Azərbaycanın tütünçülük sektoru hələ də tənəzzüldən xilas olmayıb

Tarix: 05.05.2014 / 10:26
Bölmə: İqtisadiyyat

Apırılan araşdırmalar ölkədə siqaret aludələrinin sayının artmaqda olduğunu göstərir. Bu məhsula olan tələbat isə əsas etibarı ilə idxal hesabına ödənilir. Halbuki, ekspertlərə görə, Azərbaycanda tütünçülüyün inkişaf etdirilməsi idxaldan asılılığı əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Xatırladaq ki, son illərdə tütünçülük tənəzzülə uğrayan sahələrdən biri olub. Məsələn, ötən il Azərbaycanda 1 215 hektar sahədə tütün əkilib.
Bu, 2012-ci illə müqayisədə 20,7% az olub. Belə ki, 2012-ci ildə ölkədə 1 532 hektar tütün sahəsi əkilib və nəticədə 4 312 ton tütün yığılıb. Ötən il isə bu sahədə daha az məhsul götürülüb. Onu da bildirək ki, xüsusi zəhmət və qayğı tələb edən tütün Sovetlər dönəmində respublikamızın 21 rayonunda əkilib. SSRİ dağıldıqdan sonra isə tütün istehsalı hətta bir müddət tamamilə dayanıb. Son illərdə, qeyd olunduğu kimi, bu sahədə tənəzzül yaşanıb.
Lakin cari il ərzində vəziyyət dəyişə bilər. Belə ki, əvvəllər ölkənin kənd təsərrüfatı sahəsində əhəmiyyətli yerə malik olmuş tütünçülük şimal-qərb bölgəsində yenidən inkişaf edir. Hazırda tütünçülüklə məşğul olan bir çox sahibkarlıq subyektləri ölkənin şimal-qərb bölgəsində - Zaqatala, Qax, Şəki rayonlarında fəaliyyət göstərir. Üç rayonda 38 fermerlə bağlanmış müqavilə əsasında hazır şitil fermerlərə pulsuz verilir və pulsuz sahələrə çatdırılır. Bu il 1000 hektar sahədən təxminən 1500 ton hazır tütünün əldə olunması nəzərdə tutulur. Onu da qeyd edək ki, Zaqatalada yaradılan yerli "Inter-Tobacco" müəssisəsi müasir texnologiya əsasında qurulmuş zavodda Şəki, Zaqatala, Balakən və Qax rayonlarında müqavilələr əsasında tütünçülük sahəsində fəaliyyət göstərir. Müəssisə bazarın tələblərinə uyğun olaraq tütün əkinini həyata keçirir. Burada Amerikanın "Burley" və "Virgine" ətirli tütün sortları, yəni xırda yarpaqlı tütün istehsal olunur. Hesab edilir ki, yerli fermerlərin məsələyə marağı yaradılarsa, tütün idxalına ehtiyac qalmaz.
Xatırladaq ki, Azərbaycan 1996-cı ildə tütünçülük sahəsində özəlləşdirmə həyata keçirib. Hazırda bu sahə ilə özəl sektor məşğuldur. Bir daha qeyd edək ki, Sovet dönəmində kifayət qədər tütün əkilib tədarük olunurdu. Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycanda ən pik dövrdə illik olaraq 53 min ton tütün istehsal olunurdu. Tütünün yetişdirilməsi, yığılması və qurudulması kimi bütün digər prosedurlar xüsusi ailə təsərrüfatında həyata keçirilirdi. Bu da onu göstərir ki, Sovet dövründə Azərbaycanda tütünçülük bir növ fermer təsərrüfatı idi. Tütün istehsalı yüksək rentabelliyə malik olduğuna görə, sonradan onun istehsalı Şəki-Zaqatala zonasından başqa Lerik-Yardımlı, eyni zamanda ölkənin qərbinə kimi genişləndirildi. Bu gün də tütünçülüyü kənd təsərrüfatı istehsalçıları üçün əlavə gəlir mənbəyi hesab etmək olar. Hazırda tütünə tələbatın kənardan ödənilməsi bu sektorda məşğul olan insanların gəlirlərinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Yəni onlar özləri istehsalı həyata keçirsələr, daha çox qazanc əldə edə bilərlər. Digər tərəfdən, yerli istehsal uğurlu qurularsa, maya dəyəri baxımından ucuz başa gələrsə, bu, siqaretin qiymətinə təsir göstərə bilər. Həmçinin, daha mütərəqqi texnologiya tətbiq edilərsə, məhsuldarlıq qaldırılarsa, bu, xammalın qiymətinin aşağı düşməsinə gətirib çıxarar.
Düzdür, hazırda bütün dünyada siqaret çəkməyə qarşı mübarizə aparılır. Bu da tütünçülüyə ciddi təsir edə bilər. Lakin ABŞ-da siqaret çəkməyə qarşı mübarizənin aparılmasına baxmayaraq, bu dövlətdə son illərdə tütünün istehsal həcmi azalmayıb, əksinə artıb. Bu mənada ölkəmizin xarici təcrübədən də istifadəsi zəruri sayılır.
Digər tərəfdən, araşdırmalar göstərir ki, qiymətinin artmasından və yaxud ucuzlaşmasından asılı olmayaraq, siqaretin istehlak miqdarında azalma qeydə alınmır. Bu o deməkdir ki, siqaret çəkən insanlar lazımi qədər pul xərcləməklə bundan istifadə edir. Digər tərəfdən, siqaret ölkədə ən çox istehlak olunan mallardan biri olduğu üçün dünya bazarlarında yaşanan dəyişiklik özünü burada göstərir. Halbuki, tütün məhsullarına tələbat yerli istehsal hesabına ödənərsə, dünya bazarında qiymət dəyişikliyi Azərbaycana təsir etməz.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...