Azərbaycanda narkomaniya cavanlaşır. Artıq 13-14 yaşlı məktəblilər arasında da narkotik istifadəçilərinin sayı artır. Bu, rəsmi məlumatlarda da qeyd olunur. Məktəblilər arasında bu bəlanın yayılmasının qarşısını almaq istiqamətində müəyyən işlər görülsə də, nəticə elə də ürəkaçan deyil.
Bu səbəbdən də təklif edilir ki, məktəblilər narkoloji test müayinəsindən keçsin. Milli Məclisin ötən iclasında “Narkoloji xidmət və nəzarət haqqında” qanuna təklif edilən dəyişikliyin müzakirəsi zamanı məlum məsələ gündəmə gətirilib. Qeyd edilib ki, məktəblərdə, ümumiyyətlə, aşağı yaşdan başlayaraq narkotiklə bağlı testlər aparılsa yaxşı olar.
Bu təklif valideynlər arasında narazılığa səbəb olub. Valideynlər qeyd edir ki, onların övladı narkotik istifadəçisi ola bilməz, bu səbəbdən də məlum fikri absurd adlandırırlar.
Ancaq ekspertlər fərqli düşünür. Mütəxəssislər hesab edir ki, məktəblilər arasında narkoloji test keçirilməlidir. Bu testin keçirilməsi icbari olmalıdır. Ola bilər ki, hansısa valideyn övladının məlum testdən keçməsini istəməyəcək və qeyri-qanuni yolla testin cavabını əldə edəcək.
“Məktəblilər arasında narkotikə meyl edənlər var, bu səbəbdən də şagirdlərin narkoloji testdən keçirilməsində heç bir qəbahət yoxdur”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, məktəblilər arasında narkoloji testin keçirilməsi sağlam gələcək üçün önəmlidir: “Açıqlanan məlumatlarda qeyd olunur ki, narkotik istifadəçiləri, ötən illərdən fərqli olaraq, gəncləşib. Təəssüf ki, məktəblilər arasında da buna meyl edənlər var. Bu səbəbdən də şagirdlərin narkoloji testdən keçirilməsində heç bir qəbahət yoxdur. Ümumiyyətlə, məktəblərdə narkotik maddənin zərəri barədə şagirdlər maarifləndirilməli, narkomaniyanın insan üçün gətirdiyi bəlalar təlqin olunmalıdır. Maarifləndirmə elə aparılmalıdır ki, narkomaniyanın mahiyyətini və zərərini anlasınlar. Narkotikə meyilli uşaqlarla iş aparılmalı, onların valideynləri ilə sıx əlaqələr qurulmalıdır”.
Birlik sədri qeyd etdi ki, narkotik maddələrdən istifadə edən gənclər fərqli zövqlər dadmaq eşqinə düşənlərdi: “Valideynləri tərəfindən bütün istəkləri yerinə yetirilən, heç bir məhdudiyyətlə qarşılaşmayan gənclər “Görəsən, dünyada başqa hansı ləzzət, zövq var” deyərək axtarışa çıxırlar və narkotik maddələrlə tanış olurlar. Onlar düşünürlər ki, həzzin hər üzünü görəndən sonra narkotik maddələrdən də istədikləri vaxt imtina edə biləcəklər. Amma elə olmur. Düşünürəm ki, narkomaniya ilə mübarizə günü-gündən güclənməlidir. Təbliğat kampaniyaları aparılmalıdır. Çünki bu gün narkomaniyaya barmaqarası yanaşmaq gələcəyimizin, övladlarımızın məhvi deməkdir. Daha sağlam həyat üçün narkomaniyaya hamılıqla “yox” deməliyik".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, "patı" adlandırılan metamfetamin, amfetamin insana olduqca mənfi təsir edir, onun davranışını dəyişir, əsəbləri pozulur. Normal insanda beyin açıq çəhrayı rəngdə olur. Narkotik vasitə, o cümlədən "patı" qəbul edənlərin beyni qapqara və sanki qırma ilə deşik-deşik edilmiş formadadır: “Təkcə beyinlə iş bitmir, sinir, immun, endokrin sistemləri, qara ciyər, ağ ciyərlər, böyrəklər zədələnir. Bütün sistemlər prosesə cəlb olunur, orqanizmdə elə bir hüceyrə, toxuma qalmır ki, funksiyası pozulmasın. Son vaxtlar belə zərərli maddələrin müştərək qəbulu artıb. Yəni xəstə bir neçə maddəni eyni vaxtda qəbul edir. Bu isə xəstədə böyük patologiyalar, fəsadlar əmələ gətirir, şəxsiyyət pozulmaları müşahidə edilir. Əfsuslar olsun ki, qızlar arasında da narkotik vasitələrdən, "patı"dan istifadə edənlərin sayı artıb. Bu da maariflənmə yetərsizliyi ilə bağlıdır. Qızlar, qadınlar "patı"nı hansısa tanışının məsləhəti ilə arıqlamaq məqsədilə qəbul etdiklərini deyirlər. Onlar məlumatlandırılmalıdır ki, bu, qeyri-sağlam üsuldur. Arıqlamaq üçün kifayət qədər sağlam və düzgün üsullar mövcuddur. Həmçinin, gənclər imtahana yaxşı hazırlaşmaq adı ilə də metamfetindən istifadə edərkən doğrudan da beyinin iş qabiliyyəti artır. Beyin daim fəaliyyətdə olduğundan, aktiv iş rejiminə öyrəşir. Normaya qayıtdıqda isə normanı qəbul edə bilmir”.
Birlik sədrinin sözlərinə görə, küçələrdə yaşayan, valideyn himayəsindən məhrum olan uşaqlar var ki, onlar əksər hallarda narkotikdən istifadənin birinci mərhələsinə başlayır və gələcəkdə narkoman kimi yetişirlər. Bunu, əlbəttə ki, inkar etmək olmaz. Eyni zamanda, belə uşaqların statistikasını da aparmaq mümkün deyil.
F.Hacıbəyli bildirdi ki, narkomaniyaya qarşı mübarizə dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir: “Son günlər mətbuatda və sosial şəbəkələrdə gənclərin, xüsusən də anaların, qadınların bu narkotik vasitələrin təsiri ilə düşdükləri acınacaqlı vəziyyətin görüntülərini tez-tez görürük . Gün ərzində onlarla insan narkotik və psixotrop maddələrin satışından saxlanılır. Vəziyyət çox pisdir. İnsanlar sanki narkomaniya və onun fəsadlarından, narkotiklərin ailə və cəmiyyət üçün yaratdığı ciddi problemlərdən xəbərsizdir. Halbuki, bununla bağlı dövlət səviyyəsində xeyli maarifləndirmə işləri aparılıb, tədbirlər keçirilib”.
Günel CƏLİLOVA
