Son vaxtlar məhkəmə zallarında qəribə bir tendensiyanın şahidi oluruq. Bir çox məhkəmə proseslərinin sonunda hakimlərin Azərbaycan dövləti adından elan etdikləri qərar, qərardad və hökmlərdə nəyin nəzərdə tutulduğu aydın şəkildə dərk edilmir.
Nədənsə, hakimlər həmin qərarları aydın diksiya ilə deyil, “burunlarının altında” oxumaqla elan edirlər. Nə qədər qəribə olsa da, belə vəziyyətə biz bir çox hakimlərin fəaliyyətində rast gəlmişik. Yəni xoşagəlməz proses kütləvi hal almağa başlayıb. Bu niyə belə olur və hakimlərin bu məsələdəki məsuliyyəti necə müəyyən olunur?
Hüquqşunas Şəmsəddin Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, çox yerində olan, irad bildirilməsi zəriri olan məsələyə toxunmuşuq: “Məhkəmə hakimlərinin fəaliyyəti qanunla tənzimlənir. Həmin qanunda hər bir hakimin vəzifə borcu, səlahiyyətləri də ehtiva olunur. Onların fəaliyyəti yalnız ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi istəyi ilə təmzimlənir. Sosial ədalət yalnız məhkəmələrdə təmin olunur. Təsəvvür edin ki, məhkəmələrdə qəbul olunan bütün qərar və hökmlər Azərbaycan dövlətinin adından verilir. Xüsusi ehtiramla ayaq üstə dinlənilir. Heç bir dövlət qurumunda dövlət adından qərar çıxarılmır. Ancaq məhkəmələrə bu səlahiyyət verilib. Bunun özü hakimlərə və məhkəmələrə dövlət tərəfindən verilən ən yüksək dəyər və ehtiramın bariz nümunəsidir. Fikir verirsinizsə, iki subyektə “möhtərəm” kimi xitab olunur. Bunlardan biri Prezidentdir, digəri isə hakimlər. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarlarının icra edilməməsi ciddi məsuliyyət yaradır. Bu, Cinayət Məcəlləsində və məhkəmələr haqqında qanunda da ehtiva olunur. Amma təəssüf ki, bir çox hallarda hakimlər Azərbaycan dövləti adından elan etdikləri qərarları səlis və aydın şəkildə çatdırmırlar. Sanki eyni qaydada tələffüsə alışıblar. Bəzən cəzaya məhkum edilən şəxsin özü belə ona nə qədər cəzanın kəsildiyindən xəbərsiz olur. Bir çox proses iştirakçıları çıxarılan qərardan yalnız onu yazılı şəkildə əldə edəndən sonra məlumat ala bilir. Məhkəmə hakimiyyətinin fəaliyyətində anlaşılmazlıq olmamalıdır. Məhkəmə hakimiyyətinin qəbul etdiyi qərararlar hər kəsə, ətrafa nümunə və anlaşılan, əlçatan olmalıdır. Əgər bu təfəkkürə sığmırsa, savadı olmayan, bilik səviyyəsi aşağı olan insanlar bunu anlamırsa, bu, məhkəmənin günahıdır. Ona görə də, kifayət qədər anlaşıqlı və dərk edilən olmalıdır. Onun məğzi, mahiyyəti hər kəsə bəlli olmalıdır. Ona görə də, mən təklif edirəm ki, hakimləri bu mövzuda qınağa çəkmək lazımdır. Çünki məhkəmə hakimliyi adi, sıradan vəzifə deyil. Qərar çıxarılan otağın özündə belə dövlətin və ədalət mühakiməsinin rəmzləri var. Yalnız belə halda qərar çıxarıla bilər. Əgər bu rəmzlərin biri olmasa, bu qərarın həqiqətə və sosial ədalətə uyğunluğu haqqında düşünmək belə olmaz. Görürsüz, hakimlərə nə qədər diqqət var. Son zamanlar mən düşünürəm ki, hakimlərin seçki komissiyası da bu istiqamətdə iş aparır. Ona görə də, mən əminəm ki, mətbuat bu məsələni gündəmdə saxlayır. Kütləvi informasiya vasitələri də hakimiyyətin bir qoludur. Burada belə müraciətləri dərc etməklə, hakimlər də özlərinin etik davranış qaydalarını korrektə edəcəklər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
