2 milyon adamın taleyi bankların əlində qalıb

Tarix: 16.04.2014 / 09:01
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkə bankları tərəfindən kredit verilməsi qaydaları sərtləşdirilsə də, hələ maliyyə ehtiyaclarını qarşılmaq üçün banklara üz tutanların sayı kifayət qədərdir. Elə bunun nəticəsidir ki, hazırda banklara borcu olanların sayı 2 milyon nəfərə çatmaq üzrədir. Əvvəlki kimi isə banklar müştəriləri üzərində, belə demək mümkünsə, daha böyük hüquqlara malikdir.
Ekspertlər bunu indiyə qədər istehlak kreditləri haqqında qanunun qəbul olunmaması ilə izah edirlər. Qeyd edək ki, dünya təcrübəsində bu qanunun qəbulu və tətbiqi zəruri sayılır və müvafiq addımlar atılır. Azərbaycanda da analoji addımın atılması vacib hesab olunur. İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev qeyd edir ki, bu qanunun qəbul olunması ona görə vacibdir ki, banklar çox hallarda istehlakçının hüququnu pozur: "Müşahidələr göstərir ki, bir sıra banklar kreditə ehtiyacı olan şəxslərə düzgün olmayan və ya natamam məlumatlar verir. Dövri mətbuatda və şəhərin müxtəlif yerlərində sərfəli şərtlərlə kreditlərin təklif olunduğu reklamlara rast gəlirik. Ancaq banka müraciət etdikdə məlum olur ki, reallıqda kredit şərtləri reklamda göstəriləndən xeyli fərqlənir. Çünki banka müraciət edən şəxslər ya əlavə komisyon haqqı ödəməli olur, ya da yüksək faizlə kredit götürmək məcburiyyətində qalırlar". Ekspert qeyd edir ki, banklar kredit alan vətəndaşla bağlayacağı müqaviləni Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq birtərəfli qaydada və sənəddə müştərilərin hüquqlarını nəzərə almadan tərtib edirlər: "Eyni zamanda bu müqaviləni hazırlayarkən özlərinə daha geniş səlahiyyət verir, istehlakçının səlahiyyətlərini isə məhdudlaşdırırlar. Bundan başqa, sözügedən müqavilələrdə bəzi məsələlər natamam qeyd olunur ki, bu da çox vaxt vətəndaşların aldadılmasına gətirib çıxarır. Nəticədə bank məhsullarının istehlakçısı olan müştərilər çoxlu sayda problemlərlə üzləşirlər. Bu hüquqları normal müdafiə edən qanun isə yoxdur. Mövcud bank qanunvericiliyi isə kredit təşkilatlarının fəaliyyətlərini tənzimləyir və daha çox onların hüquqlarını qoruyur".
İndi məsələni aktuallaşdıran məqam, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, banka borcu olan vətəndaşların sayının artmasıdır. Bundan başqa, istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrinin azaldılması da olduqca vacibdir. Lakin buna nail olmaq üçün bankların maliyyə vəsaitlərinə əlçatanlığı daha çox yerli səviyyədə həll olunmalıdır. Məsələn, Mərkəzi Bank yerli kommersiya bankları üçün bu istiqamətdə əlavə vəsait ayıra bilər. Xatırladaq ki, ölkənin baş bankının valyuta ehtiyatları artıq 15 milyard dollara çatmaq üzrədir. Ekspertlər bankların kredit faizlərinin yüksək olmasının bir səbəbini də Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi ilə izah edir. Bu gün həmin dərəcə 4,75 faizdir. Bu o deməkdir ki, Mərkəzi Bankdan kommersiya banklarına verilən kreditlərin faiz dərəcəsi bu həddədir. Bu dərəcənin bir qədər də azaldılmasına ehtiyac var.
Digər tərəfdən məlumdur ki, bankların kredit portfelinin təxminən yarısını, kiçik banklarda isə bundan çoxunu depozitlər təşkil edir. Buna görə də cəlb edilən depozitlər və əmanətlərin faiz dərəcəsi kreditlərin faiz dərəcələrinə təsir göstərir. Başqa sözlə, depozitlərin faiz dərəcələri ilə kreditlərin faiz dərəcələri arasında birbaşa asılılıq var.
Bu səbəbdən, ekspertlərin fikrincə, indiki dövrdə xüsusilə fiziki şəxslərdən cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcəsinin aşağı salınması istiqamətində addım atılmalıdır. İlk olaraq dövlət tərəfindən sığortalanan əmanətlərin faiz dərəcəsi aşağı salınmalıdır. Hazırda 10% və daha aşağı faizlə cəlb edilən əmanətlər dövlət tərəfindən sığortalanır. Hesab olunur ki, bu tendensiya davam etdirilməli və sonrakı dövrlərdə sığortalanan əmanətlər üzrə faiz dərəcəsi daha da aşağı salınmalıdır. Bu addım əmanətçiləri sığortalanan hədlərə üstünlük verməyə sövq edəcək və nəticədə əmanətlərin orta illik faiz dərəcəsi aşağı salınacaq.
Məlumdur ki, bankların kredit resursunun önəmli hissəsi xaricdən cəlb edilən kreditlərdir. Ekspertlərin fikrincə, Azərbaycan bankları xaricdən cəlb edilən vəsaiti də baha əldə edir. Çünki bankların reytinqi yüksək olmadığından xarici maliyyə qurumlarından birbaşa kredit cəlb etmək olmur. Buna görə də banklarımız vasitəçi bankların köməyi ilə kredit cəlb etmək məcburiyyətində qalır. Vasitəçiliklə əldə edilən kreditlər Azərbaycan banklarına 8-10 faizə başa gəlir. Amma birbaşa alınan kreditlər 3-4 faiz səviyyəsindədir. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın əmanətlərin cəlb edilməsi üzrə məcburi ehtiyat normasını aşağı salması da kredit vəsaitlərinin ucuzlaşmasına xidmət edə bilər. İndilikdə isə yüksək faizlər bankların daha çox qazanc əldə etməsinə, banka borclanan insanların sayının isə armasına gətirib çıxarır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...