Təhsil almaq hər kəsin haqqıdır. Lakin müəyyən səbəblərdən bəzi uşaqlar qıraqda qalır. Bunlar arasında əlil və fiziki qüsurlu uşaqlar da var. Ancaq bu uşaqların təhsil alması ilə bağlı problemlər yaşanır. Bakıda görmə əngəlli uşaqların təhsili üçün hər bir şərait yaradılsa da, regionlarda ümumiyyətlə, belə uşaqlar üçün şərait yoxdur.
Qeyd edək ki, sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün 5 nömrəli Respublika xüsusi internat məktəbində 309 nəfər gözdən əlil şagird təhsil alır.
Xatırladaq ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 may 2002-ci il tarixli 87 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “İnteqrasiya təlimli təhsil müəssisələrində təhsilin təşkili Qaydaları”nın 7-ci bəndinə əsasən, eşitmə və görmə qabiliyyəti 40 faizdən az olan uşaqların təhsili sağlam uşaqlarla birlikdə təşkil edilə bilməz.
Qeyd etdiyimiz kimi, görmə qüsuru olanlar yalnız Bakıda təhsil ala bilirlər. Yəni Bakıda görmə əngəlli uşaqlar üçün heç olmasa bir məktəbdə şərait yaradılsa da, regionlarda ümumiyyətlə, belə uşaqların təhsil almaq imkanı yoxdur. Bu isə böyük problemdi. Görmə əngəlli uşaqlar üçün bölgələrdə də məktəblərin yaradılması vacibdir.
“İnternat məktəblərində oxuyan görmə məhdudiyyətli şəxslər üçün brayl materialları, demək olar ki, yoxdur”
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, hazırda fiziki məhdudiyyətli şəxslərin tədrisi ilə bağlı ciddi qüsurlar var: “Hazırda ölkədə fiziki məhdudiyyətli şəxslərin sayı 60 mindən çoxdur. Əlilliyi olan, yetkin yaşa çatmayan uşaqların təhsilə cəlb edilməsi prosesi çox zəifdir. Real rəqəmlərə nəzər yetirsək görərik ki, əlilliyi olan şəxslərin tədrisə cəlb edilmələri ilə bağlı problemlər çox qabarıqdır. Bunun bir neçə səbəbi var. İlk olaraq qeyd edim ki, cəmiyyətin fiziki məhdudiyyətli insanlara yanaşma tərzi dəyişməlidir. Bu gün orta ümumtəhsil və ali məktəblərdə infrastrtuktur baxımından qeyd edilən şəxslərin təhsilə cəlb edilməsi çatışmazlıqlar var. İstər Bakı və ya bölgələrdə görmə məhdudiyyətli şəxslər üçün təhsil müəssisələri var. Ancaq həmin təhsil ocaqları mərkəzi ərazilərdədir. Kənar ərazilərdə yaşayanlar üçün həmin məktəblər əlçatan deyil. Eyni zamanda, vəsait çatışmazlığı problemi də var. İnternat məktəblərində oxuyan görmə məhdudiyyətli şəxslər üçün brayl materialları, demək olar ki, yoxdur. Belə olan halda tədris alanlar dərsi səsli dərsliklər vasitəsilə öyrənməyə çalışır”.
Ekspertin sözlərinə görə, görmə əngəlli şəxslərin cəmiyyətə adaptasiyası üçün insanlar buna hazır olmalıdır. Valideynlər bəzən fiziki məhdudiyyətli uşaqların cəmiyyətə adaptasiya olunmasında elə də maraqlı olmur.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, orta və ya ali məktəblərdə görmə məhdudiyyətli şəxslərin rahat hərəkəti üçün infsrastruktur dəyişikliyinə getmək lazımdır: “Təhsil ocaqlarında görmə məhdudiyyətli şəxslər üçün resurslar yaradılmalıdır. Brayl əlifbası ilə kitablar tərtib edilməlidir. Onu da qeyd edim ki, bu sahədə kadr problemi yaşanır. Təəssüf hissi ilə bildirim ki, ölkəmizdə fiziki məhdudiyyətli insanlarla işləyə biləcək kadrlar yox dərəcəsindədir. Müəllim sayının yetərincə olmaması həmin uşaqların təhsil almasında çətinlik yaradır. Bu sahədə yaşanan çətinliklər çox ciddidir. Hesab edirəm ki, inkluziv təhsilə diqqət ayrılmalıdır. Inkluziv təhsil sayəsində fiziki məhdudiyyətli şəxslərin təhsilə cəlb edilməsi mümkündür. Həmçinin, evdən təhsil alan görmə məhdudiyyətli şəxslərə şərait yaradılmalıdır”.
K.Əsədov onu da əlavə etdi ki, fiziki məhdudiyyətli şəxslərin işlə təmin olunması sahəsində ciddi problemlər mövcuddur. Kifayət qədər fiziki məhdudiyyətli şəxslər var ki, onlar arasında ali təhsili olanlar da var, lakin işlə təmin oluna bilmir.
Günel CƏLİLOVA
