“Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası" tam icra edilməyib. 2019-cu ildə ölkədəki ümumtəhsil müəssisələrinin 79,7 faizi, 2020-ci ildə isə 75,4 faizi internetə çıxışla təmin olunub, bununla da “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”nda nəzərdə tutulmuş 2015-2020-ci illərdə “hər bir təhsil müəssisəsinin internetlə təmin edilməsi” bəndinin icrası təmin edilməyib”.
Bu barədə Hesablama Palatasının apardığı yoxlamalarla bağlı hesabatda bildirilir.
Hesabatda qeyd olunub ki, "E-test.edu.az və e-sinif.edu.az veb-saytlarında təhlükəsizlik mexanizmlərinin olmaması və istifadəçi saylarının uçotunun aparılmaması, habelə auditlə əhatə olunan dövrdə onlara vizual yeniliklərin edilməməsi, e-test.edu.az saytında müşahidə edilən vizual qüsurların aradan qaldırılmaması, e-resurs.edu.az veb-saytının yalnız xarici keçidlərdən ibarət olması, e-Olimp veb-saytına texniki dəstəyin könüllülər tərəfindən göstərilməsi fonunda İdarə tərəfindən buna dair hesabatlılığın təmin edilməməsi qeyd edilən resurslara texniki dəstək məqsədilə İdarə tərəfindən xərc edilən vəsaitin konkret olaraq hansı işlərə sərf edildiyini müəyyənləşdirməyə imkan verməyib.
Məlumata görə, Təhsil Nazirliyinin Təhsil Sisteminin İnformasiyalaşdırılması İdarəsi tərəfindən Prezidentin müvafiq sərəncamı ilə təsdiq edilən "Açıq hökumətin təşviqinə dair 2020-2022-ci illər üçün Milli Fəaliyyət Planı"ndakı tədbirlər də tam yerinə yetirilməyib. Nəticə olaraq qeyd olunur ki, pandemiya şəraitində təhsilin davamlılığının təmin edilməsi ilə bağlı mühüm addımlar atılıb, bununla yanaşı strateji planlaşdırma işinin zəif təşkil edilməsi və fəaliyyət üzrə indikatorların müəyyən olunmaması fəaliyyətin nəticəliliyinin ədalətlilik prinsipləri əsasında qiymətləndirilməsinə şərait yaratmayıb. Eləcə də, bu sahədə ehtiyacların ödənilməsi istiqamətində tədbirlərin icrası prosesində müasir çağırışlara cavab verən beynəlxalq təcrübədə tətbiq olunan yanaşmaların istifadə olunmaması, həmçinin potensial imkanların reallaşdırılmaması dövlət resurslarının səmərəli, qənaətli və nəticəli istifadəsini, bununla da tədbirlərlə əhatə dairəsini məhdudlaşdırıb.
Nazirlik bu bu strategiyanın ən mühüm bəndlərindən birini niyə tam olaraq icra etməyib? Bu strategiyanın icrasına hansı amillər mane olub?
“Hesab edirəm ki, bu yoxlamalar yoxlama xatirinə keçirilməməlidir və burada müəyyən şəxslər cəzalandırılmalıdır”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov ilk növbədə qeyd etdi ki, müvafiq olaraq maliyyə yoxlaması hər il həyata keçirilir: “Biz görürük ki, Təhsil Nazirliyində əvvəlki illərdə aparılan maliyə yoxlamalarında heç bu qədər nöqsanlar aşkarlanmayıb. Amma son bir ildə Hesablama Palatasının yoxlamaları nəticəsində maliyə hesablamaları məsələsində ciddi pozuntular var. Xüsusən də maliyyə hərəkətliliyi ilə bağlı nöqsanlar mövcuddur. Biz burada görürük ki, qrantlara, tenderlərə ayrılan vəsaitlər ya düzgün xərclənməyib, ya da ehtiyac olmayan sahələrə daha çox maliyyə ayrılıb. Bu daha çox problemdir. Bu onu göstərir ki, Təhsil Nazirliyinin maliyə sektorunda ciddi qüsurlar var, eyni zamanda bu sahədə müxəxəssis qıtlığı mövcuddur. Təkcə bu deyil. Biz zaman-zaman görürük ki, qrant layihələrə ayrılan pullar düzgün sərf olunmur. Eyni zamanda ehtiyacdan artıq məbləğdə tenderlər keçirilir. Təbii ki, bunlar ciddi məsələlərdir. Məbləğlər kifayət qədər böyükdür. Bizim bölgələrdə qəzalı vəziyyətdə, hər an şagirdlərin üzərinə aşacaq, çox ağır vəziyyətdə olan məktəblərimiz var. O məktəblərə pul ayrılmır, amma kimlərinsə şirkətlərinə qrantlar ayrılır, tenderlərdə qalib élan edilir. Xüsusən də Təhsil Nazirliyinin informasiya texnologiyaları sahəsində gördüyü işlərdəki qüsurları daha ciddi hesan edirəm”.
K.Əsədovun sözlərinə görə, müəllimlərin işə qəbulu, şagirdlərin məktəblərə qəbulu və yerdəyişməsi zamanı sistem tez-tez donur. O hesab edir ki, çünki nəzərdə tutulan həcmdə internet provayderlərinə giriş imklanları olmur, bu da internetə çıxışla bağlı ciddi problemlərin olduğunu göstərir. “Məktəblərin sürətli internetlə təmin edilməsində problem var. Hesab edirəm ki, bu yoxlamalar yoxlama xatirinə keçirilməməlidir və burada müəyyən şəxslər cəzalandırılmalıdır. Çünki onlar dölət vəsaitini düzgün sərf etməyiblər, ciddi şəkildə qaydaları pozublar. Bu ciddi haldır. Bunun da əsas mənbəyi idarəetmədəki qüsurlardır və Təhsil Nazirliyində bu işlə məşğul olan şəxslər öz məsuliyyətini dərk etmir”- deyə K.Əsədov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
