Problemli kreditlərə görə bir neçə bank bağlanmalı olacaq

Tarix: 05.05.2014 / 10:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Artıq bir neçə ildir ölkənin bank sektoru üçün ciddi başağrısına çevrilən problemli kreditlər məsələsi getdikcə daha ciddi fəsadlar yaratmağa başlayır. Bunu həmin kreditlərin məbləğinin durmadan artması da təsdiq edir. Görülən bütün qabaqlayıcı tədbirlərə rəğmən, rəsmi açıqlamalar da bu məsələdə problemin miqyasının genişləndiyini göstərir.
Belə ki, Mərkəzi Bankın 2014-cü ilin birinci rübünə dair açıqladığı məlumatlardan aydın olur ki, ölkəmizdə problemli kreditlərin həcmində yenidən artım var. Kredit təşkilatları tərəfindən verilən kreditlərin həcmi 2014-cü il aprelin 1-nə olan məlumata görə 15,941 milyard manatdır. Onun 853,7 milyon manatı, yəni 5,4 faizi vaxtı keçən kreditlərdir. Halbuki, bu ilin fevralında belə kreditlərin miqdarı cəmi 830 milyon manat idi. İndi isə bu məbləğin həcmi 20 milyon manatdan artıq olub. Problemli kreditlərin miqdarının bu tempdə artması isə bank sektoru üçün olduqca təhlükəli sayılır.
İqtisadçıların fikrincə, problemli kreditlərin məbləğinin artması əsasən insanların gəlir mənbəyindən məhrum olması ilə bağlıdır. Xüsusən də metro stansiyalarında ticarətin ləğv edilməsi bu məsələdə az rol oynamayıb. Burada ticarət obyektlərinin sökülməsi minlərlə satıcını gəlirdən məhrum etdi. Onların əksər hissəsinin banklardan kredit götürdüyünü nəzərə alsaq, deməli gəlirdən məhrum olan bu insanlar banka olan borcunu ödəməkdə çətinlik çəkir. Əlbəttə, problemli kreditlərin məbləğinin artmasına təkcə bu amil təsir etmir. Ekspertlər vaxtı keçmiş kreditlərin məbləğinin artmasından çıxış yolunu kredit faizlərinin azaldılmasında görür. Onu da qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın kredit ayrılmasına dair şərtlərin son aylarda sərtləşdirilməsi tələbində də əsas məqsəd mənfi dinamikanın qarşısını almaqdır. Artıq tələb olunan həcmdə rəsmi gəliri olmayan, kredit ödəmə imkanı risqli olan şəxslərə kredit verilməsi məhdudlaşdırılıb. Sərt tələblər əsasən istehlak kreditlərinin verilməsi zamanı müşahidə edilir. Lakin bu da problemli kreditlərin məbləğinin artmasının qarşısını ala bilməyib.
Bank sektoru üzrə mütəxəssislər hesab edir ki, Azərbaycanda fəaliyyətdə olan bankların hamısı universal bank xidməti göstərir. Ölkədə ixtisaslaşmış bankların olmaması üzündən bankların əksəriyyəti istehlak kreditlərinə üstünlük verir. Dünya praktikasına görə, oturuşmuş bank iqtisadiyyatın hər hansı bir sahəsinə sərmayə qoymalı və ondan gəlir götürməlidir. Azərbaycan bankları isə bu təcrübədən yararlanmaq istəmir və istehlak kreditləri hesabına gəlirlərini artırmağa çalışır. Bu da vəziyyətə təsirsiz ötüşmür.
Bundan başqa, banklar qısa zamanda çox gəlir əldə etməyə çalışaraq kreditləri yüksək faizlə təklif edirlər. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələri ilə Azərbaycan arasında kredit faizlərinə görə böyük fərq var. Bu fərq bəzən 4-5 dəfəyə yüksəlir. Bütün bunlar problemli kreditlər məsələsini dərinləşdirir. Mütəxəssislər hesab edir ki, özəl bankların qeyri-işlək və ya təhlükəli kreditləri müəyyənləşdirə və anlaya bilməməsi və yaxud bu istiqamətdə lazımi tədbirləri görməməsi bank sisteminin bəzi təkanlara və zəif fəaliyyətə həssas olmasına gətirib çıxarır. Bundan başqa, qlobal iqtisadi böhranın uzun sürən sonrakı təsirləri, müxtəlif əmtəələrin qiymətlərinin aşağı düşməsi regionlarda bankların kredit portfelinin daha da pisləşməsi risqini yaradıb. Ekspertlərin fikrincə, istehlak kreditlərinin qaytarılmasında müşahidə edilən yubanmalar təkcə bu kreditlərdən istifadə edən vətəndaşların ödəmə qabiliyyətinin azalmasında deyil. Burada zəif maliyyə analizi, pul vəsaitlərinin daxil olmasının proqnozlaşdırılmasında yol verilən səhvlər də böyük rol oynayır. Lakin indi banklar bu səhvlərə yol vermir. Artıq banklar problemi aradan qaldırmaq üçün maksimum dərəcədə şərtləri ağırlaşdırmağa başlayıblar. Müştəri seçimində ehtiyatlılıq nümayiş etdirirlər. Mərkəzi Bank yanında fəaliyyət göstərən mərkəzləşdirilmiş kredit reyestri imkan verir ki, müştəriləri düzgün qiymətləndirə bilsinlər. Oradan hər bir müştərinin başqa banka borcu olub-olmadığı, davamlı ödəyib-ödəmədiyi haqda məlumat əldə edirlər.
İndilikdə isə hesab olunur ki, problemli kreditlərin banklara təsiri onların həcmindən asılıdır. Lakin o da vurğulanır ki, bu, xırda bankların iflasına gətirə bilər.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...