Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) prezidenti postuna hələ də seçkilər keçiriıməyib. Bir neçə aydır ki, bu vəzifə boşdur. AMEA prezidenti vəzifəsinə seçkilərin nə zaman keçiriləcəyi məlum deyil.
Ötən müddətdə qurumdan bildirilmişdi ki, seçki aprelin sonunda keçirilə bilər. Bir neçə gün əvvəl isə AMEA Rəyasət Heyətinin mətbuat xidmətindən bildirilib ki, aprel ayının 27-də keçiriləcək ümumi yığıncağında quruma prezidentlik məsələsi müzakirə olunmayacaq: “Akademiyanın elmi bölmələrinin hesabatları dinləniləcək. Akademiyaya prezident seçilməsi məsələsinin hansı tarixdə müzakirəyə çıxarılacağı məlum deyil”.
AMEA prezidenti postuna seçkilər niyə keçirilmir? Bəziləri iddia edir ki, ola bilsin, AMEA bütövlükdə ləğv olunsun. Seçkilərin keçirilməməsi bu amillə bağlı ola bilərmi?
“...Bəzi məsələlərlə bağlı AMEA-ya yeni prezident seçilməsi məsələsi təxirə salınıb”
Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətin sədri, fəlsəfə doktoru, elm sahəsi üzrə mütəxəssis İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında seçkilərin hansı səbəbdən keçirilmədiyindən xəbərsiz olduğunu dedi. “Aprel ayının 27-də AMEA-nın illik ümumi yığıncağı keçiriləcək. Ümumiyyətlə, bu yığıncağın keçirilməsi akademiyanın nizamnaməsinin tələblərindən irəli gəlir. Nizamnaməyə görə, hər il aprel ayının sonuncu həftəsinin 3-cü günü AMEA-nın ümumi yığıncağı keçirilməlidir. Ümumi yığıncaqda təbii ki, ilk növbədə akademiyanın illik hesabatı təqdim olunur, dinlənilir, akademiyanın elmi yığıncağı illik hesabata qiymət verir və müvafiq qərarlar qəbul edir. İllik yığıncağın gündəliyi akademiyanın Rəyasət Heyəti tərəfindən əvvəlcədən müəyyən edilir. Bu barədə akademiya üzvləri məlumatlandırırlar və bu yığıncaq gündəlikdə duran məsələlər ətrafında öz işini qurur. Əgər gündəlikdə akademiyaya prezident seçilməsi planlaşdırılırsa, seçkilər keçirilir. Bir sözlə, ümumi yığıncaq akademiyanın ən ali orqanıdır. Akademiyanın cari fəaliyyətini icra edən AMEA-nın Rəyasət Heyəti ümumi yığıncaq qarşısında hesabatlıdıdır. Burada eyni zamanda akademiyaya yeni üzvlər seçilməsi məsələsi, Rəyasət Heyətinin formalaşması, rəhbər orqanlara seçkilərin keçirilməsi, əks olunan bütün bu məsələlər akademiyanın ümumi yığıncağının səlahiyyətinə daxil olan məsələlərdir”.
Akademiyanın ümumi yığıncağında quruma prezident seçkisinin keçirilməməsi məsələsinə gəlincə, İ. Orucov bildirdi ki, çoxları aprel ayında seçkilərin keçiriləcəyini gözləyirdi, lakin hansısa səbəbdən keçirlmir: “Sözügedən tədbirdə akademiya prezidenti vəzifəsinə seçkilərin keçirilib-keçirilməməsi barədə məndə hər hansı bir məlumat yoxdur. Amma düşünürəm ki, cəmiyyətə bununla bağlı dəqiqləşmiş məlumat verilər. Çünki son illər akademiya ətrafında cərəyan edənlər heç də xoşagələn hadisələr deyildi. Bunlar akademiyanın nüfuzuna mənfi mənada təsir edən hadisələr olub. Akademiyada ciddi təmizləmələr ehtiyac var. Bütövlükdə, akademiyanın idarəedilməsində islahatlar keçirilməlidir. Bu sahədə dərin işlər görülməlidir. Bu təmizləmə əlbəttə, elmin idarə olunmasının başında duran akademiyanın Rəyasət Heyətindən başlanmalıdır, elmin idarə edilməsinə baxış dəyişməlidir. Düşünürəm ki, bütün bu məsələlər ölkəmizin siyasi rəhbərliyinin diqqətində olan məsələlərdir".
İ.Orucov deyir ki, dövlətin akademiya ilə bağlı xüsusi siyasəti olub, amma təəssüflər olsun ki, akademiya özünü layiqincə doğrulda bilməyib, bu da birbaşa bu quruma rəhbərlik edən şəxslərlə bağlıdır. AMEA-nın Rəyasət Heyətinin bürokratik qurum olaraq bu şəkildə fəaliyyətinin yolverməz olduğunu vurğulayan mütəxəssis hesab edir ki, AMEA rəhbəri seçilməlidir : "Fikrimcə, biz akademiyaya rəhbərlik edəcək yeni şəxsi görməliyik. Ola bilsin ki, akademiya ilə bağlı müvafiq qərarlar hazırlanır. Ehtimal edirəm ki, o qərarlardan irəli gələn bəzi məsələlərlə bağlı AMEA-ya yeni prezident seçilməsi məsələsi təxirə salınıb. Amma akademiya bu şəkildə idarə oluna bilməz. Onun idarəedilməsi fərqli müstəvidə qurulmalıdır. Yenilənməlidir. Ciddi reformlar olmalıdır. Akademiyanın ləğv edilməsi məsələsi barədə danışılır. Amma mən düşünürəm ki, elm, ali təhsil və innovasiyalar adlı yeni nazirlik yaradılmalıdır və akademiya bu qurum tərəfindən idarə edilməlidir. Bunun tərəfdarıyam. Akademiya elmi mərkəz olaraq bu nazirliyin tabeçiliyində olmalıdır. Amma bütün hallarda hansı formatda olacaqsa, akademiyanın prezidenti, rəhbəri olmalıdır. Bu gün AMEA-ya rəhbərlik etməyə qadir olan elm adamları var. Bu təbii, çox çətin bir işdir, bir missiyadır. Akademiyanın mənfi imicini aradan qaldırmaq lazımdır. Ümid edirəm ki, bu dəfə elm adamlarının seçimi doğru olacaq. Şəffaf, savadlı, dünyada gedən elmi prosesləri bilən, elmin idarə olunmasında səriştəli, bürokratiyadan uzaq olan bir insan akademiya prezidenti seçilsə, elmin idarə olunması yeni bir formatda təşkil olunsa çox gözəl olar. Düşünürəm ki, bunlar baş verərsə biz akademiyada ürəkaçan məsələri görəcəyik. Ümid edirəm ki yaxında bu qərar olmalıdır” - deyə İ.Orucov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
