Kommersiya bankları Mərkəzi Bankın üstünə qalxır...

Tarix: 08.05.2014 / 09:12
Bölmə: İqtisadiyyat

Edilən bütün çağırışlara baxmayaraq, ölkənin kommersiya bankları yenə kreditləri olduqca yüksək faizlə təqdim edir. Əsas səbəb kimi isə o göstərilir ki, banklar depozitlər üçün yüksək faiz müəyyən edir, xaricdən aldıqları borca görə ödənilən faizlər də aşağı həddə deyil. Məhz bu şəraitdə hesab olunur ki, kredit faizlərinin aşağı salınması üçün kommersiya banklarına ayrılan mərkəzləşdirilmiş kreditin məbləği artırılmalıdır.
Bunun üçün Mərkəzi Bankın yetərincə imkanları var.
Son məlumatlara görə isə, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları aprel ayı ərzində 155,4 milyon dollar artaraq 14,871 milyard dollara çatıb. Ümumiyyətlə, 2014-cü il daxil olandan bəri valyuta ehtiyatlarının həcmi 719 milyon dollar, son bir ildə isə 2 milyard 371 milyon dollar artıb. Bu qədər böyük vəsaitə malik ölkənin baş bankının kommersiya banklarına aşağı faizlə kredit vermək imkanları var. Məhz bu şəraitdə də kommersiya bankları daha aşağı faizlə əhaliyə kreditlər təklif edə bilər.
Bundan başqa, Mərkəzi Bankın əlində bazardakı kredit faizlərini tənzimləmək üçün kifayət qədər digər alətlər də var. Məsələn, ekspertlərə görə, Mərkəzi Bank real kredit faizlərinin yüksəlməsində əhəmiyyətli təsirə malik olan komisyon haqlarının tənzimlənməsini və haqlar üçün "qiymət tavanı"nın müəyyənləşdirilməsini həyata keçirməlidir. Qeyd edək ki, komisyon haqları vətəndaşları daha aşağı faizli kreditlər adı ilə cəlb etmək üçün bankların ən çox istifadə etdiyi metoddur. Bəzi kommersiya bankları hətta 10-12 faizlik komisyon haqqı təklif edir. Lakin bunu müştərilərə bildirmirlər. Ekspertlər hesab edir ki, Mərkəzi Bankın bu məsələyə sərt müdaxiləsi bankların kommersiya fırıldağına son qoya bilər.
Hələlik isə Mərkəzi Bank uçot dərəcələrini aşağı salmaqla faiz həddinin düşməsinə çalışır. Xatırladaq ki, bu günlərdə Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini 4.75%-dən 4.25%-ə, faiz dəhlizinin yuxarı həddini 7%-dən 6%-ə, aşağı həddini isə 1%-dən 0.5%-ə endirib. Bunun kredit faizlərinin yüksək olduğu bir şəraitdə hansı dəyişikliklərə gətirib çıxaracağı hələ qarşıdakı dövrdə özünü göstərəcək. Lakin ekspertlər ciddi dəyişiklyin olacağını proqnozlaşdırmır. Bu səbəbdən hesab olunur ki, mərkəzləşdirilmiş kreditlər hesabına faiz dərəcələrinin aşağı salınması istiqamətində addımlar atılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan banklarının xaricdən resurs cəlb etmək imkanlarının məhdudluğunu nəzərə alsaq, onların əsas mənbələrinin əmanətlər və mərkəzləşdirilmiş kreditlər olduğunu görərik. Əmanətlərin faiz dərəcəsi isə bahadır. Bu səbəbdən Mərkəzi Bank bu işdə bankları mərkəzləşdirilmiş kreditlər hesabına ucuz resursla təmin edə bilər və bu yardım bütün bankları əhatə etsə, faizlər aşağı düşər.
İndilikdə isə mərkəzləşdirilmiş kreditlərdən heç də bütün bankların istifadə imkanları olmadığından, bu qərar bütün bank sektorunu əhatə edə bilmir. Azərbaycanın əksər aparıcı banklarında mərkəzləşdirilmiş kreditlərin payı ya cüzidir, və ya ümumiyyətlə yoxdur. Həmçinin, Mərkəzi Bankın bu tip kreditləri adətən sağlamlaşdırıcı kreditlər kimi bölüşdürür ki, bəzi hallarda bu zaman bankların seçim meyarları tam aydın olmur. Bu səbəbdən bankın bu məsələdə siyasətinin dəyişdirilməsi də vacib sayılır.
Burada bir məqamı da qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın 4,25 faizlik uçot stavkası kommersiya kreditlərinin faiz dərəcəsindən 4 dəfə azdır. Bu isə iqtisadi baxımdan anormal balansdır. Bu məsələnin də həlli vacib sayılır. Bundan başqa, faktdır ki, bank sektoruna xarici kapitalın daxil olmasında süni baryerlər mövcuddur. Bütün bunlar bank sektorunda rəqabətin formalaşmasına, kredit faizlərinin düşməsinə imkan vermir. Praktik olaraq, bu gün heç bir xarici bank Azərbaycanın bank sektorundan sərbəst fəaliyyət göstərmir. Bu isə, təbii ki, həmin sektorda rəqabətin inkişafına imkan vermir. Qeyd edilən məsələnin də həlli zəruri sayılır. Bütün bunlar nəticə etibarı ilə faizlərin də aşağı düşməsində mühüm əhəmiyyətə malikdir. Xatırladaq ki, bankların həddən artıq yüksək faizlə kredit verməsi məsələsi son vaxtlar daha tez-tez gündəmə gəlir və artıq bir neçə dəfə rəsmi səviyyədə bundan narazılıq səsləndirilib.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...