Bahadur Bilalov: "Turizmin bu növündə mövsüm anlayışı yoxdur"
Arxeoloji turizm turizmin yeni sahələrindən biridir. Əslində, mədəni turizmin daxilində yer alan və insanların qədim dövrə, keçmişə marağından doğan istək əsasında formalaşan bu turizm sahəsi öz spesifikliyi ilə fərqlənir.
Arxeoloji turizm əsasən iki mənada başa düşülür: arxeoloji qazıntı sahələrinin ziyarət edilməsi və arxeoloji qazıntılara müəyyən müddətlərdə qoşulma. Arxeoloji turizmin hədəf kütləsi cəmiyyətin intellektual kəsimi və arxeologiyaya uşaqlığından həvəs göstərən müxtəlif ixtisas sahibləridir. Bu turizm sahəsinin inkişafı nəinki turizm iqtisadiyyatına yeni məhsul təqdim edir, eləcə də arxeologiyanın bir elm kimi innovativliyini artırır.
Məlumat üçün bildirək ki, bir sıra xarici ölkələrdə arxeoloji turizm turizmin ən tələb olunan sahələrindən biridir.
İtaliyanın Roma şəhəri yaxınlığında "Roma forumu" adlı bir abidə var. Bu abidəni Romaya gələn bütün turistlər ziyarət edir. "Roma forumu" memarlıq abidəsi deyil, arxeoloji abidədir. Çünki həmin abidə vaxtilə tamamilə dağılıb və qazıntılar nəticəsində yenidən aşkar edilib. Və o gündən bəri həmin ölkəyə gələn turistlər qeyd olunan abidəni ziyarət edirlər.
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən turizm sahəsi üzrə ekspert Bahadur Bilalov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, arxeoloji turizm deyəndə iki məna başa düşülür: arxeoloji qazıntılara cəlb olunma və qazıntılar zamanı üzə çıxan maddi mədəniyyət nümunələri ilə tanışlıq.
Məlumat üçün bildirim ki, artıq bizdə də xarici ölkələrin arxeoloqları arxeoloji qazıntılara cəlb olunurlar. Əcnəbi arxeoloqlar Şəmkir və digər rayonlarda bizim arxeoloqlarla birgə arxeoloji qazıntılarda iştirak ediblər. Bu prosesdə tək alimlər deyil, eyni zamanda könüllülərdə iştirak edirlər. İstənilən ölkənin gəncləri, xüsusilə tarix fakültəsində oxuyanlar ölkəni tanımaq məqsədilə aidiyyəti qurumlara müraciət edib arxeoloji qazıntılarda iştirak edirlər.
Arxeoloji qazıntılar zamanı üzə çıxan maddi mədəniyyət nümunələri ilə tanışlıq prosesi ilə bağlı deyim ki, artıq Ağsuda arxeoloji turizm obyekti fəaliyyət göstərir. Bu obyekt bir neçə ildir fəaliyyətdədir. Bu işlə məşğul olan qeyri-hökumət təşkilatının fəaliyyəti qənaətbəxşdir. O təşkilat həm daxili, həm də xarici turistlərin qədim şəhərin qalıqları ilə tanış olması baxımından müəyyən işlər görür".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Azərbaycanda çoxlu arxeoloji abidə var. O abidələrlə turistlərin tanışlığı üçün müəyyən şərait yaradılmalıdır: "Məsələn, Qurd Qalası deyilən abidəyə gedib çıxmaq mümkün deyil. Çünki yol pis vəziyyətdə olduğu üçün ora getmək çətindir. Hər bir turistin Qurd Qalası abidəsi ilə tanışlığı imkan xaricindədir. Naxçıvanda olan "Əlincə Qalası" çox gözəl bərpa olunub. Bu tarixi abidə ilə tanış olmaq istəyənlər pilləkən vasitəsilə bura qalxa bilərlər. Yaradılan şərait nəticəsində arxeoloqlar orada müəyyən qazıntı işləri apardı və lazım olan maddi mədəniyyət nümunələrini üzə çıxardılar".
B.Bilalov onu da vurğuladı ki, arxeoloji turizm tarixi mədəni turizmin bir hissəsidir. Bütün dünya ölkələrində, o cümlədən, Türkiyədə mövsümi turizmi inkişaf etdirməkdən əlavə, tarixi mədəni turizmi inkişaf etdirmək üçün yeni bir layihə hazırlanır. Bütün dünya ölkələri çalışır ki, tarixi mədəni turizm inkişaf etdirilsin. Çünki turizmin bu növündə mövsüm anlayışı yoxdur. Turistlər istənilən fəsildə tarixi mədəni abidələri görə bilərlər.
Günel CƏLİLOVA
