Ekspert iflas bankların say artımında Mərkəzi Bankı suçlu bilir

Tarix: 01.05.2014 / 09:46
Bölmə: İqtisadiyyat

2014-cü ilin mart ayının 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 43 bankdan 34-ü mənfəətlə, 9-u zərərlə işləyib. Halbuki, ötən ilin analoji dövründə, həmçinin bu ilin yanvarında 38 bank mənfəətlə, 5-i zərərlə işləyirdi. Mərkəzi Bankın yaydığı məlumata görə, 2014-cü ilin fevral ayında mənfəətlə işləyən banklar üzrə bank sisteminin cəmi mənfəəti 115.55 milyon manat, zərərlə işləyən banklar üzrə bank sektorunun zərəri isə 26.43 milyon manat təşkil edib.
Nəticədə bank sisteminin yekun mənfəəti 89.12 milyon manat təşkil edib, bu da 2013-cü ilin fevralı ilə müqayisədə 44,4 faiz çoxdur.
Bank sisteminin zərərlə işləyən banklar üzrə zərəri ötən ilin fevralı ilə müqayisədə 6,7 dəfə artıb. Belə ki, ötən ilin fevralında zərərlə işləyən banklar üzrə zərər cəmi 4,23 milyon manat təşkil edirdi.
Zərərlə işləyən banklar üzrə zərərin artmasına baxmayaraq, mənfəətlə işləyən bankların mənfəəti artıb, nəticədə də bank sisteminin yekun mənfəəti çoxalıb. Mənfəətlə işləyən banklar üzrə bank sisteminin cəmi mənfəəti ötən ilin fevralı ilə müqayisədə 49,62 milyon manat və ya 75% artaraq 115.55 milyon manat təşkil edib. Yəni bəzi banklar daha çox qazanmağa, bəziləri isə daha çox zərərlə işləməyə başlayıb.
Azərbaycanda bank sektoru axırıncı dəfə 2012-ci ilin dekabrında ən çox zərərlə fəaliyyət göstərib. Həmin vaxt 10 bank zərərlə işləyib. 2013-cü ilin yayında isə zərərlə işləyən bankların sayı 3-ə qədər azalıb.
Qeyd edək ki, Azərbaycanın bank sistemi 2011-ci ili 158,99 milyon manat zərərlə, 2012-ci ili 130,01 milyon manat, 2013-cü ili isə 267.57 milyon manat mənfəətlə başa vurdu.
Ölkədə fəaliyyət göstərən 43 bankdan 9-nun zərərlə işləməsi iqtisadçıları narahat edir. Onların fikrincə, zərərlə işləyən bankların sayının artması bəzi bənkların bağlanmasına səbəb olacaq.
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, zərərlə işləyən bankların sayının artması Mərkəzi Bankın kreditvermə şərtlərini sərtləşdirməsi ilə bağlıdır: "2014-cü ilin başlanğıcından, bildiyiniz kimi, Mərkəzi Bankın həmin sektorda cəmləşən kommersiya banklarına tətbiq etdiyi istehlak kreditləri verilişinin məhdudlaşdırılması, kreditvermə şərtlərinin sərtləşdirilməsi, o cümlədən avtokreditlərə qoyulan məhdudiyyətlər, buradakı şərtlərin tamamilə dəyişdirilməsi hazırda bu sektorda ciddi passivlik yaradıb. Mərkəzi Bank bu qərarlara imza atanda qeyd edirdi ki, artıq Azərbaycanda zərərlə işləyən bankların sayı artacaq. Belə aqibətlə üzləşəcək bankların sayı da 5-7 arası qeyd olunurdu. Görünən odur ki, artıq 9 bank zərərlə işləyənlər sırasına daxil olub. Bu prosesin baş verməsi onunla bağlıdır ki, Azərbaycanda kredit bazarının böyük hissəsi istehlak krediti verilişinə yönəlmişdi. Buna həyatımızın hər addımında rast gəlirdik. Azərbaycanda həmçinin bank sektoru xidmət növlərinin çox az hissəsindən istifadə edir. Bu istiqamətdə banklar, əslində, öz gəlir mənbələrini şaxələndirməli və təklif etdikləri xidmət növlərini genişləndirməlidirlər. Lakin bu istiqamətdə ciddi addımların atılmadığı bir halda onların gəlir mənbəyinin əsasını təşkil edən istehlak kreditlərinə qoyulan məhdudiyyətlər, ümumiyyətlə, ölkədə kredit sistemində sərtləşmə siyasətinə başlanması bir çox bankların zərərlə işləməsinə gətirib çıxardı. Göründüyü kimi, proses özünü çox gözlətmədi və təxminən iki ay ərzində zərərlə işləyən bankların sayının artması istiqamətində nəticəsini verdi. Zərərlə işləyən bankların sayının artmasında nizamnamə kapitalının artırılması istiqamətində görülməsi gözlənilən işlərin hər hansı bir rolu yoxdur. Nizamnamə kapitalının 50 milyon manata qaldırılması ilə bağlı qərarı Mərkəzi Bank 1 il müddətinə uzatdı. Nizamnamə kapitalı ilə bağlı qərar ancaq həmin limiti ödəyə bilməyən bankların bağlanmasına yol açan qərardır. Nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdıra bilməyən banklar bağlanmalı idi. Həmin banklar bağlanmaqdan yaxa qurtarmaq üçün ya kredit təşkilatları kimi fəaliyyət göstərməli, ya da birləşməlidirlər. Amma Azərbaycanda birgə fəaliyyət göstərməyə o qədər də isti münasibət göstərmirlər. Çünki burada kimin aparıcı olması ilə bağlı psixologiyadan irəli gələn məsələ var. Belədə yaranmış vəziyyətdə ciddi problemlər ortaya gəlirdi. Ona görə də yanvarın 1-dən Mərkəzi Bank tərəfindən təxminən 8 bankın fəaliyyəti dayandırılmalı idi. Lakin Mərkəzi Bankın qərarı ilə nizamnamə kapitalının artırılması tələbi uzadıldı. Bu amilin isə zərərlə işləyən bankların sayının artmasında elə də ciddi rolu yoxdur. Zərərlə işləyən bankların sayının artması, sadəcə, bankların gəlir mənbələrini şaxələndirməməsi, ilin əvvəlindən sərt pul-kredit siyasətinə keçilməsi, istehlak kreditinə məhdudiyyət qoyulması, avtokredit şərtlərinin dəyişdirilməsi ilə bağlıdır. Həmçinin istehlak krediti bazarında ciddi fəaliyyət göstərməyən iri banklar sərt rəqabət şəraitində həmin bazara daxil olmağa məcbur olaraq, belədə gəlir mənbələrini diversifikasiya etməyə cəhd etdilər. Bu da kiçik bankların, əvvəlcədən gözlənildiyi kimi, fəaliyyətlərini daha da məhdudlaşdırır və gəlirlərini azaldır".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...