“Məktəblərdə şagirdlərə dini bilgilər haqqında ayrıca fənn tədris olunmalıdır”. Bunu Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə Milli Mətbuat Gününə həsr olunmuş “Media və dini təhlükəsizlik” mövzusunda konfransda komitə sədri Mübariz Qurbanlı deyib.
O qeyd edib ki, “Həyat bilgisi” fənninin içərisində dinlə əlaqəli xüsusi dərs keçilmir: “Sadəcə müəyyən bilgilər var. Ayrıca dini bilgilər haqqında fənn tədris olunmalıdır. Bunu çox istəyərdik".
Ancaq ekspertlərin fikrincə, bu fikir əsassızdır və dinin ayrıca fənn kimi keçilməsi ziyanlıdır. Ekspertlər hesab edir ki, din adı altında İranda baş verənlər göz qabağındadır və dinin tədrisinin fəsadları ortadadır. Azərbaycan məktəblərində tarix, həyat bilgisi kimi fənlərin içində dinlə bağlı da geniş məlumat verilir.
Nizami Hüseynov: "Azərbaycan orta məktəblərində dinin ayrıca bir fənn kimi tədrisi qətiyyən məqbul deyil"
Təhsil eksperti Nizami Hüseynov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, dinin ayrıca tədrisi ziyanlı tendensiya olardı: “Azərbaycan Konstitutsiyasında yazılır ki, din dövlətdən ayrıdır. Azərbaycan XXI əsrdə sivil bir dövlət kimi konstitutsiya ilə insanların dini etiqad azadlığını müdafiə edir. Hər bir vətəndaş istədiyi dinə inana da bilər, inanmaya da. Qaldı orta məktəblərdə dinin ayrıca fənn kimi tədrisinin təklif edilməsinə, bu subyektiv fikirdir. Amma Azərbaycan orta məktəblərində dinin ayrıca bir fənn kimi tədrisi qətiyyən məqbul deyil. Azərbaycan tarixi tədris olunur və həmin fəndə islam, xristianlıq, yəhudilik dini barədə də yeri gəldikcə məlumat verilir.”
Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan multikulturalizmi dəstəkləyən tolerant ölkədir, din dövlətdən ayrıdır. Onsuz da ölkəmizdə bir sıra qatı təriqətlə məşğul olanların sayı-hesabı günbəgün artır. Onların vurduğu zərbə də az deyil, hələ fəsadları bəlkə də sonralar üzə çıxacaq. Biz elmin inkişafı ilə məşğul olmalıyıq, təhsilimizin təkmilləşdirilməsinə fikir yönəltməliyik, dini inanclarla, irqi mənsubiyyətlərlə fikir ayrılığı yaratmamalıyıq. Din pərdəsi altında müxtəlif kodekslərlə elmdən kənar çıxış edənlərin əksəriyyəti mövhumatçı dini dəyərləri ilə, şəriət və mollalıq nöqteyi-nəzərləri ilə, xüsusilə də gənclərin beynini korlayıb, onların inkişafına mane olmamalıdır.
Cəmşid Əliyev: "Din adı altında gəncləri təsir altına almaq istəyənlər var, bu səbəbdən dini dərslərin tədris olunması məqbul deyil"
İlahiyyatçı Cəmşid Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bu təklifə ehtiyatlı yanaşmaq lazımdır. Ümumiliklə orta məktəblərdə dini dərslərin tədrisi düzgün deyil: "Azərbaycan dünyəvi dövlətdir və Konstitusiyamıza əsasən, din dövlətdən ayrıdır. Dövlət təhsil müəssisələrində dinin tədris olunması təşəbbüsü, sözsüz ki, dünyəvi dövlətin təməl prinsipləri və dəyərləri ilə ziddiyyət təşkil edə bilər. Din adı altında gəncləri təsir altına almaq istəyənlər var. Bu səbəbdən dini dərslərin tədris olunması məqbul deyil".
Ekspert onu da əlavə etdi ki, orta məktəblərdə dini təhsilin tətbiqi insanların intellektual və dini azadlıqlarına qarşı atılmış addım olar. Danılmaz faktdır ki, məktəblərdə dini dərslər adı altında konkret olaraq İslam dini öyrədəcəklər: "Çünki başqa dərsliklər və kadrlar yoxdur. İslamı orta məktəblərə buraxmaq olmaz. İndiki təhsil sistemində isə dini təhsilin tətbiqi İslam ordusu yaratmağa gətirib çıxara bilər. İslamın orta məktəblərdə öyrədilməsi doğru deyil. Qoy insanlar özləri seçimlərini etsinlər".
Kamran Əsədov: "Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və "Təhsil haqqında" Qanunun tələblərinə görə, din dövlətdən ayrıdır, bu isə o deməkdir ki..."
Təhsil eksperti Kamran Əsədov qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, dini bilgilər insanların bir qisminin ifrat dərəcədə dindarlaşmasının, digərlərinin elementar təsəvvürlərdən məhrum edilməsinin, cəmiyyətin qütbləşməsinin qarşısını almaq, bütün vətəndaşları bir araya gətirmək, dini dəyərlərlə dini fanatizm və mövhumatın tam fərqli mənalar kəsb etdiyini anlatmaq deməkdir. Bir çox ölkələrdə, həmçinin qonşu Gürcüstan və Rusiyada bu prosesə artıq başlanılıb. Hazırda Rusiyanın ümumtəhsil məktəblərində "Dini mədəniyyətlərin və dünyəvi etikanın əsasları” adlı fənn tədris olunur. Orta təhsil müəssisələrində din fənninin tədrisi imkan verəcək ki, həm şagirdlərin dini cəhətdən savadlanması sağlam əsaslar üzrə baş tutsun, həm də onlar tarixi ənənəmiz və keçmişimizin dini tərəfini öyrənsinlər. Əxlaqi tənəzzül və həyata baxış tərzinin xalqımıza yad təmayüllərin təsiri ilə cılızlaşması, ictimai əxlaq qaydalarının pozulması, ailədaxili tərbiyənin xoşagəlməz format kəsb etməsi daha çox azyaşlı və gənclərə təsir göstərir.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və "Təhsil haqqında" Qanunun tələblərinə görə, din dövlətdən ayrıdır. Qanunvericilik aktlarına görə, orta məktəblərdə hansısa dini mərasimlərin keçirilməsi, onun təbliğ edilməsi yolverilməzdir.
Günel CƏLİLOVA
