Bu ilin noyabrın 1-nə Azərbaycanda pul bazası 16 milyard 671 milyon manata yüksəlib. Bu isə ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 14% çoxdur. Qeyd edək ki, pul bazası bu ilin doqquz ayı ilə müqayisədə 3,3 % artıb, ilin əvvəlinə nisbətən isə 7,1 % azalıb.
Qeyd edək ki, pul bazasının tərkibinə dövriyyədə olan nağd pul və bank ehtiyatları (kommersiya banklarının Mərkəzi Bankdakı müxbir hesablarının qalıqları) daxildir. Beləliklə pul bazasının artmasının nəyi yaxşıdır, nəyi pis?
“Pul bazası Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına daha çox pul ayırması ilə artır, belə olan halda banklarda sahibkarlara…”
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov bildirdi ki, pul bazası dövriyyədə olan nağd pullardır və bankların Mərkəzi Bankda qalan hesablarındakı puldur: “Pul bazası dedikdə dövriyyədə olan nağd pullar nəzərdə tutulur. İqtisadiyyatda cari hesablaşmaların aparılması üçün ehtiyac olan minimum məbləğ olmalıdır. Əgər iqtisadiyyat böyüyürsə və hesablaşmaların aparılması üçün tələbi qarşılamaq üçün ehtiyac yaranırsa pul bazasın mərhələli olaraq artması müşahidə oluna bilər. Ümumiyyətlə, ölkədə pul bazasının artması yaxşı haldır. Bu o deməkdir ki, dövriyyədə pul kütləsi artır. Dövriyyədə pul kütləsinin artması da iqtisadi aktivliyə səbəb olur. Pul bazası Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına daha çox pul ayırması ilə artır . Belə olan halda banklarda sahibkarlara daha çox kredit ayırmalı olur. Təbii ki, bu halda ölkə iqtisadiyyatının inkişafına müsbət təsir edir. Beləliklə, iqtisadiyyat canlanır və yeni iş yerləri artır. Çünki sahibkarlar kredit və başqa üsullarla vəsait alıb yeni iş yerləri açırlar. Bu tendensiya əsas əmtəələrin dünya bazarındakı qiymət artımı ilə əlaqədardır. Qiymət artımı var deyə, paralel olaraq pul bazası da artır”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, ölkədə pul kütləsinin daha çox artmasının şahidi olacağıq: “İlin əvvəli ilə müqayisədə pul bazası 2 milyarddan çox artıb. Ancaq müqayisə uzunmüddətli dövr üçün olarsa daha yaxşı nəticə əldə olunar. Xatırladım ki, 2015-ci ildə devolvasiya baş verməmişdən əvvəl Azərbaycanda pul bazası 10 milyard 551 milyon manat idi. Həmin dövrü indiki məzənnə ilə müqayisə edəndə görünür ki, o zamanda ölkəmizin pul bazası çox olub”.
Günel CƏLİLOVA
