Daş karxanalarının yaratdığı problemlər bitib-tükənmir. Məlum olduğu kimi, sözügedən karxanalarda əmək qanunvericiliyinin tələblərinə məhəl qoyan yoxdur. Necə gəldi işçiləri qul kimi işlədirlər. Standartlara cavab verməyən dəzgahlar üzündən baş verən və ölümlə nəticələnən qəzalar da öz yerində.
Bu arada məlum olur ki, daş karxanalarında təkcə əmək qanunvericiliyinin tələbləri pozulmur, həm də yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrində yaşayanlara problemlər yaradılır. Söhbət ondan gedir ki, Abşeron rayonu Güzdək qəsəbəsində daş karxanası onlarla ailə üçün təhlükə mənbəyinə çevrilib. Yolun bir tərəfində qanunsuz fəaliyyət göstərən daş karxanaları, digər tərəfində qanuni tikilmiş evlərdə yaşayan yüzlərlə sakin. Günün əksər saatlarında işləyən karxanalardan qalxan tozun yaşayış sakinlərinn sağlamlığına necə ciddi mənfi təsir etdiyini təsəvvür etmək çətin deyil. Sakinlər deyir ki, qəsəbədə daş karxanaları çoxdan fəaliyyət göstərir. Ancaq onları bir neçə ay əvvəl məhz evlərinin yaxınlığında açılmış karxana narahat edir. Problem ondadır ki, müəssisə 24 saat fəaliyyət göstərir və yaşadıqları ərazi günboyu toza qərq olur. Tozun əlindən evi havalandırmaq, paltar yuyub asmaq olmur.
Məsələ ilə əlaqədar Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindən deyiblər ki, sakinlərin şikayəti əsasında əraziyə baxış keçirilib və qanunsuz fəaliyyət göstərən karxana aşkarlanıb. Yalnız araşdırmalar bitəndən sonra məsələyə hüquqi qiymət veriləcək.
Maraqlıdır, olmazmı qanunvericilik çərçivəsində daş karxanalarının yaşayış məntəqələrinin yaxınlığında fəaliyyəti birtəfəlik məhdudlaşdırılsın? Bir də sakinlər belə hallara görə get-gələ düşməsin.
“Problem həm də karxanalara yaxın ərazilərdə ev tikilməsinə icazə verilməsindədir”
Məsələyə münasibət bildirən Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynovun sözlərinə görə, daş karxanaları ilə bağlı qanunvericiliyin tələblərinə məhəl qoyan yoxdur: “Mən 1997-ci ilə qədər daş karxanası biznesi ilə məşğul olmuşam. Hələ o vaxtı daş karxanası açmaq üçün çoxlu texniki şərtlər, sənədlər tələb olunurdu. Orada bütün məsələlər önə çəkilir. O cümlədən qeyd edilir ki, karxana yaşayış məntəqəsindən uzaq olmalıdır. Ancaq karxana açanlar qeyri-qanuni yollarla bunu nəzərə almırlar. Məsələ ictimailəşəndən sonra isə əl-ayağa düşürlər. Burda təkcə problem daş karxanaları ilə bağlı deyil. Problem həm də karxanalara yaxın ərazilərdə ev tikilməsinə icazə verilməsindədir. Məsələn, biri rüşmət verir kənd təsərrüfatına yararlı torpaqda ev tikir. Hansı ki, ev kənd təsərrüfatına yararlı olmayan torpaqda tikilməlidir. Əfsuslar olsun ki, bizdə buna baxan yoxdur. Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarda evlər tikilib. Daş karxanalarının yaratdığı problemlər icra strukturlarını narahat etmir. Belə olmasaydı, Güzdək sakinləri o əziyyəti çəkməzdilər”.
AİB sədri hesab edir ki, daş karxanalarının fəaliyyəti ilə bağlı qanunvericilik təkmilləşdirilməli və onların fəaliyyətinə nəzarət artırılmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
