Azərbaycana xaricdən idxal olunan avtomobillər üçün aksiz vergisinin artırılması nəzərdə tutulur. Nəticədə ölkəyə idxal olunan avtomobillərin qiymətində artım qaçılmaz hesab olunur.
Qeyd edək ki, aksizlərin artırılması 2022-ci ilin büdcə zərfi çərçivəsində Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklərdə nəzərdə tutulur. Belə görünür ki, daha çox bahalaşma özünü iri mühərrik həcminə malik avtomobillərdə göstərəcək. Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, mühərrikin həcmi 4 000 kubsantimetrədək olduqda 5 600 manat + mühərrikin həcminin 3 001-4 000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 15 manat (indi 13 manatdır) ödəniləcək. Burada 4 000 kubsantimetrədək olduqda 5 600 manat məbləği dəyişməz olaraq qalır. Mühərrikin həcmi 5 000 kubsantimetrədək olduqda 20 600 manat + mühərrikin həcminin 4 001-5 000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə - 40 manat (hazırda 18 600 manat + hər kubsantimetrə görə 35 manatdır) ödəniləcək. Mühərrikin həcmi 5 000 kubsantimetrdən çox olduqda 60 600 manat + mühərrikin həcminin 5 000 kubsantimetrdən çox hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 80 manat ( hazırda bu məbləğ 53 600 manat + hər kubsantimetrə görə 70 manatdır) ödəniləcək. Bununla yanaşı, 7 ildən artıq istehsal tarixi olan və idxal edilən nəqliyyat vasitələrinin aksiz vergisinə əlavə əmsal tətbiq olunacaq. Layihəyə əsasən, yeni hibrid mühərrikli nəqliyyat vasitələri idxalda ƏDV-dən azad olunacaq. Elektromobillər isə həm idxalda, həm də daxili bazarda satışda ƏDV-yə cəlb edilməyəcək.
Hökumət hesab edir ki, bu dəyişikliklər daha çox əhalinin maddi gəlirləri yüksək olan təbəqəsini əhatə edəcək. Amma atılan müəyyən addımlar əhalinin aztəminatlı hissəsinin daha çox istifadə etdiyi ikinci əl maşınlarının da bahalaşacağını göstərir. Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Tahir Mirkişilinin açıqlamaları da bunu təsdiq edir: “Azərbaycanda avtomobil parkının köhnəlməsi müşahidə olunur, bununla bağlı bizə şikayətlər də daxil olur. Bəzi ölkələrdən qəzaya uğramış, yenidən təmir edilmiş, köhnəlmiş avtomobillərin Azərbaycana gətirilməsi ilə bağlı mətbuatda da məlumatlar var. Bu problemin aradan qaldırılması üçün, fikrimizcə, yeni addımların atılmasına ehtiyac var. Bunun üçün aksiz dərəcəsi və rüsumların ölkəyə məhz yeni avtomobillərin gətirilməsini, avtomobil parkının yenilənməsini təşviq etməsi vacibdir. Yəni köhnə maşınlar üçün aksiz dərəcəsi və rüsumlar qaldırılmalı, yeni maşınlar üçün aksiz dərəcəsi və rüsumlar isə aşağı salınmalıdır”. T. Mirkişili qeyd edib ki, Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, idxal olunan minik avtomobillərin istehsal tarixi 7 ildən artıq olduqda, hesablanmış aksiz məbləğinə benzin mühərrikli minik avtomobillərdə 1,2, dizel mühərrikli minik avtomobillərdə isə 1,5 yüksəldici əmsalı tətbiq ediləcək: "Bunu təqdir edirik. Bu istiqamətdə işlər davam etdirilməli, gələcəkdə də aksiz dərəcəsi və rüsumlarla avtomobil parkının yenilənməsini təşviq etməliyik. Parkın yeni olması ölkəmizin də inkişaf səviyyəsinə uyğun gələcək”. Yuxarıda qeyd edilən dəyişikliklər təsdiq edilsə, ölkədə yalnız yeni hibrid maşınlar ucuzlaşacaq. Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliyə görə, istehsal tarixi 3 ildən, mühərrikinin həcmi 2 500 kubsantimetrdən çox olmayan hibrid avtomobillərin Azərbaycana idxalı və satışı gələn il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) azad ediləcək. Milli Məclis bu dəyişikliyi təsdiq edərsə, həmin avtomobillər təxminən 20% ucuzlaşa bilər. Nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Eldəniz Cəfərov deyir ki, Azərbaycanda belə bir addımın atılması həm iqtisadi, həm də ekoloji cəhətdən əhəmiyyətlidir: “Bir neçə ildir ki, hökumətin ekoloji təmiz avtomobillərin ölkəyə gətirilməsi və ölkə daxilində stimullaşdırılması ilə bağlı tədbirlər planı var. Dəfələrlə sizin media qurumu vasitəsilə bu məsələlərə münasibət bildirmişik. Bu il həmin proqramın tətbiqi ilə bağlı son ildir. Hökumət artıq dövlət proqramı ilə 2021-ci ildə bu məsələlərin fundamental həlli ilə bağlı əsaslı addımlar atılacağını bildirib.
Həmçinin, mən bildiyimə görə, artıq hökumətin bəzi strukturlarında aidiyyəti məsələlərlə məşğul olan işçi qrupları yaradılır. Bu onu göstərir ki, ekoloji təmiz avtomobillərin ölkəmizə idxalını stimullaşdırmaq istiqamətində konkret addımlar atılacaq. Bu yaxınlarda Vergi və Gömrük Məcəllələrinə təklif edilən dəyişikliklər bir daha göstərir ki, əsaslı addımların atılmasında hökumət israrlıdır. Bu, həm də sahibkarların ölkəyə ekoloji cəhətdən təmiz avtomobillər gətirməsinə şərait yaradacaq”. Lakin ekspert onu da qeyd edir ki, ekoloji təmiz avtomobillərin kreditləşdirilməsi sadələşdirilməlidir: “Banklar ekoloji təmiz avtomobil almaq istəyən vətəndaşa mütləq güzəştli kredit verməlidir. İlkin olaraq həmin vətəndaşlardan avtomobilin dəyərinin 20%-i alına, məbləğin qalan hissəsi isə 9-10%-dən rəsmiləşdirilə bilər. Bu isə vətəndaşa şərait yaradacaq ki, əlində olan vəsaiti istifadə edərək ekoloji təmiz avtomobili alsın. Azərbaycan Mərkəzi Bankı ekoloji təmiz avtomobillərin kreditləşdirilməsi üçün kommersiya banklarına şərait yaratmalıdır”.
Ramil QULİYEV
