Məlum olduğu kimi, mühərrikinin həcmi 3000 kubsantimetrdən çox və istehsal tarixi 3 ildən artıq olan minik avtomobillərinə görə aksiz dərəcələri artırılır.
Bununla bağlı məsələ Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında müzakirəyə çıxarılan Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Məcəlləyə təklif edilən dəyişikliyə əsasən, mühərrikin həcmi 3000 kubsantimetrdən çox və istehsal tarixi 3 ildən artıq olan minik avtomobillərinə görə aksiz dərəcəsi aşağıdakı kimi olacaq: mühərrikin həcmi 4000 kubsantimetrədək olduqda, 5600 manat + mühərrikin həcminin 3001-4000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 15 manat. Mühərrikin həcmi 5000 kubsantimetrədək olduqda, 20600 manat + mühərrikin həcminin 4001-5000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 40 manat. Mühərrikin həcmi 5000 kubsantimetrdən çox olduqda, 60600 manat + mühərrikin həcminin 5000 kubsantimetrdən çox hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 80 manat.
O da məlumdur ki, Azərbaycanda yerli avtomobil istehsalı inkişaf etməyib. Ölkədə avtomobil istehsalı ilə məşğul olan müəsisələr olsa da, orada avtomobillər yığılır. Yəni hissələrin demək olar tam əksəriyyəti başqa ölkələrdə istehsal olunur. O üzdən, Azərbaycanda yerli avtomobil istehsalı inkişaf etmədiyi halda idxal rüsumlarının artırılmasına hansı iqtisadi-maliyyə zərurətləri var idi?
“Avtomobil satışı ilə məşğul olanlar qiyməti artırmaq üçün bundan sui-istifadə edəcəklər”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, belə bir qərarın verilməsinə zərurət yox idi: “Vacib deyil idi ki, belə bir qərar verilsin. Məgər Azərbaycanda yerli avtomobil sənayesi inkişaf edib ki, rəqabətə duruş gətirməkdən ötrü belə bir qərar verilir? Təbii ki, yox. Sadəcə, büdcəyə daha çox vəsait daxil olsun deyə, belə kortəbii təşəbbüs irəli sürülüb. Bunun isə mənfi fəsadları olacaq. Çünki zatən Azərbaycanda avtomobillərin qiyməti çox bahadır. Məsələn, qonşu Gürcüstanda avtomobil qiymətləri bizim ölkə ilə müqayisədə aşağıdır. Bu qərardan sonra Azərbaycanda avtomobillərin qiyməti daha da artacaq. Avtomobil satışı ilə məşğul olanlar qiyməti artırmaq üçün bundan sui-istifadə edəcəklər. Orta və uzunmüddətli dövrdə müvafiq xərclər son nəticədə maya dəyəri hesab olunmaqla, idxal olunan avtomobillərin, ikinci əl bazarında təklif olunan avtomobillərin qiymətlərinin artmasına gətirib çıxaracaq. Burada əsas təzyiq birinci avtomobilin ilinə görə aksiz vergisi üzrə dərəcələrin yenidən işlənilməsi və burada differensial əmsalların ortaya qoyulmasıdır”.
Ona görə də ekspert hesab edir ki, belə bir qərarın iqtisadi əsası yox idi.
Vidadi ORDAHALLI
