Avtomobil sahəsinə aid təklif olunan rüsumların maşın bazarında qymətlərə hansı formada təsir göstərəcəyi son günlərin əsas müzakirə mövzuları sırasında yer alır. Ekspertlərin böyük əksəriyyəti bu fikirdədir ki, yeni rüsumlar istənilən halda maşınların qiymətində müəyyən artımlara səbəb olacaq.
Xatırladaq ki, minik avtomobilinin mühərrikinin həcminə görə dövlət rüsumları müəyyənləşib. Bununla bağlı "Dövlət Rüsumu Haqqında" Qanuna dəyişiklik təklif olunur. Dəyişikliklə minik avtomobilinin mühərrikinin həcmi 2000 kubsantimetrədək olduqda - mühərrikinin həcminin hər kubsantimetrinə görə 0,05 manat; 3000 kubsantimetrədək olduqda - 100 manat + mühərrikinin həcminin 2001-3000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrinə 0,1 manat; 4000 kubsantimetrədək olduqda - 200 manat + mühərrikinin həcminin 3001-4000 kubsantimetr hissəsi üçün hər kubsantimetrə görə 0,2 manat dövlət rüsumu tutulacaq.
Minik avtomobilinin mühərrikinin həcmi 2000 kubsantimetrədək olduqda mühərrikin həcminin hər kubsantimetrinə görə əvvəl 3 qəpik alınırdısa, indi 5 qəpik olacaq. Daha böyük mühərrik həcmli maşınlarda bahalaşma lap çoxdur. Qeydiyyat rüsumlarında müəyyən artımlar var. Ekspertlər bildirir ki, həmçinin təkrar qeydiyyat prosesində dövlət nömrə nişanlarının alınmasına görə rüsum da artdığına görə, avtomobil bazarında maşınların qiymətində bahalaşma baş verə bilər. İqtisadçı Natiq Cəfərli qeyd edir ki, rüsum dəyişikliyi daha çox ikinci əl avtomobillərin satış qiymətinə təsir edəcək. Çünki rəsmi dilerlər yeni avtomobilləri satarkən qeydiyyat rüsumunu öz üzərinə götürə bilər. Amma ikinci əl avtomobillərin satışında bu vəsaiti iki tərəfdən biri, yəni ya avtomobili satan, ya da alan ödəməlidir: "Avtomobil satarkən ya alan, yaxud da satan rüsumları öz üzərinə götürürdüsə, indi bu sövdələşmə dəyişəcək. Əgər avtomobili satan şəxs rüsumları öz üzərinə götürəcəksə, təbii ki, bu, avtomobilin satış qiymətinin artmasına rəvac verəcək. Çünki rüsumlarda dəyişiklik baş verir. Yox, əgər qeydiyyat xərcini avtomobili alan öz üzərinə götürəcəksə, bu zaman alıcının cibindən daha çox pul çıxacaq. İstənilən halda bu, avtomobilin qiymətinə təsir göstərəcək. Çünki vətəndaşın avtomobil almaq üçün sərf edəcəyi vəsaitin məbləği artacaq".
Nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Eldəniz Cəfərov isə “report”a bildirib ki, artıq keçən aydan maşınlar bahalaşmağa başlayıb: “Oktyabr ayında ötən aya nisbətən Azərbaycanda ikinci əl avtomobillərə tələb artıb. Azərbaycanın avtomobil bazarında canlanma hiss olunur. Bu da mövsümlə əlaqədardır. Biz qızmar yayı geri qoymuşuq. Artıq qış fəslinə doğru gedirik və belə olanda şəhərlərdə yaşayan insanların nəqliyyat vasitələrinə tələbatı artır. Odur ki, sentyabra nisbətən oktyabrda tələb var. Qiymətlər də keçən aya nisbətən cüzi də olsa artıb. Bu artım 2 %-dən çox deyil. Yeni atomobillərə tələbat azalmayıb. Milli valyutanın stabil qalması və iqtisadiyyatın hazırda dayanıqlı olması imkan verir ki, vətəndaşlar yeni avtomobil ala bilsinlər. Qeyd edim ki, təxminən bu ilin dekabr ayından gələn ilin aprelinə qədər Azərbaycanda yeni komfortlu və təhlükəsiz avtomobillərə tələb daha da artacaq. Çünki iri avtomobil istehsalçıları istehsalı bir qədər azaldacaq. Lakin qiymətlərdə bu ilin sonuna qədər kəskin dəyişiklik gözlənilmir. Gələn ilin əvvəlindən ola bilər ki, qiymətlər yenə 2-3 % civarında artsın. Bu da daşınma qiymətlərinin yüksəlməsi, istehsalın azalması kimi beynəlxalq proseslərlə əlaqədardır”. Ekspert ölkəyə hibrid avtomobillərin də gətirilməsindən danışıb: “Sevindirici haldır ki, vətəndaşlar hibrid avtomobillərə maraq göstərir. Lakin bəzən ABŞ-dan köhnə, yararsız avtomobilləri daha çox gətirirlər. Yaxşı olardı ki, vətəndaşlarımız yeni, Avropa spesifikasiyalı hibrid avtomobillər alsınlar ki, sonra həmin avtombillərdə problemlər olanda onun təmiri mümkün olsun. Azərbaycanda bu gün Avropa spesifikaliyalı hibrid avtomobillərin təmiri mümkündür, rəsmi dilerlər bunu edir. Amma ABŞ-dan gətirilən hibrid avtomobillərin təmirində servislər bəzən çətinlik çəkə bilirlər”. Bu arada məlum olub ki, Azərbaycana gətirilən hibrid avtomobilləri əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) azad edilir.Bununla bağlı Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik təklif olunur.
Dəyişikliklərə əsasən, istehsal tarixi 3 ildən və mühərrikinin həcmi 2 500 kubsantimetrdən çox olmayan hibrid avtomobillərin Azərbaycana idxalı və satışı 2022-ci il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə vergidən azad ediləcək. Qeyd edək ki, Azərbaycanda ƏDV-nin dərəcəsi 18 % təşkil edir. Bu vəziyyətdə hibrid maşınların nisbətən ucuz olması və onlara daha böyük maraq yaranması gözlənilir.
Tahir TAĞIYEV
