Gələn il dövlət büdcəsindən cəmi 8 rayona vəsait ayrılacaq. Bu barədə 2023-ci ilin dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsində qeyd olunub. Layihəyə əsasən, 58 rayon və şəhər gələn il yerli gəlir və xərcləri tənizmləmək üçün mərkəzləşdirilmiş xərclərdən vəsait almayacaq və özünümaliyyələşdirmə prinsipi ilə işləyəcək.
Qeyd edək ki, bu il dövlət büdcəsindən 14 rayon vəsait alır. Gələn il həmin rayonlardan altısı özünümaliyyələşdirmə prinsipi ilə işləməli olacaq.
Belə ki, layihəyə əsasən, Cəbrayıl (dövlət büdcəsindən 1 milyon 521 min manat ayrılacaq), Xocavənd (1 milyon 367 min manat), Xocalı (1 milyon 168 min manat), Kəlbəcər (2 milyon 347 min manat), Laçın (1 milyon 797 min manat), Lerik (1 milyon 161 min manat), Yardımlı (2 milyon 184 min manat) və Zəngilan (761 min manat) gələn il dövlət büdcəsindən vəsait ala biləcək.
Onu da qeyd edək ki, dövlət büdcəsindən rayonlara gələn il cəmi 12 milyon 306 min manat vəsait ayrılacaq.
Ağdam (dövlət büdcəsindən bu il 4 milyon 980 min manat nəzərdə tutulub), Balakən (1 milyon 612 min manat), Goranboy (2 milyon 156 min manat), Qax (5 miyon 476 min manat), Oğuz (2 milyon 484 min manat) və Zərdab (2 milyon 917 min manat) bu il dövlət büdcəsindən vəsait alsalar belə, 2023-də bu rayonlara pulun verilməsi nəzərdə tutulmayıb.
Məlumat üçün onu da bildirək ki, gələn il büdcədən vəsait alacaq 8 rayonun altısı Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yerləşir.
Rayonların özünümaliyyələşdirməsi, xarici investisiyanın cəlb edilməsi ilə bağlı hələ bir neçə il əvvəl Prezident İlham Əliyev yerli icra başçılarının qarşısında vəzifə qoysa da, bu sahədə xüsusi irəliləyiş nəzərə çarpmır. Rayonlar özlərini maliyyələşdirə bilirlər?
Vüqar Bayramov: “Özünü maliyyələşdirəcək rayonların sayının artması dövlət büdcəsindən asılılığın aradan qaldırılması baxımından vacibdir”
Millət vəkili Vüqar Bayramov bildirdi ki, 66 rayondan 58-nə dövlət büdcəsindən vəsait ayrılmayacaq: “Həmin rayon və şəhərlər yerli gəlirlər hesabına öz xərclərini təmin edəcəklər. Gələn ilin dövlət büdcəsindən rayonlara ümumilikdə 12 milyon 306 min manat vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulur. Özünü maliyyələşdirəcək rayonların sayının artması dövlət büdcəsindən asılılığın aradan qaldırlması baxımından vacibdir. Bununla yanaşı, hazırda əsas hədəflərdən biri də iqtisadiyyatın balanslı inkişafının dəstəklənməsi və region ilə paytaxt arasındakı iqtisadi fərqin mərhələli şəkildə azaldılmasıdır. Ona görə də həmin rayonlara daha çox sərmayə cəlbinin təşviq edilməsi çox vacibdir”.
Akif Nəsirli: “Hazırda ölkədə heç bir rayon dövlətdən gələn dotasiya olmadan öz xərclərini ödəmək gücündə deyil”
İqtisadçı ekspert Akif Nəsirli bildirdi ki, reallıqda Azərbaycanda heç bir rayon dövlət dotasiyası olmadan öz xərclərini qarşılamaq gücündə deyil: "Əslində dövlət büdcəsi tərəfindən 58 rayon da daxil olmaqla bütün rayonlara dotasiya ayrılır. Yalnız yerli bəzi cüzi xərclər rayon icra hakimiyyətlərinin üzərinə düşür. Amma rayonun təhsil, polis,səhiyyə, vergi şöbələri, yerli icra hakimiyyəti işçilərinin maaşı və s. yenə də mərkəzi büdcədən maliyyələşməkdə davam edəcək.
Həqiqətdə isə dövlət büdcəsinin verdiyi dotasiyadan məhrum olan rayonlarda çalışan polis, təhsil şöbəsi, vergi, tibb işçiləri də yerli büdcə hesabına maliyyələşməlidirlər. Sadəcə 58 rayonla bağlı atılan bu addım rayonların büdcədən dotasiya almaması fonunun yaradılmasına hesablanıb. Yalnız rayonda görülən bəzi kiçik işlər, məsələn yaşıllaşdırma, parklara xidmət, kommunal xərclər yerli büdcənin hesabına formalaşacaq.
Bu vəziyyət isə onu göstərir ki, ölkədə mövcud olan bütün rayonlar istər-istəməz bu və ya digər dərəcədə dövlət büdcəsindən dolayısı ilə dotasiya almaqda davam edəcəklər. Yaranmış vəziyyət belə deməyə əsas verir ki, hazırda ölkədə heç bir rayon dövlətdən gələn dotasiya olmadan öz xərclərini ödəmək gücündə deyil".
Günel CƏLİLOVA
