Bu ilin aprel ayının 27-də keçirilən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) ümumi yığıncağında əsas müzakirə edilən və gündəmə gətirilən məsələlərdən biri AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanası olduğu halda hər elmi-tədqiqat institutunun özlərinin ayrıca kitabxana yaratmaları ilə bağlı olub. Ümumi yığıncaqda hər institutun öz kitabxanasının olmasına ehtiyac olmadığı vurğulanıb. Hətta həmin yığıncaqda bu kitabxanaların heç bir funksiya yerinə yetirmədiyi də qeyd edilib.
Bəzi məlumatlara görə, AMEA-nın elmi-tədqiqat institutlarının kitabxanaları ləğv ediləcək. Ekspertlər deyir ki, hər bir institut "elektron kitabxana" yaratmaq adı altında adi kitabxana yaradıb. Nəticədə də zərurət olmadığı halda otaqlar zəbt olunub. Bütün hallarda, həm dövlətin külli miqdarda pulu dağıdılıb, həm də bu kitabxanalardan alimlər evdə oturduqları halda istifadə edə bilmirlər.
Onsuz da AMEA-nın özünün Mərkəzi Elmi Kitabxanası var, bu halda institutların özlərinin ayrıca kitabxana saxlamasına nə ehtiyac var?
Ekspertlərin bildirdiyinə görə, bəzi institut direktorları burada əbədi qalacaqlarına o qədər inanırdılar ki, institutlara ayrılan vəsaitin böyük bir hissəsini kitabxana yaratmağa sərf ediblər.
“Bu vəsaiti səpələməkdənsə, akademiyanın mərkəzi elmi Kitabxanasını daha da gücləndirmək lazımdır”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı hesab edir ki, bu cür kitabxanaların yaradılması əslində büdcədən pul silməyə xidmət edib və hər institutun özünün ayrıca kitabxanasının olması, ən azından, otaq problemi yaradır. “Ramiz Mehdiyev Akademiya prezidenti vəzifəsindən getdikdən sonra burada güclü islahatların, yeniliklərin həyata keçiriləcəyini gözləyirdik. Amma hələ ki, bu qurumda vəziyyət əvvəl olduğu kimi qalır. O cümlədən, kitabxana sistemində də. İndiki dövrdə hər bir elmi-tədqiqat institutunun nəzdində kitabxana yaratmaq düzgün deyil. Bunun, guya o şəbəkəni genişləndirmək məqsədi daşıdığını demək istəyirlər.
Bu pərakəndəlik lazım deyil. İnternet şəbəkəsinin inkişaf etdiyi bir dövrdə Azərbaycanda güclü kitabxana sistemi artıq yaradılıb. Prezidentin İşlər İdarəsinin nəzdindəki kitabxana, Milli Kitabxana, AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanası, Naxçıvan Mərkəzi Kitabxanası və sair çox yüksək səviyyədə təşkil edilib. Mən bunların adlarını niyə dəqiqliklə sadalayıram? Çünki Ali Attestasiya Komissiyası hər bir tədqiqatçıdan tələb edir ki, nəşr etdiyi kitabları bu kitabxanalara təqdim etməlidirlər və buna görə kitabxanadan arayış alıb AAK-a verməlidir. Bu baxımdan, bunu müəyyən tədqiqatçılar narazılıqla qarşıladı…”
Onun fikrincə, gələcəkdə akademiyada islahatlar getməlidir, institutların maddi-texniki cəhətdən yenidən qurulmasına ehtiyac var. “Kitabxana qurmaq adı ilə dövlət vəsaitinin səmərəsiz istifadə edilməsi yolverilməzdir. Bu cür kitabxanaların yaradılması dövlət vəsaitinin boşuna xərclənməsidir. Ortada mükəmməl bir kitabxana varsa nə gözəl. Amma yoxdursa buna nə ehtiyac var? AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanası uzaqda deyil, AMEA-nın öz yaxınlığındadır. Alimlər həm elektron, həm də canlı şəkildə o kitabxanadan istifadə edə bilər. Bu vəsaiti səpələməkdənsə akademiyanın mərkəzi elmi Kitabxanasını daha da gücləndirmək lazımdır. Bir də, bilirsiz ki, Ramiz Mehdiyevin vaxtında akademiya kitabxanasından nadir kitabların oğurlanması, vəsaitlərin mənimsənilməsi ilə bağlı mətbuatda məlumat gedib və geniş müzakirə olunub. Sonra bu müzakirə dayandı. Bu gün AMEA prezidenti vəzifəsini icra edən şəxs bu məsələni yenidən qaldırmalıdır. Əgər belə neqativ hallar var idisə, bunun üzərinə getmək lazımdır. Orada dövlətin vəsaitini mənimsəmə, yaxud nadir kitabları oğurlama və satma faktları varsa onların geri qaytarılması haqqında iş görməsi yeni rəhbərlik tərəfindən yaxşı bir addım olardı. Bu da Azərbaycan elminin gələcək inkişafına müsbət təsir edərdi. Bütün hallarda akademiyada ciddi islahatlara ehtiyac var, bunu da elmi ictimaiyyət gözləyir” - deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
