyətində həm yerli kreditləşmədən, həm də Mərkəzi Bankdan və ölkə daxilindəki əmanətlərdən daha çox istifadə etsinlər. Bu, bank sektorumuzun xarici kapitaldan asılılığının azalmasına imkan verəcək".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...